(818 S. K. m. 110, 213) (743 S. K. m. 634) (2644 S. K. m. 26)
Dava ve Karar: Davacı vekili 23.5.1975 günlü dava dilekçesiyle fazlaya ait hakları saklı kalmak üzere şimdilik 100.000 lira maddi tazminat ile 200.000 lira ceza şartının davalı Sabri Gündüz'den ödettirilmesini istemiş, aynı davacı tarafından 2.9.1975 tarihli dilekçe ile Osman Gündüz'den şimdilik 50.000 lira tazminatın ödettirilmesine dair dava ile birleştirilmesi sonunda 200.000 lira ceza şartının davalılardan Sabri Gündüz'den alınmasına, fazla isteğinin reddine, Osman Gündüz aleyhinde açılan davanın ise reddine ilişkin yerel mahkeme kararı davacı sınırlı sorumlu Taşpınar Yapı Kooperatifi ve davalılardan Sabri Gündüz taraflarından temyiz edilmiştir.
Davacı Sınırlı Sorumlu Taşpınar Yapı Kooperatifi ile yüklenici Sabri Gündüz aralarındaki 29.6.1973 günlü (İnşaat taahhüt mukavelesi) gereğince davalı yüklenici Sabri Gündüz Ankara Danışment Emrah Mahallesi İmarın 5833 ada, 1, 2 ve 12 parsellerini oluşturan arsalar üzerine Sosyal Sigortalar Kurumunca tastik edilmiş inşaat, tesisat, elektrik, kalorifer ve diğer lüzumlu projelerine uygun olarak sosyal mesken yapmayı yüklenmiştir.
İnşaat sözleşmesinin 2. maddesi uyarınca yüklenici Sabri Gündüz ..1. 5833 ada 1, 2 ve 12 projelerinden 2 parsel numarasını teşkil eden arsanın arsa bedelini maliklerine ödeyerek mukavelenin akdedildiği tarihten itibaren 15 gün içinde kooperatif adına almayı ve kooperatif adına tescil ettirmeyi kabul etmiş kooperatif de 17. madde de yazıldığı üzere müteahhidin kooperatif adına aldığı ve tapuya kooperatif adına tescil ettirdiği 5833 ada 2 parsel numarasını teşkil eden arsanın M karesi 195 liradan hesap edilecek ve bulunacak miktar arsa bedeli kooperatifin müteahhide borcu olup kooperatif bu arsa bedeli borcunu 5833 ada ve 1 ve 12 parsellerini teşkil eden arsalar borcunu ödediği tarihten itibaren bir ay sonra başlamak üzere her ay ödenmek üzere dört taksitle ödemeyi kabul ve taahhüt'te bulunmuştur. Ardından gelen 18. maddede ise müteahhidin kooperatif adına imarın 5833 ada 2 parsel numarasını teşkil eden arsasını kooperatif namına bedelini ödediği ve tapuya kooperatif adına tescil ettirdiğinden kooperatif adına ödemiş bulunduğu arsa bedeli miktarında bu gayrimenkul üzerine serbest dereceden istifade etmek ve birinci dereceye yalnız Sosyal Sigortalar Kurumuna ipotek etmek şartı ile ipotek akdedilecektir. Kooperatif arsa bedelini müteahhide ödediği anda ipotek fekkedilecektir. hükmü konulmuştur.
Yerel mahkeme 22.3.1977 günlü bilirkişi raporuna dayanarak davalı Sabri Gündüz'ün davacı kooperatife karşı üçüncü şahsın fiilini taahhüt eylediğinden hareketle sözleşmedeki cezai şartın ödettirilmesine karar verirken yalnızca 2. madde hükmünü değerlendirmiştir. Gerçekten sözleşmeden sağlıklı bir sonuç çıkarabilmesi için sözleşmenin tamamının gözönünde tutulması gerekir.
Sözleşmenin sözü edilen 2, 17 ve 18. maddelerinde yazılı hükümlerinin birlikte tetkik ve değerlendirilmesinde, ortada Borçlar Kanununun 110. maddesinde yazılı üçüncü şahsın fiilini yüklenmeden başka nitelikte bir borç ilişkisinin varlığı açıkça anlaşılmaktadır. Şöyle ki; Davacı iş sahibi 5833 ada 1 ve 12 parselin (5833 ada 2 parsel numarasını teşkil eden) m karesi 195 liradan hesap edilecek tutarını davalı yüklenici Sabri Gündüz'e borçlanmakla aralarında bir taşınmaz malın satışı öngörülmüştür. Kooperatifin arsa satış bedelini davalı yüklenici Sabri Gündüz'e ödediği anda ipotekin fekkedileceğinin kararlaştırılmış olması da bu sonucu desteklemektir. O halde böyle bir sözleşmenin resmi biçimde yapılması gerektiği söz götürmeyecek derecede açık ve seçiktir.
Medeni Kanunun 634 ve Borçlar Kanunu'nun 213. maddeleri ile 22.12.1934 tarih 2644 sayılı Tapu Kanunu'nun değişik 26. maddelerince mülkiyeti nakleden akitler resmi şekilde yapılmadıkça geçerli olmazlar. Geçersiz bir sözleşmede yer alan ceza şartı da geçersiz olacağından davanın kabulü ile sözleşmenin 20. maddesinde yazılı 200.000 lira ceza şartının ödettirilmesine karar verilmesi usul ve kanuna aykırı görülmüştür. Davanın reddine karar verilmek üzere yerel mahkeme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle yerel Mahkeme kararının davalı Sabri Gündüz yararına BOZULMASINA, Taşpınar Yapı Kooperatifinin davalılardan Osman Gündüz hakkında ileri sürdüğü temyiz itirazlarının incelenmesine gerek bulunmadığına, oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy