(818 S. K. m. 96)
1 - Davacı, davalının teslim ettiği inşaat yerinin bir bölümünde hak sahibi olduğunu iddia eden üçüncü kişinin, inşaat sahibi idare aleyhine mahkemeden almış olduğu ihtiyati tedbir nedeni ile inşaatın bir süre durmasından doğan zararı 60.403,45 liranın tazmin edilmesini istemiştir.
Mahkeme, davacı zararının idarece kabul edilerek 2 inci hak edişe geçirildiğini, idarenin bundan sonradan dönemeyeceğini, esasen isteğin Bayındırlık İşleri Genel şartnamesi'nin 27. maddesine uygun olduğunu benimseyerek ödetme kararı vermiştir.
Gerçekten, davacı zararı 6.10.1976 tarihli 2 sayılı hak edişe önce 60.403,45 lira alacak olarak sokulmuş, fakat sonradan yeniden düzenleme yapılarak bu tutar 2 sayılı hak edişten çıkarılmış ve ödeme de son duruma göre yapılmıştır. Sözleşme eki Bayındırlık İşleri Genel şartnamesi'nin 33. maddesi gereğince ara hak edişlerle inşaat ve ihzarat karşılığı yükleniciye yapılan ödemeler, kesin olmayıp alel hesap yapılmaktadır. Bunlar avans mahiyetinde ödenmiş paralardır. Yüklenicinin bunlarda gösterilen veya ara hak edişlere göre aldığı paraları hak edip etmediği, kesin hak edişte hesapla ortaya çıkar. Şu halde 2 sayılı hak edişin ilk düzenlenmesinde davacının zararının hesaba dahil edilmesi, mahkemenin kabulünün tersine, davacı yükleniciye bir hak kazanması sağlamaz. Öte yandan Bayındırlık İşleri Genel şartnamesinin 27. maddesinde yapılan inşaat ve ameliyatın kesin kabul muamelesinin idarece tasdiki tarihine kadar her türlü mesuliyetleri tamamen yükleniciye ait olduğu yazılıdır. Bu hüküm BK. nun 368/1. maddesi gereğince, teslimine kadar, meydana getirilen işe kaza olayları dolayısıyla gelen hasar ve zararı yüklenici taşımakla yükümlüdür. şu halde davada sel basmasının tehlikesini davacı taraf taşımalıdır. Bu nedenle mahkemenin davacı zararını ödetmenin Bayındırlık İşleri Genel şartnamesi'nin 27. maddesine uygun düştüğü düşüncesi de isabetli görülmemiştir.
Ne var ki, olayda bu prensipte ayrılmayı gerekli kılan bir özellik vardır. Zararın doğmasına ihtiyati tedbir nedeniyle inşaata devam edilememesi ve buna da mahkemede uyuşmazlık konusu arazinin davacıya inşaat yeri olarak teslim edilmesi neden olmuştur. şu halde bu olayda nedenselliği olan hasar ve ziyanın iş sahibi davalı idareye yüklenmesi zorunludur.
2 - Gaziantep Yapı İşleri Dokuzuncu Bölge Müdürlüğü'nün 14.4.1976 günlü raporunda, kazılan kısma 70 cm. yüksekliğinde mil ve pislik dolduğu ve inşaata mevcut ihzarat malzemelerinden 192 torba çimentonun taşlaşarak kullanılmaz hale geldiği, 168 m3 tuvanen malzemenin sel suları tarafından sürüklendiği tespit olunmuştur.
İhtiyati tedbir, tecavüz edilen arazi bölümünde inşaata devam edilmesi yolundadır. Bunun sonucu, tedbirin devam süresince inşaat haklı olarak durmuş ve ihtiyati tedbirin kaldırıldığı tarihte ise inşaat için ölü mevsim başlamıştır. Bundan sonra hafriyatta sökme olmuş, kazılan yerleri mil basmıştır. Bu nedenlerle kazılan yerlerin yeniden açılması için gereken 32.435.05 liranın davacıya tazmin edilmesine ilişkin ödetme kararı yasaya uygundur. Ancak, alınan ihtiyati tedbirin niteliği göz önünde tutulduğunda malzeme zararları ile inşaatın durması arasında uygun bir nedensellik bağının varlığı kabul edilemez. İhtiyati tedbir tecavüz edilen arsa bölümüne ilişkin olduğundan ve inşaat yerindeki malzemelere herhangi bir şekilde el konulmadığından, yüklenicinin çimento ve tuvanen malzemesini koruyucu önlemler alması gerekirdi. Çünkü Bayındırlık İşleri Genel şartnamesi'nin 13. maddesi gereğince, inşaat yerlerindeki her türlü alet, inşaat malzemesi ve sair levazım ile ihzarat ve tesisatın muhafazası yükleniciye aittir.
Çimentoların taşlaşması ve tuvanenin sel sularına karışması, davacının ihzaratı koruma borcunun ifası ile ilgilidir. Bu nedenle bu malzeme bedellerinden davalı sorumlu olmayacağından, çimento, kum ve çakıl bedelleri ile bunların nakliyesi ücretinin davacıya ödenmesine ilişkin kararın bozulması gerekir. Sair temyiz itirazları reddedilmelidir.
Yukarıda birinci ve ikinci bendlerde açıklanan nedenlerle davalının diğer temyiz itirazlarının reddiyle kararın BOZULMASINA, oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy