(818 S. K. m. 355)
Dava: Yukarıda gün ve numarası yazılı hükmün temyizen incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içerisinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: 1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacının diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Taraflar arasındaki uyuşmazlık düzenlemesi BK.nun 355 ve devamı maddelerinde tanımlanan eser sözleşmesi ilişkisinden kaynaklanmıştır. Davalı kooperatifin sözleşme hükümlerince yaptığı imalatlarından doğan hakka isabet eden hissesi saklı kalmak üzere davalı adına kayıtlı tapuların iptali ile davacı adına tescili 10 milyar tutarındaki menfi zararın tahsili istenmiştir. Bu talebin mümkün olmaması halinde arsa sahibine %25 yükleniciye %75 paylaşım oranına göre daire ve ticari alan adedine dair fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5 daireye tekabül eden paya yönelik davalı adına yazılı tapu kaydının iptali ile davacı adına tescili ve dairelerin teslimi davalı kooperatifin edimini ifa etmemesi iptal ve tescilin mümkün olamaması halinde 10 milyar TL. maddi giderimin iptal gününden itibaren reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya ödenmesi fazlaya ait hakların saklı tutulması talep edilmiştir.
Yerel mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş hüküm davacı tarafça temyiz edilmiştir.
İstanbul ili Çatalca ilçesi Büyükçekmece Ekşinoz Köyü Esenyurt Londra Asfaltı mevkiinde yer alan tapunun ada No: 1 pafta No: 1 parsel no 3, 5, 6, 8, 11, 25, 26, 28, 34, 36, 47, 50, 51, 53, 48 ve 58'de kayıtlı taşınmazlar davacıya aittir.
Eski adı S.S. Yeni Şeref Konut Yapı Kooperatifi yeni adı Yeni Doğuş Konut Yapı Kooperatifi olan dava dışı kooperatif bu yere kat karşılığı inşaat yapmayı üstlenmiştir. Bakırköy İkinci Noterliğinde 10.10.1986 gün 52216 s. Düzenleme Biçiminde Satış Vaadi ve Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi yapılmıştır.
Sözleşme uyarınca yapılacak imalatın %25'inin davacı arsa sahibine, %75'inin yükleniciye ilişkin olacağı bu oranların gerek konutlarda gerekse ticari alanlarda ve sosyal tesislerde aynen korunacağı, şayet ileride proje tadili veya kat ilavesi bahse konu olursa bundan tarafların aynen kendi payları dahilinde faydalanacakları müteahhidin sözleşmenin imzalanmasını takiben bir ay içerisinde mevzi imar planını yaptırmaya başlayacağı en geç bir yıl içerisinde ikmal edileceği yapılacak binaların plan ve projelerinin 6 ay içerisinde tamamlanacağı inşaat ruhsatının alınacağı, ruhsatın alınmasından itibaren üç yıl içerisinde dairelerin bitirilip iskan ruhsatı alınıp arsa malikine teslim edileceği her bir kısımların ruhsat alınmasından itibaren 3'er yıl süre ile tamamlanacağı toplam sürenin anlaşmadan itibaren her halükarda sekiz seneyi geçmeyeceği kararlaştırılmıştır.
29.3.1988 gününde davacı M. Emin Şaka ile eski adı S.S. THY Sosyal Yardım Vakfı Mensupları Konut Yapı Kooperatifi olan davalı kooperatif yine eski adı S.S. Yeni Şeref Konut Yapı Kooperatifi yeni adı Yeni Doğuş Konut Yapı Kooperatifi ve Tarsan-Tarım Sanayi ve Ticaret A.Ş'ni temsilen Mehmet Emin Şaka arasında dörtlü bir protokol düzenlenmiş davalı ikinci müteahhit olarak kabul edilmiş ayrıca tarihsiz "Kooperatifler Ortaklık ve İşbirliği Protokolüdür" başlıklı protokol yapılmış paylaşım şekli saptanmış 10.10.1986 günlü asıl sözleşmedeki koşullar aynen benimsenmiş her iki kooperatifin de %50'şer ortak olduğu hüküm altına alınmıştır.
Yine aynı tarih düzenleme biçiminde satış vaadi sözleşmesi yapılmış davacı kendisine isabet edecek 175 adet konutun satışını davalıya vaat etmiştir.
Davalı kooperatif, Bakırköy 2.Noterliğinde düzenlenen 17.5.1989 gün 28015 s. taahhütname ile 10.10.1986 günlü asıl sözleşmeye bağlı kalıp ticari alanlarda %25 payın davacıya verileceği ve bu alanlarda inşaat yapma yükümlülüğünün kendisine ilişkin olacağı taahhüdünde bulunmuştur.
Açıklanan olgular bir tüm halinde gözetildiğinde davacı arsa malikine ilişkin 3, 5, 6, 8, 11, 25, 26, 28, 34, 36, 47, 48, 50, 51, 53 ve 58 parsel s. taşınmazlar tarla halinde iken dava dışı SS Yeni Şeref Konut Yapı Kooperatifi ile Düzenleme Biçiminde Satış Vaadi ve Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi yapılmıştır. Bu parseller bitişik parsellerle birlikte imar uygulamasına tabi tutulmuştur. İmar düzenlemesi sonucunda oluşan parsellerden 1239 ada 2 parsel, 1240 ada 1 parsel, 1242 ada 5 parsel 1345 ada 1 parsel, 1345 ada 2 parsel, 1346 ada 2 parsel, 1347 ada 2 parsel 1241 ada 3 parselin tamamı ile 1243 ada 2 parselin 360/5649 hissesi, 1339 ada 1 parselin 209/7393 hissesi, 1344 ada 1 parselin 1494/3100 hissesi 29.3.1988 gününde davacı ile davalı kooperatif arasında yapılan düzenleme biçiminde satış vaadi sözleşmesi ve yine davacı ile davalı kooperatif ve dava dışı S.S. Yeni Şeref Konut Yapı Kooperatifi arasında yapılan 29.3.1988 günlü protokol gereği davalı kooperatife kat karşılığı verilmiştir.
Böylece davalı inşaatın ikinci yüklenicisi olmuştur. Dava dışı birinci yüklenici S.S. Yeni Şeref Konut Yapı Kooperatifi ile davacı arsa sahibi arasında kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığı sırada sözleşmeye konu edilen parseller tarla halinde olduğu, henüz imar düzenlemesi yapılmadığı için yapılaşmada ortaya çıkacak konut miktarı ile ticari ve sosyal tesis bağımsız bölüm miktarı belirli değildir. Arsaların tamamı üzerinde 1240 daire yapılabileceği varsayılmış davalı kooperatife devredilen parseller tüm taşınmazların yarısı kabul edilerek davalının yapacağı daire sayısı 620 olarak hesaplanmış buradan %25 paya göre davacıya 155 daire isabet edeceği düşünülmüştür. Bu bakımdan davacı tarafından davalı yana satılan 175 dairenin 155 adedi davalının yapımını üstlendiği yerden, geri kalan 20 adedinin ise dava dışı S.S. Yeni Şeref Konut Yapı Kooperatifinin yapacağı dairelerden verileceği belirtilmiş satış vaadi sözleşmesi de bu kapsamda düzenlenmiştir. Mahkemece davalı yana devredilen arsalar ve üzerine bina yapılan yerlerde üç kişilik uzman bilirkişi kurulları da oluşturularak iki defa keşif yapılmıştır. Birinci keşif sonucu düzenlenen rapor ve ek raporlarda imarlı hale gelen bu taşınmazlara 757 adet konut yapılabileceği davacının %25 payına göre 189.25 daire isabet edeceği davacı 175 dairesini sattığından bu miktar çıkarıldığında 14.25 adet daha daire alacağının bulunduğu saptanmıştır. İkinci keşif neticesinde düzenlenen heyet raporunda toplam 777 konut inşa edileceği davacının %25 payına göre kendisine 194.25 daire isabet edeceği, satılan 175 konut düşüldüğünde geride 19.25 adet daire alacağı bulunduğu tespit edilmiştir.
Yanlar arasında imzalanan 29.3.1998 günlü 2.6.1998 gün ve 31609 s. noter onaylı protokole ilk yüklenici S.S. Yeni Şeref konut Yapı Kooperatifi de katılmıştır. Bu protokolün 4. maddesinde protokol içeriğinde belirtilen arsalar üzerine müteahhitler tarafından yapılan inşaatların devamı esnasında konut ve ticari alanlarda bir artış vukua geldiği takdirde bu artışların %25'i oranında arsa sahiplerine yansıtılacağı belirtilmiştir. Öte yandan davalı vekili mahkemeye verdiği 18.7.1996 günlü dilekçesinde müvekkili kooperatif tarafından davacıya kat karşılığı inşaat yapılacağını ve yine aynı dilekçede fazla yapım imkanı doğduğu takdirde arsa sahibine verileceğini de belirtmiştir. Bu sebeple taraflar arasındaki ilişkinin satış sözleşmesi dışında aynı zamanda kat karşılığı inşaat sözleşmesini de kapsadığının kabulü gerekir. Dava konusu olayda, sözleşmenin fesih şartlarının henüz oluşmadığı anlaşılmakta ise de davacı feshin kabul edilmemesi halinde sözleşme dışında fazladan yapım imkanı bulunan daire tapularının iptali ve adına tescilini bunun mümkün olmaması halinde bedelini istediğinden ve mahkemece alınan iki raporda da davacıya sözleşme dışında talep edilenden fazla daire isabet ettiği talebe göre istemin yerinde olduğu anlaşıldığından istek bu yönden kabule uygun bulunmuştur.
Bu bakımdan yerel mahkemece açıklanan olgular gözönünde bulundurularak davanın bu bölümünün kabulüne karar verilmesi gerekirken reddi yönünde hüküm kurulması doğru olmamış kararın davacı yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarda 1. bentte açıklanan sebeplerle davacının diğer temyiz itirazlarının reddine, 2. bentte açıklanan sebeplerle kararın temyiz eden davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcının istem halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine, 07.07.2004 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy