(657 S. K. m. 225) (2547 S. K. m. 33) (818 S. K. m. 161)
Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki taraf vekillerince istenmiş ve temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
Karar
Dava, mecburi hizmet yükümlülüğünün yerine getirilmemesinden kaynaklanan 132.268 Sterlin, 180 ABD Doları, 2.576.536.796 TL. öğrenim gideri alacak istemine ilişkindir.
Yerel mahkemede görülen davada yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş, hüküm taraflarca temyiz olunmuştur.
Davalı Ekrem Tatoğlu, davacı Üniversitenin Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi araştırma görevlisi iken 2547 sayılı Yüksek Öğretim Yasası'nın 33. maddesine göre master eğitimi yapmak üzere 3.10.1993 tarihinde İngiltere'ye gönderilmiştir. Ancak yurt dışına gönderilmeden önce Ankara 11.Noterliğinde 30.9.1993 tarih ve 68989 sayılı taahhüt senedi düzenlenmiştir. Bu senedi davalı Ekrem borçlu diğer davalılar müşterek borçlu ve müteselsil kefil olarak imzalamışlardır.
Sözleşmede öğrenim süresi ve sonrasındaki yükümlülükler belirtilmiş, taahhüdün ihlal edilmesi halinde yapılmış olan bütün masrafların (Türk Lirası ve döviz olarak) her biri için ödeme tarihinden itibaren tahakkuk ettirilecek yasal faiz ve sair vergi ve kanuni ödemelerle birlikte ve iki kat olarak Üniversitenin hazine emrine nakten ve defaten ödeneceği, ifa edilen mecburi hizmet süresine tekabül eden miktarın düşüleceği, bundan sonra geri kalan bölümün belirleneceği kararlaştırılmıştır.
Davalı borçlu Ekrem yurt dışındaki eğitimini tamamlayarak 3.12.1998 tarihinde üniversitedeki görevine başlamıştır. 1.8.1999 tarihinde Üniversitenin işletme bölümünde Yönetim ve Organizasyon Ana Bilim dalında ilan edilen yardımcı doçentlik kadrosu için başvuruda bulunmuş, ancak talebi reddedilmiştir. Aydın 2 nolu İdare Mahkemesinin 1999/622 esas sayılı dosyasında görülen davanın yapılan yargılaması neticesinde yardımcı doçentlik kadrosuna yapılan atamanın iptaline karar verilmiştir. Bunun üzerine davacı 28.2.2000 tarihinde tekrar başvuruda bulunmuş ancak istemi kabule değer görülmemiştir. İdare Mahkemesince verilen karar davalı Ekrem'in yardımcı doçentlik atamasının başvuru hakkının bulunduğuna dairdir. Karardan sonraki başvuruda atama şartları olmadığından talep reddedilmiştir. Bu son karar aleyhine açılmış bir dava da yoktur. Davalı yükümlü 17.12.1999 tarihinde görevinden istifa etmiştir. Davacı Üniversitenin davalı Ekrem'e mutlaka yardımcı doçentlik kadrosu vereceğine dair bir taahhüdü de yoktur. Aksine verilen görevi yapmakla yükümlüdür. Gelişen bu olaylar nedeniyle davalının taahhüdü ihlal ettiği sabit olmuştur. Yurtdışı öğrenimi süresince yapılan masraflar belirlenip ifa edilen hizmet bölümü mecburi hizmet süresine göre tespit edilip buna isabet eden miktar saptanarak gerekli mahsup yapıldıktan sonra kalan bedele hükmedilmelidir. Diğer yandan taahhütnamede yabancı para üzerinden iki misli cezai şart öngörülmüştür. Taahhütname 30.9.1993 tarihli olup davalının yurtdışına gönderildiği tarih itibariyle mevzuatımızda dövizli borçlanma söz konusu değildir. 1.8.1996 tarihinde kabul edilen 4160 sayılı Yasanın 2. maddesi ile 657 sayılı yasaya getirilen ek 34. madde fiilen döviz olarak yapılmış olan her türlü masraflar aynı döviz cins ve miktarı üzerinden borçlandırılır hükmü getirilmiştir. Davalı Ekrem yükümlülüğünü yerine getiremediğinde taahhütname vermemiş olsaydı 657 sayılı Yasanın 225. maddesince borcunu %50 fazlasıyla ödeyecekti. Oysa taahhütnamede iki misli cezai şart öngörülmüştür. Kurumca tek yanlı hazırlanmış ve genel işlem şartı niteliğinde konulan bu orandaki cezai şartın fahiş olduğu ortadadır. Bu durumda BK.nun 161/son maddesince hakkaniyete uygun biçimde cezadan indirim yapılmak suretiyle hüküm tesisi gerekmektedir.
Kabule göre de davacı tarafça talep edilen miktar dikkate alındığında davalı yana takdir edilen vekalet ücreti yanlış hesaplanmıştır. Bu bakımdan bozma nedeni sayılmıştır.
Yerel mahkemece açıklanan olgular gözden uzak tutularak davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması uygun bulunmuştur.
Sonuç: Yukarıda yazılı nedenlerle kararın BOZULMASINA, ödedikleri temyiz peşin harcının istekleri halinde temyiz eden davalılara geri verilmesine, 18.5.2005 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy