(6100 S. K. m. 165)
Davacılar vekili tarafından, davalılar aleyhine 11.08.2015 gününde verilen dilekçe ile ortaklığın giderilmesi talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 06.06.2016 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
KARAR
Dava, ortaklığın giderilmesi istemine ilişkindir.
Davacılar vekili, ... ilçesinde bulunan 80 ada 39 parsel, 84 ada 8 parsel, 109 ada 13 parsel, 171 ada 49 parsel, 146 ada 1 parsel, 175 ada 2 parsel, 176 ada 21 parsel, 80 ada 140 parsel, 257 ada 8 parsel, 257 ada 2 parsel, 257 ada 32 parsel, 336 ada 6 parsel, 1271 ada 23 parsel sayılı taşınmazlar üzerindeki ortaklığın öncelikle aynen taksim, olmadığı takdirde satış suretiyle giderilmesini talep etmiştir.
Mahkemece, davanın kabulü ile 109 ada 13 parsel üzerinde bulunan yapının ... ve ...'a aidiyetine, 84 ada 8 parsel üzerindeki yapının ...'a aidiyetine, 80 ada 39 parsel üzerindeki yapının ...'a aidiyetine, bu suretle dava konusu taşınmazlar üzerindeki ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmiştir.
Hükmü, davalı ... vekili temyiz etmiştir.
1)Yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve dosya içeriğine göre, dava konusu 171 ada 49 parsel, 146 ada 1 parsel, 175 ada 2 parsel, 176 ada 21 parsel, 80 ada 140 parsel, 257 ada 8 parsel, 257 ada 32 parsel, 1271 ada 23 parsel sayılı taşınmazlar yönünden verilen mahkeme kararı ve dayandığı gerekçeler usul ve yasaya uygun bulunduğundan yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle hükmün bu parseller yönünden onanmasına karar vermek gerekmiştir.
2) Dava konusu 80 ada 39 parsel, 84 ada 8 parsel, 109 ada 13 parsel, 257 ada 2 parsel, 336 ada 6 parsel sayılı taşınmazlar yönünden yapılan temyiz itirazlarının incelenmesinde;
Paydaşlığın (ortaklığın) giderilmesi davaları, paylı mülkiyet veya elbirliği mülkiyetine konu taşınır veya taşınmaz mallarda paydaşlar (ortaklar) arasında mevcut birlikte mülkiyet ilişkisini sona erdirip ferdi mülkiyete geçmeyi sağlayan, iki taraflı, tarafları için benzer sonuçlar doğuran davalardır.
Paydaşlığın (ortaklığın) satış yoluyla giderilmesi halinde dava konusu taşınmaz üzerinde bina, ağaç v.s. gibi bütünleyici parçalar (muhdesat) varsa bunların arzla birlikte satılması gerekir. Ancak muhdesatın bir kısım paydaşlara (ortaklara) ait olduğu konusunda tapuda şerh varsa veya bu hususta bütün paydaşlar ittifak ediyorlarsa ve muhdesat arzın değerinde bir artış meydana getiriyorsa bu artışın belirlenmesi için dava tarihi itibariyle arzın ve muhdesatın değerleri ayrı ayrı tespit edilir. Belirlenen bu değerler toplanarak taşınmazın tüm değeri bulunur. Bulunan bu değerin ne kadarının arza ne kadarının muhdesata isabet ettiği yüzdelik (%...) oran kurulmak suretiyle belirlenir. Satış sonunda elde edilecek bedelin bölüştürülmesi de bu oranlar esas alınarak yapılır. Muhdesata isabet eden kısım muhdesat sahibi paydaşa, geri kalan bedel ise payları oranında paydaşlara (ortaklara) dağıtılır.
Paydaşlığın (ortaklığın) satış suretiyle giderilmesine ilişkin davalarda taşınmaz üzerinde bulunan bina, ağaç v.s. gibi bütünleyici parçaların (muhdesat) kime ait olduğu konusunda uyuşmazlık olup da bunlar üzerinde bazı paydaşların (ortaklar) hak iddia etmeleri ve öncelikle bu uyuşmazlığın giderilmesini istemeleri halinde o paydaşa görevli mahkemede dava açmak üzere HMK'nın 165. maddesi uyarınca uygun bir süre verilmelidir. Mahkemece verilen süre içerisinde dava açıldığı takdirde sonucunun beklenmesi, açılmadığı takdirde o konuda uyuşmazlık yokmuş gibi davaya devam edilmesi gerekir.
Dava konusu taşınmazda kamulaştırma şerhi bulunduğu takdirde kamulaştırma belgeleri getirtilerek kamulaştırma işlemlerinin kesinleşip kesinleşmediği araştırılmalı, kamulaştırma kesinleşmişse kamulaştırılan kısmın ifrazı için davacıya uygun bir süre verilerek taşınmazın kalan kısmının ortaklığının giderilmesine karar verilmesi gerekir.
Somut olay incelendiğinde; mahkemece dava konusu 80 ada 39 parsel, 84 ada 8 parsel, 109 ada 13 parsel sayılı taşınmazlar hakkında yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda inceleme yapılarak muhtesat oranının belirlenmesi ve satış bedelinin bu oranlarda dağıtılmasına şeklinde hüküm kurulması gerekirken infazı mümkün olmayacak şekilde ‘109 ada 13 parsel üzerinde bulunan yapının ... ve ...'a aidiyetine, 84 ada 8 parsel üzerindeki yapının ...'a aidiyetine, 80 ada 39 parsel üzerindeki yapının ...'a aidiyetine’ şeklinde hüküm kurulması doğru görülmemiştir. Öte yandan dava konusu 336 ada 6 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydında kamulaştırma şerhi bulunduğundan, kamulaştırma evrakı ilgili kurumdan temin edilerek yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda işlem yapılması gerekirken bu hususun da dikkate alınmaması doğru görülmemiştir.
Kabule göre de, dava konusu taşınmaz Cumhuriyet Mahallesi 257 ada 2 parsel sayılı taşınmaz olduğu halde hükümde 357 ada 2 parsel olarak yazılarak ortaklığının giderilmesine karar verilmesi de doğru değildir.
Yukarıda belirtilen nedenlerle, kararın 80 ada 39 parsel, 84 ada 8 parsel, 109 ada 13 parsel, 257 ada 2 parsel ve 336 ada 6 parsel sayılı taşınmazlar yönünden bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, dava konusu 171 ada 49 parsel, 146 ada 1 parsel, 175 ada 2 parsel, 176 ada 21 parsel, 80 ada 140 parsel, 257 ada 8 parsel, 257 ada 32 parsel, 1271 ada 23 parsel sayılı taşınmazlar yönünden davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile bu parseller yönünden hükmün ONANMASINA; taşınmaz malın satış bedelinden payına düşecek paranın % 011,38 oranında hesaplanacak onama harcından peşin alınan 31,40 TL’nin mahsubu ile bakiyesinin temyiz edene yükletilmesine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, dava konusu 80 ada 39 parsel, 84 ada 8 parsel, 109 ada 13 parsel, 257 ada 2 parsel, 336 ada 6 parsel sayılı taşınmazlar yönünden davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile bu parseller yönünden verilen hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın yatırana iadesine, 27.01.2021 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)