(818 S. K. m. 355, 366)
Dava: Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki taraf vekillerince istenmiş ve temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Dava Borçlar Yasasının 355 ve devamı maddelerinde tanımlanan eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.
Yerel mahkemede yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulü ile 41.415.223.947 TL.nın davalılardan alınıp davacıya ödenmesine fazlaya dair istemin reddine karar verilmiş hüküm taraflarca temyiz olunmuştur.
Eser sözleşmelerinde kural olarak; yüklenici yapımını üstlendiği eseri teknik ve sanatsal ilkelere uygun olarak yapıp iş sahibine teslim etmekle iş sahibi de iş bedelini ödediğini kanıtlamakla mükelleftir. Bu haliyle eser sözleşmesi iki tarafa da haklar ve borçlar yükleyen özellik arzetmektedir.
Dava konusu somut olayda davacı yüklenici davalı iş sahibine ait Elazığ İli Birinci Bölge İzzetpaşa Mahallesi Çuhadar mevki ada no 1903 parsel no 5 ve 17'de kayıtlı taşınmaz arsalara yapılan inşaatın sıva işinin yapımını üstlenmiştir. Yanlar arasında yapılan 31.7.2000 tarihli haricen düzenlenen sözleşmede 5 nolu parselden verilecek 23.000 DM bedeli havi daire ayrıca ilave olarak 6700 DM olmak üzere toplam iş bedeli 29.700 DM kararlaştırılmıştır. Bu durumda iş bedeli götürü olarak tespit edilmiştir. Davacı yüklenici edimini tam olarak ifa edip eseri teslim etmemiş, kısmen eksik iş bırakmıştır. Davalı iş sahibinin iş bedeli olarak vermeyi taahhüt ettiği daire de davacıya teslim edilmiş ikameti sağlanmış ancak tapuda devir temlik işlemi gerçekleşmemiştir. İşin yapımı götürü olarak belirlendiğine göre davacı yüklenicinin sözleşme konusu yaptığı iş miktarı eserin bütününe göre fiziki oranı bulunarak götürü olarak kararlaştırılan miktara uygulanmalı davacının hakettiği bedel saptanmalıdır. Tespit edilecek bu bedele dava tarihinden itibaren döviz faizi uygulanarak fiili ödeme tarihindeki TL kur karşılığına hükmedilmelidir.
Sözleşmede yapılacak iş kalemleri ve bunların bedelleri götürü olarak kararlaştırılmışken bazen işe devam edebilmek için yeni bir imalat yapılması veya projesindeki bir imalatın değiştirilmesi gerekebilir. Bazen de iş sahibi ilave bir imalat teslimatı verebilir. Eğer bu işler için yeni bir sözleşme yapılarak fiyat saptanmamışsa, yeni imalat veya değişikliğin ücreti de önceki sözleşmede bulunmadığından kural olarak bu işlerin sözleşme dışı yapıldığı kabul edilir. Nitekim dosya kapsamı kağıtlara göre somut olayda sözleşme harici işler yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu bakımdan bu işlerin BK.nun 366. maddesi uyarınca yapıldığı tarihteki piyasa rayiçlerine göre hesaplanması ve dava tarihinden itibaren yasal faiz uygulanarak hüküm altına alınması gerekmektedir.
Diğer yandan davalı taraf kendisine ait dairede davacının ikamet ettiğini herhangi bir kira ödemediğini ileri sürmüştür. Davalının bu savunması BK.nun 118. maddesi uyarınca takas mahsup niteliğindedir. Söz konusu daireye ödenmesi gereken kira bedeli saptanmalı bu miktar davacı alacağından düşülmelidir.
Bu durumda mahkemece yapılması gereken iş iki inşaat mühendisi ve hukuki yorum ve nitelendirmede yardımcı olmak üzere bir de hukukçu bilirkişi tayin edilip oluşturulacak bu heyetten az yukarıda açıklanan ilkeler de gözetilerek rapor alınıp konu değerlendirilerek sonuca varmaktan ibaret olmalıdır.
Açıklanan olgular gözden uzak tutularak eksik araştırma ve inceleme sonucunda hüküm kurulmasına karar verilmesi gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda yazılı nedenlerle kararın taraflar yararına BOZULMASINA, ödedikleri temyiz peşin harcının istekleri halinde temyiz eden taraflara geri verilmesine, 24.2.2005 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy