(818 S. K. m. 61, 458/1, 458/son)
Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış eksiklik nedeniyle mahalline iade edilen dosya ikmal edildikten sonra gelmiş olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
Karar
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki davacının sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Davacı Ali Necmettin Evren tarafından keşide olunan, 2.12.1999 vade ve 2.9.1999 keşide tarihli; 750.000.000 TL tutarlı ve TTK.nun 688. maddesine göre tüm zorunlu unsurları içerdiğinden bono sayılan kambiyo senedi, lehtarı Mustafa Düzgen tarafından davalı Yaşar Topal'a ve onun tarafından da tekrar Mustafa Düzgen'e ciro edilmiş ve Aydın 2.İcra Müdürlüğünün 2001/1556 takip sayılı icra dosyası üzerinden kambiyo senetlerine özgü takip yoluyla hakkında başlatılan icra takibine dayanak alınması sonucu, Ali Necmettin Evren tarafından takip alacaklısı Mustafa Düzgen'e bono bedeli ve fer'ileri ödenmiştir.
Davacı, Emlak Bankası Kadıköy Şubesinden, davalı Yaşar Topal'a(400.000.000) TL havale göndermiş ve 1.12.1999 tarihli banka dekontu kapsamından sabit olduğu üzere; havale sebebi olarak da az yukarıda belirtilen ve ciro yoluyla hamili bulunduğu bono bedeline mahsuben gönderilmiş olduğu açıklanmıştır. Gönderilen bu havale bedelinin davalı tarafından anılan Banka Şubesinden tahsil olunduğu hususu da yanlar arasında çekişmesizdir. Borçlar Yasasının 458/1. maddesi hükmü gereğince, havalenin amacı, havale gönderenin, havale alıcısına olan bir borcunun ödenmesi ise, kısmen de olsa, bu borç ancak ona havale ödeyicisi tarafından yapılacak ödeme ile sona erer. Borçlu tarafından kendisine havale yapılan alacaklı, havaleyi kabul etmek istemezse, bunu borçluya hemen bildirmelidir; bildirmezse tazmin ile yükümlü olur (BK. md.458/son). Somut olayda ise, az yukarıda da açıklandığı gibi, sözü edilen bono bedeline mahsuben davacı borçlu tarafından, bononun vade tarihinden önce kendisine gönderilen (400.000.000) TL'nı senet hamili olarak davalı Yaşar Topal tahsil ettiği halde, Türk Ticaret Kanununun 621. maddesi gereğince borçlu keşideciye makbuz vermeden ve ayrıca havale sebebine itiraz etmeden yapılan bu ödeme miktarınca bedelsiz kalan bonoyu, dava dışı Mustafa Düzgen'e ciro yoluyla teslim etmiştir.
Davacı, yollama sebebine senet hamili ve alacaklısı davalı tarafından itiraz olunmadan bono bedeline mahsuben göndermiş olduğu parayı davalının tahsil ettiğini havale kaydı ile; bononun fer'ileriyle birlikte tüm bedelini de davalının cirosu sonucu senedin son hamiline ödemiş olduğunu yukarda sayısı belirtilen icra takip dosyası kapsamıyla kanıtlamış olduğundan, Borçlar Yasasının 61 ve izleyen hükümleri gereğince haksız iktisap kurallarına göre ödediği (400.000.000) TL'nin davalıdan tahsilini isteyebilir.
Davacının davalıya yaptığı (400.000.000) TL ödemenin hamili bulunduğu bono bedeline mahsuben yaptığını ve fakat iadesi gerektiğini yukarda açıklanan yasal delillerle kanıtlamış olduğundan davacının teklif ettiği yeminin davalı tarafından eda edilmesi, HUMK.nun 354. maddesi gereğince hukuksal bir sonuç doğurmaz. Saptanan ve hukuksal durum bu olunca da; (400.000.000) TL dava ve takip konusu alacak hakkında davanın kabulüyle borçlu davalının itirazının iptaline; İİK.nun 67. maddesindeki yasal koşullar oluştuğundan bu miktar üzerinden davacı yararına %40 oranında icra inkar tazminatına ve icra takip tarihinden itibaren geçerli olmak üzere ve değişen oranlar da gözetilerek bu asıl alacağa yasal temerrüt faizi yürütülmesine hükmedilmesi gerekirken; mahkemece davanın tümden reddine karar verilmesi doğru olmamış ve hükmün bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda (1.) bentte açıklanan nedenlerle davacının sair temyiz itirazlarının reddine, (2.) bentte bildirilen sebeplerle de temyiz itirazlarının kabulüne ve hükmün davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine, 03.05.2005 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy