(818 S. K. m. 161) (657 S. K. m. 225, ek. m. 34) (4160 S. K. m. 2)
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2- Davalı Tugay Ömür, davacı Bakanlık tarafından 22.8.1992-7.7.1994 tarihleri arasında lisansüstü eğitim amacıyla ABD' ne gönderilmiş, davalı yurda döndükten sonra bir süre çalışmış, 16.4.1997 tarihinde görevinden istifa ederek taahhüdünü ihlal etmiştir.
Davalıdan alınan taahhütnamede yabancı para borcu üzerinden ve %100 cezai şart öngörülmüştür. Taahhütname 25.6.1992 tarihli olup taahhütname ve davalının yurtdışına gönderildiği 22.8.1992 tarihlerindeki mevzuatta dövizli borçlanma ve geri ödeme söz konusu olmayıp 1.8.1996 tarihinde kabul edilen 4160 sayılı kanunun 2. maddesi ile 657 sayılı kanuna getirilen Ek 34. md.'de fiilen döviz olarak yapılmış olan her türlü masraflar aynı döviz cins ve miktarı üzerinden borçlandırılır hükmü getirilmiştir. Özel Hukuk Hükümlerince üstlenilen edinim daha sonra yürürlüğe giren yasayla bir taraf yararına değiştirilmesi mümkün değildir. Davalı, üstlendiği mecburi hizmeti yerine getirmediğinde taahhütname vermemiş olsaydı 657 sayılı yasanın 225. maddesince ödemekle sorumlu olduğu miktar kendisine yapılan giderler ile bunun %50 fazlası cezai şarttan ibarettir.
Buna göre taahhütname tarihinde yabancı para borcundan söz edilmeksizin yasanın getirdiği cezai şart giderlerin %50'sidir. Oysa taahhütname de yabancı para borcu üzerinden ve % 100 cezai şart öngörülmüştür. Kurumca tek yanlı hazırlanmış ve genel işlem şartı niteliğinde konulan bu oranda cezai şartın fahiş olduğu ortadadır. Bu nedenle taahhütnamedeki cezai şartın BK.' nun l6I/son maddesince ve hakkaniyete uygun biçimde indirilmesi suretiyle hüküm tesisi gerekirken bu yön üzerinde durulmadan yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
3- Mahkemece asıl ve ek rapora atıf yapılarak 9.195.004 ABD Doları ile ayrıca dava tarihi itibarıyla 1.196.010 ABD Doları faize hükmedilmiş ise de 20.7.1999 tarihli ek raporda davalının dava tarihi itibarıyla faiz dahil toplam 21.196.010 ABD Doları borçlu olduğu hesaplanmış, dava tarihi itibarıyla harcamaların dolar cinsinde faiz tutan 1.006 ABD Doları olduğu açıklanmıştır. Ek rapora atıfla hüküm kurulduğu halde işlemiş faiz yönünden rapora aykırı hüküm tesisi de doğru olmamış, kararın bu yönden de bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda (1) bent de yazılı nedenlerle davalının diğer temyiz itirazlarının reddine, (2) ve (3) bentlerde açıklanan nedenlerle hükmün temyiz eden davalı T. Ömür yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davalı T. Ömür' e geri verilmesine, 21.12.2000 gününde oyçokluğu ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy