Asıl ve birleşen davada davacı-karşı davada davalı ..., asıl ve birleşen davada davalılar-karşı davada davacılar 1-... 2-... 3-... Mirasçıları a-...-Asiye Torunlar 4-... Mirasçıları a-... b-... c-... d-... e-... f-... arasındaki davadan dolayı ... Batı Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 30.09.2015 gün ve 2007/89-2015/439 sayılı hükmü bozan 23. Hukuk Dairesinin 26.10.2017 gün ve 2016/823-2017/2914 sayılı ilamı aleyhinde davacı-k.davalı-birleşen dosya davacısı ile davalı-k.davacılar-birleşen dosya davalıları ..., ..., ... Mirasçıları, ...ve Asiye Torunlar vekillerince karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
- K A R A R -
Asıl karşı ve birleşen dava, arsa payı karşılığı inşaat yapım sözleşmesinden kaynaklanmış olup yüklenici tarafından açılan asıl dava, sözleşme uyarınca yüklenici kooperatife verilmesi gerektiği halde hakedilmesine rağmen devredilmeyen paylara ilişkin tapu kayıtlarının iptâli ve tescili, karşı dava arsa sahipleri tarafından yüklenici kooperatif aleyhine açılmış olup cezai şart alacağı ile eksik ve kusurlu işlerin giderim bedeli ve emlak vergisinin tahsili talebine, yüklenici tarafından arsa sahipleri aleyhine açılıp birleşen dava ise sözleşme dışı imâlat bedellerinin tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece, davaların birleştirilerek yapılan yargılaması sonucunda yüklenicinin açtığı dava ile ilgili diğer adi ortak SS Yeni ... Konut Yapı Kooperatifi'nin davaya muvafakati sağlandıktan sonra yapılan ıslahlar da dikkate alınarak asıl davanın kısmen kabulü ile hüküm fıkrasının 1-A maddesinde belirtilen 90 adet bağımsız bölüm ile ilgili tapu kayıtlarının iptâli ve yüklenici davacı kooperatif adına tapuya kayıt ve tesciline, karşı davada cezai şart alacağının ıslah ile arttırılan miktar dikkate alınarak ve tenkis de edilerek kısmen, emlak vergisi ve eksik ile kusurlu işler giderim bedeli ile ilgili taleplerin kabulüne, birleşen davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın taraf vekillerince temyizi üzerine Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nce verilen 26.10.2017 gün, 2016/823 Esas, 2017/2914 Karar sayılı ilamı ile bozulması üzerine davacı-karşı davalı ve birleşen dosya davacısı kooperatif vekili ile bir kısım arsa sahipleri vekilince yasal süresi içerisinde karar düzeltme talebinde bulunulmuştur.
Karar düzeltme taleplerinin kural olarak temyiz incelemesini yapan Yargıtay Hukuk Dairesi'nce incelenmesi gerekmekte ise de Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun 09.02.2018 gün, 2018/1 sayılı İş Bölümü Kararı ile arsa payı karşılığı inşaat yapım sözleşmesinden kaynaklanıp 01.07.2016 tarihinden sonra temyiz ya da karar düzeltme talepli olarak Yargıtay'a gelen dava dosyalarını inceleme görevi Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'ne verildiğinden karar düzeltme talebi Dairemizce incelenmiştir.
1-Yargıtay ilamında belirtilen gerektirici nedenler karşısında HUMK’nın 440. maddesinde
sayılan nedenlerden hiç birisine uymayan asıl ve birleşen dosya davacısı yüklenici kooperatif ile asıl ve birleşen dosya davalıları ve karşı davacı arsa sahiplerinden ..., ... ve ... Mirasçıları vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer karar düzeltme talepleri yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.
2-Asıl davada, yüklenici kooperatif vekili ... ili, ... ilçesi, ... Köyü, Şehirler yolu mevki, 46382 Ada 1 Parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptâli ile tescilini talep etmiş, bilahare davadan sonra kat irtifakının tesis edilmesinden sonra bu parselde oluşturulan kat irtifakı sonucu ıslah dilekçesinde belirttiği 153 adet bağımsız bölümün tapu kayıtlarının iptâl ve tescilini de talep etmiştir. Mahkemece 09.07.2014 tarihinde bilirkişi heyetinden alınan raporda ıslahla tapusunun iptâli ve adlarına tescili istenilen 153 adet bağımsız bölümün değeri 10.904.000,00 TL olarak belirlenmiş olup mahkemece 153 adet bağımsız bölümün tapusunun iptâli ve tescili için tamamlatılması gereken harç bu bedel üzerinden tamamlatılmamış ve 26.174,31 TL eksik harç ile yargılama yapılmıştır. Bununla birlikte, ... 31. Noterliği'nde düzenlenen 02.03.1999 gün, 5350 yevmiye nolu düzenleme şeklinde kat karşılığı inşaat ve gayrımenkul satış vaadi sözleşmesinin 16. maddesinde müteahhitlere tapu devir başlıklı bölüm altında aşamalı devir öngörülmüş olup söz konusu maddenin D bendinde kalan 60 adet konutun tapusunun birinci müteahhit olan ...ile ... Sosyal Hizmetler İnşaat Taahhüt Limited Şirketi'nin tespit edilip doğmuş ve doğacak alacakları ile her türlü tazminat alacakları, masraf, faiz, avukatlık ücreti ve diğer giderleri ile birlikte müteahhitlerce tamamen ödenmiş olması halinde veya işverenden bu zimmetlerinin sona erdiğinin belgelenmesi halinde verileceği kararlaştırılmıştır. Mahkemece, davacı ve açılan davaya muvafakat edilen yükleniciler tarafından 16/D maddesine göre önceki yüklenicilere alacaklarının ödendiğine dair belge ibraz edilmemesi nedeni ile kalan 60 adet bağımsız bölüm ile ilgili tapu iptâl ve tescil istemi reddedilmiştir. Davacı yüklenici kooperatif tarafından önceki yükleniciler ile arsa sahipleri arasında ... 6. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2003/584 Esas sayılı dosyasında açılan dava sonucunda önceki yüklenicilerin alacaklarının ödenmiş olup bulunmadığı gerekçesi ile ret kararı verilerek verilen kararın derecattan geçerek kesinleştiğini ileri sürmesine rağmen bu husus araştırılmamıştır.
Yine yanlar arasında imzalanan sözleşmenin 7. maddesinde; işe sözleşme hükümlerine göre başlanmaması, iş programındaki hükümlere uyulmaması, sözleşmenin herhangi bir maddesine aykırı davranışta bulunması ve bunda ısrar edilmesi halinde yüklenicilerin arsa sahiplerine geçecek her takvim günü için 1000,00 USD (... doları) gecikme cezası ödeyecekleri kararlaştırılmıştır. Söz konusu maddede, gecikme halinde her takvim günü için kararlaştırıldığı ve açıkça gecikme cezası olduğu belirtildiği, sözleşmenin devamında gecikmenin süresine göre rayiçlere ya da başka bir sebebe dayalı olarak değiştirilebileceği şeklinde bir düzenleme de bulunmadığından kararlaştırılanın sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 158/II. maddesinde düzenlenen ifaya ekli ceza olduğunun kabulü zorunlu olup, aynı yasanın 106/II. maddesindeki gecikme tazminatı olduğunun yorumlanması ve kabulü mümkün değildir. (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 17.11.2011 gün, 2010/3210 Esas, 2011/6641 Karar sayılı ilamı ile benzer içtihatları) Ancak söz konusu maddede kararlaştırılan ifaya ekli cezanın 177 adet konut için günlük 1000,00 ... doları olarak kararlaştırıldığı dikkate alındığında, arsa sahiplerine bırakılacak bağımsız bölüm sayısı, yüklenicilere verilecek arsa payı ve bağımsız bölüm sayı ve miktarları ve bunların kıymetleri birlikte değerlendirildiğinde 177 adet konut için günlük
1000,00 ... doları gecikme cezası hakkaniyete de uygun olup fahiş olmadığından 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 161/son maddesi uyarınca tenkisi mümkün değildir.
Bu durumda mahkemece; öncelikle 492 sayılı Harçlar Kanununun 30., 32. maddeleri uyarınca asıl dosya davacısına noksan yatırılan 26.174,31 TL harcı tamamlamak üzere bir sonraki celseye kadar süre verilerek tamamlanması halinde yargılamaya devam edilmesi, ikmal edilmemesi durumunda 30. maddenin son cümlesi uyarınca 6100 sayılı HMK’nın 150. maddesi gereğince yatırılmayan kısım yönünden işlem yapılması, bu husus tamamlandığında ise ... 6. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2003/584 Esas sayılı dosyası da celp edilip, sözleşmenin 16/D maddesi ile birlikte değerlendirilerek yüklenici adi ortaklık tarafından 16/D maddesinde belirtilen şekilde önceki yüklenicilere hak ve alacaklarının ödenmiş olup olmadığı veya ödenmiş sayılıp sayılmayacağı, söz konusu madde gereğince arsa sahiplerinin 60 adet bağımsız bölümün tapu devrini vermekten kaçınmakta haklı olup olmadıkları değerlendirilip, karşı davada talep edilen günlük 1.000,00 ... doları ifaya ekli cezai şart fahiş olmadığından tenkis edilmeksizin, ancak arsa sahipleri yapı kullanma izin belgesi alınmamasına rağmen kendilerine ait bağımsız bölümleri fiilen teslim almış ve oturmak ya da başkalarına kiraya vermek sureti ile ekonomik yarar sağlamış olmaları ve yine kendilerine ait bağımsız bölümleri 3. kişilere satarak tapuda devretmiş olmaları halinde, oturmak, kiraya vermek suretiyle ekonomik yarar sağladıkları ve bağımsız bölümleri sattıktan sonraki dönem içim gecikme cezası isteyemeyecekleri göz önünde tutulup varsa ve kanıtlanmışsa fiilen teslim edilip oturulan, kiraya verilen ve satılan bağımsız bölümler yönünden tarihlerine göre ve 177 bağımsız bölüm için günlük 1.000,00 ... doları ceza kararlaştırıldığı gözetilerek oranlama yapmak sureti ile cezai şart alacağı konusunda ve Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 2016/823 Esas, 2017/2914 Karar sayılı bozma ilamının 2. bendi ile 3. bendinin ikinci ve üçüncü paragraflarında belirtilen hususlarda gerekli tartışmalar da yapılıp hükme esas rapor düzenleyen bilirkişi kurulundan gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınarak asıl, karşı ve birleşen davalarda ayrı ayrı ve yine asıl davada arsa sahiplerinin itirazları ve karşı davada talep edilip hüküm altına alınacak alacak miktarları da gözetilerek asıl davaya karşı çıkmakta haklı olup olmadıkları üzerinde durulup harç, yargılama giderleri ve ücreti vekâletten sorumlu tutulup tutulmayacakları da değerlendirilerek sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır.
Yerel mahkeme kararının 23. Hukuk Dairesi'nin bozma ilamının 2 ve 3. bendinin iki ve üçüncü paragrafındaki nedenler yanında az yukarıda açıklanan sebeplerle de bozulması gerekirken cezai şart hususunun yorumunda farklı düşünülerek yazılı şekilde bozulduğu bu kez yapılan incelemede anlaşıldığından karar düzeltme talebinin kabulü uygun bulunmuştur.
SONUÇ: Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle yüklenici kooperatif ile arsa sahipleri ..., ... ve ... mirasçılarının diğer karar düzeltme taleplerinin reddine, 2. bent uyarınca kabulü ile Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 26.10.2017 gün, 2016/823 Esas, 2017/2914 Karar sayılı ilamının 3.bent 1. paragrafının bozma karar metninden çıkartılarak, belirtilen gerekçeler ilave dilmek sureti ile ve değişik gerekçe ile BOZULMASINA, ödedikleri temyiz peşin harçlarının istek halinde temyiz eden davacı-k.davalı-birleşen dosya davacısı ile davalı-k.davacılar-birleşen dosya davalıları ..., ..., ... Mirasçıları, ...ve Asiye Torunlar'a iadesine, ödedikleri karar düzeltme peşin harçlarının istek halinde karar düzeltme isteyen davacı-k.davalı-birleşen dosya davacısı ile davalı-k.davacılar-birleşen dosya davalıları
..., ..., ... Mirasçıları, ... ve Asiye Torunlar'a geri verilmesine, 5766 sayılı Kanun'un 11. maddesi ile yapılan değişiklik gereğince Harçlar Kanunu 42/2-d maddesi uyarınca alınması gereken 408,00'şer TL Yargıtay başvurma harcının temyiz eden davacı-k.davalı-birleşen dosya davacısı ile davalı-k.davacılar-birleşen dosya davalıları ..., ..., ... Mirasçıları, ...ve Asiye Torunlar'dan alınmasına, 04.04.2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.