(818 S. K. m. 18, 53, 313, 354, 355, 371)
Dava: Hükmün temyizen tetkiki davacılar vekili tarafından temyiz edilmiş, davalılar vekilince duruşma istenilmiş ise de davetiye pulu olmadığından duruşma isteğinin reddiyle incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verilmiş, temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kâğıtlar okundu, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacıların murisi, 26.09.2000 günlü sözleşme uyarınca üstlendiği kalıp demir beton işleri ile çatı yapımı sırasında inşaattan düşerek vefat etmiştir.
Müteveffanın mirasçıları olan davacılar, maddi-manevi tazminat talep etmişlerdir.
Davalılar, sorumluluk ve kusurun müteveffada olduğunu savunarak, davanın reddini istemişlerdir.
Mahkeme; taraflar arasındaki ilişkinin eser sözleşmesi olduğuna, sorumluluğun ve kusurun müteveffada bulunduğuna ilişkin bilirkişi raporuna dayanarak, davanın reddine hükmetmiştir.
Karar, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Hakim, Türk kanunlarını kendiliğinden uygulamakla yükümlüdür (HUMK. m. 76). Başka bir anlatımla, maddi olayları bildirmek taraflara, hukuki nitelendirme yapmak hakime aittir. Bu itibarla, hakim, önüne gelen bir alacak davasında, tarafların nitelendirmesine bakmadan (BK. m. 18), hukuki ilişkinin ne olduğunu saptamak zorundadır.
Taraflar arasındaki hukukî ilişki, mahkemenin de kabulünde olduğu üzere, bir istisna (eser) sözleşmesidir (BK. m. 355-371).
Yasal adı istisna, uygulamadaki adı eser olan bu sözleşmenin taraflarından birine yüklenici, diğerine de iş sahibi denilir.
Eser sözleşmesi gibi yine bir işgörme sözleşmesi olan hizmet sözleşmesinde (BK. m. 313-354) ise; taraflardan birine işçi, diğerine de işveren denilir.
İş sahibi ile işveren, birbiriyle karıştırılmamalıdır.
Eser sözleşmelerinde yüklenici, yaptığı işin uzmanı olup, eser denilen sonucun gerçekleşmesini taahhüt eder. İş sahibinden talimat almaz, ona karşı bağımsızdır. Yanında işçi çalıştırıyorsa; işçisine karşı da işveren durumundadır. Dolayısıyla eser sözleşmelerinde yüklenici, işçi sağlığı ve iş güvenliği mevzuatına göre işyerinde tüm tedbirleri almak ve bu konuda denetimi sağlamak yükümlülüğü altındadır. İş sahibinin ise, böyle bir yükümlülüğü yoktur. İş sahibi, iş güvenliği mevzuatı dışında kusurlu ise, ancak o zaman sorumlu olur.
Somut olayda, davalı iş sahiplerinin sorumlu olmadıkları ve iş güvenliği dışında herhangi bir kusurlarının bulunmadığı bilirkişi raporuyla saptanarak, mahkemece doğru bir sonuca varılmış ve davanın reddine hükmedilmiştir.
Ne var ki, davalı iş sahipleri hakkında ceza mahkemesinde, bu olay nedeniyle açılmış ve halen derdest olan bir ceza davası mevcuttur.
Ceza mahkemesinde verilecek bir mahkûmiyet kararı hukuk hakimini bağlar ise de, cezada saptanan kusur oranı ve zarar miktarı bağlamaz (BK. m. 53).
Bu itibarla, mahkemece, ceza davasının sonucu beklenmeli; beraat karan verildiği ve kesinleştiği takdirde şimdiki gibi hüküm kurulmalı; mahkûmiyet halinde ise, hukuk hakimi kusur oranı ile bağlı olmadığından, ilişkinin niteliğine ve oluş şekline göre en düşük kusur oranı üzerinden hesaplanacak ve takdir edilecek bir tazminatın tahsiline karar verilmelidir.
Karar açıklanan nedenlerle bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz olunan hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz eden davacılar yararına BOZULMASINA, ödedikleri temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davacılara geri verilmesine, 01.10.2007 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy