(818 S. K. m. 161) (2004 S. K. m. 67) (2547 S. K. m. 33)
Dava: Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki taraf vekillerince istenmiş ise de davetiye pulu olmadığından duruşma isteğinin reddiyle incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verilip temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: 1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre tarafların sair temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.
2- İzmir 12. İcra Müdürlüğü'nün 2002/12493 esas sayılı dosyasında davacı alacaklı idare tarafından davalı borçlu Mustafa Cemil Azizoğlu ile kefiller Ahmet Fuat Şahin ve Abdullah Necip Arslan aleyhlerine yapılan icra takibinde Ankara 7.Noterliğinde düzenlenen 27.8.1993 tarih ve 29988 yevmiye nolu Taahhüt ve Kefalet Senedine dayanılarak 482.490.735.000 TL. ( 343.165.53 ABD Doları ) 9.025.606.986 TL. alacak isteminde bulunulmuş borçluların itirazı üzerine takip durmuştur. Yerel mahkemede açılan davada 343.165.53 ABD doları karşılığı 482.490.735.000 TL. yönünden itirazın iptaline takibin devamına karar verilmesi istenmiş yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulü ile 399.772.875.443 TL. bedel yönünden itirazın iptaline takibin devamına fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş hüküm taraflarca temyiz olunmuştur.
Davalılardan Mustafa Cemil Azizoğlu davacı Enstitünün Mühendislik Fakültesinde araştırma görevlisi kadrosunda görevli iken 2547 sayılı Yasanın 33. maddesi uyarınca İzmir İleri Teknoloji Enstitüsü adına Bilgisayar yazılımı anabilim dalında lisansüstü eğitim yapmak amacıyla Amerika Birleşik Devletlerindeki Universıty of California Santa Barbara'da görevlendirilmiştir. Yurtdışına çıkmadan önce Ankara 7.Noterliğinde 27.8.1993 tarih 29988 sayılı yüklenme ve kefalet senedi düzenlenmiştir. Diğer davalılar Fuat Şahin ile A.Necip Arslan da müteselsil kefil olarak imzalamışlardır.
Taahhütnameye aykırı davranılması halinde yapılmış olan bütün masrafların ( Türk lirası ve döviz olarak ) herbiri için ödeme tarihinden itibaren tahakkuk ettirilecek kanuni faiz vesair vergi ve kanuni ödemelerle birlikte ( döviz olarak tahakkuk eden miktarı ya döviz olarak veya kurum ve hazine emrine ödemenin yapılacağı tarihteki T.C.Merkez Bankasınca tespit edilen o günkü efektif satış kurundan Türk Lirası olarak ) ve iki katı olarak ödenmesi kararlaştırılmıştır.
Davalı M.Cemil Azizoğlu'nun yurt dışındaki görev süresi 29.3.2002 tarihine kadar uzatılmış daha sonra tekrar uzatma talebinde bulununca isteminin değerlendirilmesi için detaylı çalışma raporu ve eğitimini tamamlayıp yurda dönme tarihini bildirmesi istenmiştir. Ancak yanıt vermemiştir. Bunun üzerine yurda dönmesi görevine başlaması tebliğ olunmuştur. Davalı yapılan çağrıya uymadığından 22.10.2001 günü itibariyle görevinden çekilmiş sayılmıştır. Bu hareketi ile taahhüdünü ihlal ettiği anlaşılmıştır.
Yapılan inceleme ve araştırma sonucunda 170.536.46 USD ve 7.924.667.543 TL. tutarında masraf yapıldığı döviz için 21.614.31 USD işlemiş faiz doğduğu saptanmıştır. Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda 170.436.46 USD üzerinden %50 85.268.23 USD cezai şart hesaplanmış ve bu miktara da hükmedilmiştir. Söz konusu taahhüt senedi 27.8.1993 tarihlidir. Dairemizin yerleşmiş uygulamasına göre yabancı para cinsinden yapılan giderler yönünden cezadan indirim yapılabileceği kabul edilmektedir. Yüklenme senedinde yazılı olan iki kat ceza indirilip %50 olarak uygulanmıştır. Bu indirim oranının takdiri mahkemeye ait olmakla birlikte yapılacak indirim oranının kabul edilebilir olması gerekir. Tatbik edilen %50 oranı oluşan dosya kapsamına göre azdır. BK. 161/son maddesi uyarınca daha yüksek oranda indirim yapılması uygun olacaktır. Bu bakımdan anılan hususun gözetilmemesi bozma nedeni sayılmıştır. Yurtiçi Maaşları ile ilgili 7.924.667.543 TL. masraf kalemi icra takibine konu edilmiş olup itiraz edildiği halde bu davada dava konusu edilmemiştir. Buna rağmen mahkemece dikkate alınıp hüküm kurulması isabetli olmamıştır.
3- Yüklenme senedine aykırı davranış halinde döviz cinsinden yapılan giderlerin aynen ya da fili ödeme tarihindeki Türk Lirası karşılığının ödenmesi taahhüt edildiği halde icra takip tarihi itibariyle dövizin Türk Lirası kur karşılığı hesaplanıp hükme esas alınması yerinde görülmemiştir.
Açıklanan olgular gözden uzak tutularak yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda 1. bentte yazılı nedenlerle tarafların sair temyiz itirazlarının reddine, 2. bent uyarınca davalılar yararına, 3. bent uyarınca davacı yararına BOZULMASINA, ödedikleri temyiz peşin harcının istekleri halinde temyiz eden taraflara geri verilmesine, 15.2.2005 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy