(4721 S. K. m. 2) (818 S. K. m. 365)
Dava: Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Dava 15.11.2000 tarihli sözleşmenin güncel koşullara uyarlanması istemine ilişkindir.
Yerel mahkemede görülen davanın yapılan yargılaması sonucunda davanın kısmen kabulü ile sözleşmede yer alan 745.500 ABD doları bedelin %20'lik bir indirimle 596.400 ABD doları miktar olarak uyarlanmasına karar verilmiş hüküm davalı tarafça temyiz olunmuştur.
Kayseri İli Melikgazi İlçesi tapunun ada no 131 parsel no 1, ada no 132 parsel no 1 ve ada no 149 parsel no 1'de kayıtlı taşınmazlar davalı SS İdem Erciyes Toplu Konut Yapı Kooperatifine aittir. Davacı kooperatif bu yerlere inşaat yapmayı üstlenmiş, yanlar arasında Kayseri Birinci Noterliğinde 22.5.1997 tarih 8351 sayılı kat karşılığı inşaat yapım sözleşmesi düzenlenmiştir.
Yine taraflarca haricen yapılan 15.11.2000 tarihli arsa satış sözleşmesi başlıklı sözleşmede ise açıkça ilk sözleşmenin bununla tecdit edildiği ve geçerlilik şartları oluşması halinde o sözleşmeyi feshedecek bir anlaşma olduğu ilk paragrafta yazılıdır. Buna göre F Geçerlilik başlıklı bölümde bu yeni sözleşmenin davacı kooperatifçe bu tarihten itibaren 4 ay içinde genel kurul onayı verilince yürürlüğe gireceği aksi halde ilk noter sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu ve bu sözleşmede atfı yapılmayan hususlarda eski sözleşme hükümlerinin geçerli olduğu açıkça yazılmıştır. Bunun dışında 320 adet konut yapılması ve bunun % 25'i oranındaki 80 konutun arsa sahibine arsa bedeli olarak verilmesini öngören ilk sözleşme burada revize edilmiş ve yüklenici davacı kooperatife teslim edilen 3 adet parsel yerine bu kez sadece iki adet parsel üzerine 240 konut yapılması üçüncü parselin arsa sahibine iadesi 240 konutun yapılacağı arsanın ise kat karşılığı değil ve fakat toplam 240 konutun % 25'ine karşılık gelen 60 adet konutun bedellerinin para olarak ödenmesi kararlaştırılmış ve 60 konut için davacı kooperatifin davalı kooperatife 745.500 USD ödemesi ve bu bedelin ödenmesinin şekilleri ile tapu devirlerinin ayrıntıları yazılmıştır. Buna göre bir konutun maliyet açısından büyüklüğü 119 m2 beher m2'nin maliyeti 71.000.000 TL. ve arsa karşılığı verilecek konut sayısı 60 adet ve sözleşme esnasındaki dolar kuru 680.000 TL. olarak karar altına alınmış ve sonuçta yapılan hesap ile arsa bedeli 745.500 USD olarak belirlenmiştir.
Dava konusu somut olayda uyuşmazlık konusu olan husus tayin edilen bu bedelin günün koşullarına göre uyarlanmasının gerekli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Hukukumuzda sözleşmeye bağlılık (ahde vefa) ilkesi esastır, sözleşme yapıldığı andaki gibi aynen uygulanmalıdır. Eş söyleyişle, sözleşme koşulları borçlu için sonradan ağırlaşmış, edimler dengesi sonradan çıkan olaylar nedeniyle değişmiş olsa bile borçlu sözleşmedeki edimini aynen ifa etmelidir. Sözleşme serbestliği ilkesi yanların birbirleri karşısında eşit hak sahibi olarak bulunmalarını gerektirir.
Gerçekte de sözleşmeye bağlılık ilkesi, hukuki güvenlik doğruluk dürüstlük kuralının bir gereği olarak sözleşme hukukunun temel ilkesini oluşturmaktadır. Sözleşmeler durumun değişmeyeceği şartlar altında yapılmaktadır. Ancak bu ilke özel hukukun diğer ilkeleri ile sınırlandırılmıştır. Sözleşmenin yapıldığında karşılıklı edimler arasında olan denge sonradan şartların olağanüstü değişmesiyle, büyük ölçüde tarafların biri aleyhine katlanılamayacak derecede bozulabilir. İşte bu durumda sözleşmeye bağlılık ve sözleşme adaleti ilkeleri arasında bir çelişki hasıl olur ve artık bu ilkeye sıkı sıkıya bağlı kalmak adalet hakkaniyet ve objektif hüsnüniyet kaidelerine aykırı bir durum yaratır hale gelir. Değişen bu koşullar karşısında MK. nun 2. ve BK.nun 365/2 maddelerinden yararlanılarak sözleşme bedelinin yeniden düzenlenmesi imkanı hasıl olur. BK. 365. maddesi uyarınca yüklenici eseri kararlaştırılan bedele yapmak zorundadır. BK.nun 365/2. maddesince evvelce tahmin olunamayan veya tahmin olunup da iki tarafça nazara alınmayan haller işin yapılmasına mani olur veya yapılmasını son derece işkal ederse, hakim haiz olduğu takdir hakkı dolayısıyla ya tekerrür eden bedeli tezyit veya mukaveleyi feshedebilir. Ancak somut olayda edimler arasındaki dengenin olağanüstü değişmeler yönünden altüst olması, borcun ifasının güçleşmesi işlemin temelinden çökmesi söz konusu değildir. Satış bedelinin indirim suretiyle uyarlanması için gerekli yasal koşullar oluşmamıştır. Buna rağmen mahkemece davanın kısmen kabulü yönünde hüküm kurulması doğru olmamıştır.
Açıklanan olgular gözetilip davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde sonuca gidilmesi isabetli olmamış, kararın bozulması uygun bulunmuştur.
Sonuç: Yukarıda yazılı nedenlerle kararın temyiz eden davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine, 14.06.2005 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy