(818 S. K. m. 45)
Dava: Taraflar arasındaki davanın Nazilli Asliye 1. Hukuk Hakimliği'nce görülerek mahkeme ilamında belirtilen gerekçelere binaen verilen 16.4.1975 tarih ve 203/143 sayılı hükmün temyizen tetkiki davalı avukatı tarafıdan istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: 1. Yapılan soruşturmaya, toplanan kanıtlara, dosyadaki yazılarla belgelere, kararın dayandığı gerektirici nedenlerle, takdirdede bir yanılma olmamasına ve özellikle duruşmada ileri sürülmeyen zamanaşımı def'ini temyiz incelemesi evresinde gözönünde tutulamıyacağına göre davalı vekilinin aşağıdaki bendlerin kapsamı dışında kalan öbür temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2. Davacılar, çocukları Mustafa'nın ölümü ile desteğini yitirdiklerini ileri sürerek maddi tazminat da istemişlerdir. Yerel mahkemece, bilirkişinin belirlediği destekten yoksun zararının ödetilmesine karar verilmiştir.
Oysa ki, çocuk Mustafa küçük yaşta iken öldüğüne göre, burada varsayımlı (farazi) destek söz konusu olmaktadır. Varsayımlı destek ise, ölüm olmasa idi, yaşamın ve olayların normal akışı içinde ileride kurulacak bakma ilişkisi uyarınca bakması beklenir kimsedir. Ölüm gününe dek desteklik etmemiş ve yardımda bulunmamış, şu var ki, ileride bakım gücüne kavuşarak belli nitelikte bakımı eylemli ve düzenli yerine getirmesinin beklenir olması durumunda, varsayımlı (farazi) destekten söz edilir. Özellikle, küçük yaşta ölen çocuklar, ana baba için bu nitelikte destek sayılırlar.
Destekten yoksunluk tazminatı için, desteğin bakım gücüne sahip olmasından başka, desteğini yitirdiği ileri sürülen kimsenin de bakım ihtiyacı içinde bulunması gerekir. Bakımdan amaç ise, yardım görenin ihtiyaçlarının karşılanmasıdır. Eğer ortada ihtiyaç yoksa, yardım görenden de söz edilemez. İşte, bir yandan desteğin bakım güçü, öte yandan desteğini yitirenin bakım ihtiyacı ve de bunların devam süreleri, zarar tutarının belirlenmesinde gözönünde tutulur. öyleyse, bakım gücü ile bakım ihtiyacının başlangıç ve sona erme zamanını saptamak zorunludur. Varsayımlı (farazi) desteğin ölümü durumunda, devam süresinin başlangıcı, desteğin bakım gücüne kavuşacağı, beklenen (muhtemel) gün ile desteğini yitiren kimsenin ihtiyaç içine düşeceği günden hangisi daha sonra ise ona göre belli edilir. Destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin davada, bakım gücü ile bakım ihtiyacının ispatı, genel kural (MK. md. 6) uyarınca davacılara aittir. Bunedenle davacıların, ölen oğulları Mustafa sağ kalsa idi bakım gücüne kavuşacağı günde bakım ihtiyacı içinde bulunacaklarını ve bu ihtiyacın sürüp gideceğini ispat etmeleri gerekir. Öyleyse, davacıların, ne iş yaptıkları, malları ve gelirleri olup olmadığı, bugün bile bakıma muhtaç kimseler bulunup bulunmadıkları konusundaki kanıtlar toplanmalı, tanıklar dinlenmeli ve böylece hayatın ve olayların normal akışı içinde davacıların, çocuk Mustafa'nın ileride bakım ve yardımına ihtiyaçları olup olmıyacağı belli edilmelidir. Yerel Mahkemenin bu yönler gözden kaçırarak eksik inceleme ile karar vermesi, hükmün bozulmasını gerektirir.
3. Eğer davacıların, ileride bakım ihtiyaçları ve çocukları Mustafa'nın kendileri için destek olacağı gerçekleşirse, bu durumda, bakım ihtiyaçlarını devam süresine göre destekten yoksunluk zararının belli edilmesi düşünülmelidir. Burada, davacıların ortalama yaşama süresinin saptanması gerekir ki, bakım ihtiyacını devam süresini belirliyebilmek için nüfus kayıt örneklerinin getirtilmesi zorunlu olur. Oysa, yerel mahkemece, soruşturma bu yönden de eksik bırakılmıştır. Yapılacak iş, nüfus kayıt örnekleri getirtilerek davacıların ortalama yaşama süresinin sonucu belli edilip ölen çocuk Mustafa'nın bakım ve yardımının başlıyacağı günden, davacıların ortalama ömür süresinin sonuna dek geçecek süre ile sınırlı olmak üzere destekten yoksunluk zararının bilirkişiye hesap ettirilmesi ibarettir.
4. Kökleşen Yargıtay inançlarıyla da desteklendiği üzere ölen çocuk ise, ana baba, yapmakla zorunlu oldukları yetiştirme ve bakım giderlerinden, ölümün meydana gelmesiyle kurtulmuş olurlar. Bu nedenledirki, sözü edilen giderlerin zarar tutarından indirilmesi gerekir. Yeme - içme ve besleme, sağlık koruma, yatıp kalkma, giyim - kuşam, okuma, evlendirme gibi giderlerin kapsamı, sosyal çevreye, ailenin ekonomik durumuna göre belirlenir ve zarar tutarından indirilir. Yerel mahkemece bu yönün de gözden kaçırılarak yetiştirme ve bakım giderlerinin indirilmemiş olması, hükmün bozulmasını gerektirir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan duruma göre öbür temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün, 2, 3 ve numaralı bendlerdeki nedenlerle davalı yararına BOZULMASINA, istek olursa temyiz peşin harcının kendisine iadesine, 29.12.1975 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy