(818 S. K. m. 101, 355, 410, 413)
Dava: Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacı vekili geldi. Davalı vekili gelmedi. Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan davacı avukatı dinlendikten sonra eksiklik sebebiyle mahalline iade edilen dosya ikmal edilerek gelmiş olmakla dosyadaki kağıtlar okundu işin gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Uyuşmazlık, B.K.nın 410 ve devamı maddelerinde düzenlenen vekaletsiz iş görme ilişkisinden kaynaklanmakta olup davacı, yaptığı sözleşme dışı işler bedelinin tahsilini istemiş, mahkemece fazla haklar saklı tutularak davanın kabulüne dair verilen karar davalı vekilince temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.
2- Taraflar arasında düzenlenen 31.7.2006 tarihli sözleşme ile Iğdır ili, Karakoyunlu ilçesinin muhtelif köy yollarının stabilize kaplama işinin yapımı kararlaştırılmıştır. Anılan sözleşme hukuki niteliğince B.K.nın 355 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi niteliğinde olup davacı, yüklenici; davalı ise iş sahibidir.
Davacı yan, yukarda belirtilen sözleşme gereği yüklendikleri işleri yaptıktan başka davalının istemi üzerine dava dilekçesinde gösterdiği bazı köylerin bağlantı yolları ile Kerimbeyli köyü içi kumlama işini de yaptığını, ancak bedelinin ödenmediğini ileri sürerek fazla haklarını saklı tutmak suretiyle bağlantı yolları yapımı için 88.789,41 TL, Kerimbeyli Köy içi kumlama işi içinse 41.210,59 TL olmak üzere toplam 130.000,00 TL'nin, davalıya gönderilen ödeme istemi içeren ihtarnamenin tebliğ tarihi 13.6.2007'den itibaren reeskont faizi ile tahsilini talep etmiştir.
Mahkemece, davacının sözleşme dışı olarak yaptığını ileri sürdüğü işlerin bedelini vekaletsiz iş görme ilişkisini düzenleyen B.K.nın 410 ve devamı maddeleri uyarınca isteyebileceği, bu bedelin de yargılama sırasında alınan 28.4.2009 tarihli rapora göre bağlantı yolları için 87.471,91 TL, Kerimbeyli köy içi kumlama işi içinse 196.854,55 TL olmak üzere toplam 284.326,46 TL olduğu benimsenmiş, davacının 15.5.2008 tarihinde yaptığı ıslahla talebini 236.770,51 TL'ye arttırdığı dikkate alınarak istemle bağlı kalınıp bu tutarın 17.6.2007'den itibaren yürütülecek ticari faiziyle tahsiline karar verilmiştir.
Mahkemece de isabetle ifade edildiği gibi, davacının davalı menfaatine, aralarındaki sözleşme dışında bir iş yapmış olduğunun kanıtlanması halinde B.K.nın 413. maddesi gereğince halin icabına göre yaptığı zaruri ve faydalı bulunan masraflarının kendisine ödenmesi zorunlu bulunmaktadır. Yani somut olaya özgü olarak söylemek gerekirse, vekaletsiz iş görme hükümlerine göre davacının isteminin kabul edilebilmesi için davalı ile aralarındaki sözleşme konusu işler dışında başka işlerin yapımına dair bir sözleşmenin bulunmaması, bu işlerin zaruri ve davalı yararına olması ve yapıldıklarının da kanıtlanması gerekmektedir. Ancak bu haldedir ki yapıldığı kanıtlanan işlerin, yapıldıkları tarihteki serbest piyasa rayiçleriyle bedeli hüküm altına alınabilir.
Ne var ki temyiz aşamasında dosyaya giren ve davacı şirketin ortağı olduğunu bildiren M. G. adlı şahsın davalıya verdiği 28.7.2009 tarihli dilekçesinde; taraflar arasındaki sözleşmenin kendisi tarafından imzalandığı, sözleşmeye göre yapımı kararlaştırılan işler dışında başka bir imalat yapılmadığı, dolayısıyla davacı şirketin davalıdan herhangi bir alacağının olmadığının bildirildiği görülmüştür. Gerçekten de getirtilen ticari sicil dosyası içeriğine göre M. G., kayıtlarda davacı şirketin ortağı olarak gözükmemekte ise de 31.7.2006 tarihli sözleşmeyi davacı adına imzalamış ve bu sözleşmeye göre yüklenilen imalatlar da davacı şirket tarafından yerine getirilmiştir. Yine temyiz aşamasında davacı vekilince bu husus hakkında verilen dilekçelerin içeriğinden, davacı yanca M. G. hakkında Iğdır Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulduğu ve 2011/394 numaralı tahkikatın başlatıldığı anlaşılmaktadır.
Davacı adına 31.7.2006 tarihli sözleşmeyi imzalayan dolayısıyla o tarihte davacıyı temsile yetkisi olduğu sözleşme konusu işlerin yapılması suretiyle kabul edilen M. G.'in iddiaları ve hakkında başlatıldığı anlaşılan tahkikat bu davayı doğrudan etkileyecek niteliktedir. O nedenledir ki mahkemece anılan tahkikatın sonucu beklenmeli ve orada belirlenecek hususlar bu davada da dikkate alınarak yapılacak değerlendirme sonucuna göre bir hükme varılmalıdır.
Bunun yanında davadaki istem esas itibariyle davacıya 31.7.2006 tarihli sözleşme dışında yaptırıldığı, ancak bedelinin ödenmediği ileri sürülen imalatlara ilişkindir. Sözleşmenin 3.3 maddesinde, işin niteliği, türü ve miktarı; ulaşım muhtelif köy yolları 86.850 m, köy içi stabilize kaplama işi olarak yazılmıştır. Dosya kapsamındaki beyanlarda sözleşme konusu işlerin iş artışı dahil yerine getirildiği ifade edilmiştir. Sözleşmenin eklerini düzenleyen 9. maddede gösterilen ve uygulanmasında öncelik taşıyan Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 21. maddesinde ise, açıklanan koşulların varlığı halinde birim fiyat esaslı işlerde %20 oranına kadar ki iş artışının sözleşmesindeki fiyatlarla yükleniciye yaptırılabileceği belirtilmiştir.
Bu durumda yukarda izah edildiği üzere Iğdır Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılacak tahkikatın sonucuna göre davacı alacağının var olup olmadığı ve varsa miktarının tespiti gereği ortaya çıktığı takdirde, uyuşmazlık konusu hakkında uzmanlığı bulunan kişilerden oluşturulacak yeni bir bilirkişi kurul marifetiyle; 31.7.2006 tarihli sözleşme gereği gerçekleştirilen iş miktarı ve yapılmışsa iş artış miktarı tespit edilmeli, sözleşme konusu işler kapsamında (iş artışı da dahil olmak üzere) sayılan işler davaya konu işlerle aynı mahiyette ise ve sözleşme konusu işlerin %20 fazlasıyla tamamlanmadığı anlaşılıyorsa, bu oran tamamlanana kadarki miktar yönünden sözleşme fiyat ve esaslarıyla, sözleşme konusu işler %20 iş artışı ile birlikte yapılmışsa bunun dışında olup da davaya konu edilen ve varlığı saptanabilen işlerin ise yapıldıkları tarihteki serbest piyasa rayiçleri ile bedelinin hesaplatılması, gerçekleştirilen işlerin miktarı tespit edilirken muhtarlarca düzenlenen belgeler arasında çelişkiler bulunduğu gözetilerek bunların sıhhatinin, keza Kerimbeyli köy içi kumlama işinde malzemenin hangi ocaktan temin edildiği konusunda ise davalı yanca dosyaya ibraz edilen ve Cennetabat köyü muhtarınca Karakoyunlu Kaymakamlığına verilen 17.2.2009 tarihli dilekçe içeriğinin araştırılması ve sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken bu hususları nazara almadan inceleme yapan ve birbirleri ile çelişkili oldukları halde çelişkiler giderilmeksizin en son rapora itibar edilerek, eksik incelemeyle hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı bulunmuştur.
Kabule göre de, davalının 11.6.2007 tarihli ihtarla talep edilen 88.789,41 TL'lik miktar yönünden B.K.nın 101. maddesine uygun şekilde dava tarihinden önce temerrüde düşürüldüğü, dava dilekçesinde talep edilen toplam 130.000,00 TL ile aradaki fark 41.210,59 TL için dava tarihinde temerrüt oluştuğu, ıslahla arttırılan 106.770,51 TL içinse ıslah harcının yatırıldığı 15.5.2008 tarihinde temerrüdün gerçekleştiği sabit olduğu halde kabulüne karar verilen alacağın tümüne ihtarla temerrüdün oluştuğu tarihten itibaren faiz yürütülmesi de doğru olmamış, kararın izah edilen sebeplerle bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda 1. bentte açıklanan sebeplerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, 2. bent uyarınca hükmün temyiz eden davalı yararına BOZULMASINA, Yargıtay duruşmasında vekille temsil olunmayan davalı yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, fazla alınan temyiz peşin harcının istenmesi halinde temyiz eden davalıya iadesine, 27.05.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy