(1086 S. K. m. 284)
Dava: Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davalı-karşı davacı vekili tarafından istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacı-karşı davalı İlker .... ile davalı- karşı davacı vekili avukat .... geldiler. Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraflar avukatları dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmıştı. Bu kere dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: 1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle işin ulaştığı fiziki orana, 18.12.1986 günlü sözleşmenin 21, 9.9.1990 günlü sözleşmenin 34. maddelerinde yer alan hükümlerin amacına uygun fesih nedenleri bulunmamasına göre davalı ve karşı davacı iş sahibi kooperatifin aşağıdaki bentler kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- 9.9.1990 günlü alt yapı sözleşmesinden çekişme, 1992 yılında düzenlenen ve davalı kooperatif kontrol mühendisinin imzası mevcut 2, 3, 4, 5 sayılı hak ediş bedellerinin ödenmemesinden doğmuştur. Yapılan iş fazla gösterildiğinden bahisle kooperatif yönetim kurulunca onayla- mayan hak edişlerin karşılığı ödenmemiştir. Davadan önce her iki yanca yaptırılan delil tespitleri sonucu alınan raporlarda ise farklı değerler gösterilmiştir.
Ancak; metraj yönünden 1993/120 D.İş sayısıyla yaptırılan davacı yüklenici tespiti mahkemece tayin edilen bilirkişi kurulunca doğrulanmış olmakla yapılan iş tutarına karşı çıkılması yerinde değildir.
Ne var ki, anılan sözleşmenin 14. Maddesinde toplam 1990 yılı birim fiyatlarıyla 654.480.260 TL. tutarındaki iş bedeli ödeneğinden 354.480.260 TL. sının 1991, kalan 300.000.000 TL. sının da 1992 yılına ait olduğu kararlaştırılmış olmakla anılan tespit ve mahkemece alınan bilirkişi raporuyla doğrulanan hak edişlerdeki işin miktarı esas alınarak 1990 yılı birim fiyatlarıyla 354.480.260 TL. tutarında işe 1991; kalanına da 1992 yılı birim fiyatlarıyla değerlendirme yapılarak ve bu sözleşme gereği yapılan ödemeler düşüldükten sonra davacı alacağının hesaplanması ve bu şekilde hükme varılması gerekirken rapordaki hesap yönteminin hükme esas alınması doğru olmamıştır.
3- Birleştirilen yanlar arasındaki 5 ayrı davada da, 17.4.1992 günlü Kat Kaloriferi Yapım Sözleşmesinden doğan bir iddia bulunmamaktadır. Bu sebeple anılan sözleşmede 209.600.000 liralık iş ve ödemelerin ayrık tutularak hesap yapılması yerine, dava konusu edilmeyen -icabında 3 üncü bir şahsa da yaptırılması mümkün- işin ve buna dair ödemelerin hesaba dahil edilmesi suretiyle eskalasyona tabi tutulması sonucu bulunan rakamın hüküm altına alınması da doğru olmamıştır.
4- 17.12.1993'de açılan 1993/1162 ve 3.10.1995 tarihinde açılan 1995/26 Esasta kayıtlı davalarda üst yapı işlerine ilişkin, 18.12.1986 günlü sözleşmeden doğan alacak da dahil edilerek iş bedelinden kalan alacağın ödetilmesi istenmiştir.
Üst yapı sözleşmesi kapsamında yapılan iş için düzenlenen 24 adet hak ediş her iki yanca imzalandığından ödemelerde ve yapılan işte bunların esas alınması asıldır. Hak edişe girmeyen işlerin varlığı ileri sürüldüğünde ve bunlar saptandığı takdirde bu kalemlerin kesin hesapta gözetilmesi doğaldır. İşte, bu durumda; 1988/13181 Sayılı Kararnamenin 8 nci maddesi uygulama olanağı ortaya çıkar ki; -imalat hangi yılda yapılmış olursa olsun- işten fesih suretiyle el çektirildiği Temmuz 1993 fiyatlarının hak edişe girmeyen işlere uygulanması gerekir. Ancak; hesaplamada hükme esas tutulan ek raporla anılan maddeye yanlış anlam verilerek tüm işlere ve bu arada varsa hak edişe girmeyen işlere de son hak ediş tarihi olan 1992-kat sayıları uygulandığının ve karar yüklenici tarafından temyiz edilmemiş olmakla Kooperatif yararına 1993 yerine 1992 fiyatları uygulanmış olmasının usulü kazanılmış hak doğurduğu da gözden uzak tutulmamalıdır.
5- Davalı Kooperatif 16.2.1994 tarihinde açtığı birleştirilen 1994/180 Esas sayılı davada noksan ve ayıplı iş bedellerinin tahsilini istemiş ve bu haliyle talebini müstakil dava konusu yapmış ve bu istemler içinde yer alan 7.178.080 TL. .İ.'ye ödenen su parası için yüklenici 18.3.1994 günlü cevap dilekçesinde kabul beyanında bulunduğu halde davanın tümden reddine karar verilerek ve noksanlıklar için yüklenici alacağından mahsup suretiyle hüküm kurulmuş olması da usule aykırı olmuştur.
Bu durumda; özellikle, 88/13181 Sayılı Kararnamenin uygulanmasında deneyimli inşaat mühendislerinden teşkil edilecek yeni bir bilirkişi kurulundan (HUMK. nun 284. Md.) dosya üzerinden, ancak gerek görülürse yeniden mahallinde inceleme de yaptırılarak açıklanan konulara uygun biçimde rapor alınıp mahkemece tüm deliller birlikte takdirle sonuca varılmalıdır. Noksan ve süregelen uygulamaya ve yanlar arasında ki sözleşmeye uymayan rapor esas alınarak hüküm kurulması bozmayı gerektirir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda 2, 3, 4 ve 5. bentlerde açıklanan nedenlerle davalı-karşı davacı Kooperatif yararına BOZULMASINA, 1.bent gereğince diğer temyiz itirazlarının reddine, 750.000 TL. duruşma vekillik ücretinin davacıdan alınarak davalı Kooperatife verilmesine, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davalı-karşı davacıya iadesine, 18.12.1997 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy