(818 S. K. m. 356)
Dava: Hükmün temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: 1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Taraflar arasında düzenlenen 12.12.1985 tarihli sözleşme ile 380 kilovatlık Keban-Kangal iletişim hattı imalat ve montaj isleri davacı A.S. ile diğer davalı S.B.nin müştereken kurdukları konsorsiyuma ihale olunmuştur. Davacılar arasındaki konsorsiyum protokolünde, imalatın Anonim Şirket ve montajın ise S. tarafından yapılacağı belirtilmiş ise de, sözleşmenin 1. maddesinde şirket ile S. birlikte konsorsiyum "yüklenici" olarak nitelendirilmişler ve sözleşmenin eklerinde yer alan çeşitli hükümlerde de konsorsiyumun isin tümünden birlikte sorumlu olacağı vurgulanmıştır. ( Örneğin; TEK Is. Sart.Teklif verenler kimlik 16/2, TEK Is. Sart. Ek. 5. bölüm 6, Teklif Formu: 1.3 v.md. )
Bu nedenlerle mahkemenin bilirkişi raporlarındaki görüsü esas alarak imalattan Anonim Şirketi, montajdan ise S. nin sorumlu olacağına dair görüsünde isabet olmayıp, isin tamamlanmasına kadar gecikilen sürelerden dolayı kesilen gecikme cezalarından konsorsiyumun ( her iki davacının ) sorumlu bulunduğu ortadadır.
Mahkemenin süre hesaplama yöntemine ilişkin temyiz itirazlarına gelince; isin devamı sırasında davacı yüklenicilerce idareye verilen 21.9.1987 tarihli dilekçe ile süre uzatımını gerektiren çeşitli sebepler sayıldıktan sonra neticede buna göre, isin teslim tarihinin 30.7.1988 tarihine uzatılması talep olunmuş ve davalı yanca isin süresinin 25.7.1988 tarihine uzatılması 23.6.1988 günlü kararla kabul edilmiştir. Bu durumda davacıların 21.9.1987 tarihine takaddüm eden başka sebeplerle isin süre uzatımını istemeleri mümkün olmadığı gibi, bilirkişilerin de bu tarihi baz alarak bu süreyi daha ileri bir tarihe götürmeleri davacıların talepleri dışında bir kabul olup dosya kapsamına aykırıdır. Bu dönem itibariyle davalının yükleniciye 5 gün eksik süre uzatımı vermesi de sözleşmenin S. C. 6/4/3 maddelerinin idareye tanıdığı takdir yetkisine girmektedir. Bu durumda mahkemece 21.9.1987 tarihinden önce gerçeklesen sebeplerin tamamı 25.7.1988 tarihine süre uzatımı verilmek suretiyle kesinleşmiş olmaktadır. 21.9.1987 tarihinden sonrasına gelince; bundan sonra oluştuğu iddia olunan ve kamulaştırma sebebiyle gecikilen süre bakımından hesaplanan 15 günlük sürenin ve bunun gibi köy hatlarının kaldırılmasından doğan gecikme nedeniyle bilirkişilerce belirtilen 20 günlük sürenin de uygun bulunduğu anlaşılmaktadır. Ancak; hak edişlerin geç ödenmesi nedeniyle bilirkişilerce 45 günlük sürenin hesabinin nasıl yapıldığı anlaşılamamaktadır. Bu süre hesap edilirken 7-8-9 nolu hak edişlerin ayrı ayrı tutarı ne kadar süre geç ödendiğinin belirtilmesi, ihale bedeline göre günlük sarf tutarının bulunması, gecikmenin bu sarfa göre ne kadar süreyi gerektirdiği yön ve tekniğe uygun hesaplanıp varsa avans ödemeleri düşülerek gecikme süresinin saptanması ve buna göre cezanın hesabıyla sonuca gidilmesi için bilirkişilerden ek rapor alınması gerekir.
Bu hususlar bir yana bırakılarak, sözleşmenin 1. maddede "yüklenici" olarak konsorsiyum kabul edildiği, isin malzeme temini, montaj, inşaat, topraklama olarak bir bütün halinde konsorsiyumca gözetildiği gecikme cezasının "montaj tamamlama tarihinin esas aldığı, toplam ödeme bedelinde belirtilen oranda ve ayni para birimi ya da birimleri üzerinden ödeneceği" ( sözleşme mad. 1'de SC 2.1, 3.1, 3.3, 4.3, ... ) bir yana bırakılarak kâr farkları ve davadaki yanlar arasında değil, davacılar arasında geçerli konsorsiyum protokol hükümlerine dayanılarak, hazırlanmış bilirkişi raporları benimsenip ve yorumun mahkemeye ait sözleşme hükümleri yerine raporlara dayanılarak yazılı biçimde karar verilmesi usûl ve yasaya aykırı olup, hükmün bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın 2 nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı yararına BOZULMASINA, 1. bent gereğince diğer temyiz itirazlarının reddine, ödediği temyiz pesin harcının istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine, 26.5.1997 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy