(818 S. K. m. 355)
Dava: Taraflar arasındaki davanın Trabzon 2. Asliye Hukuk Hakimliğince görülerek sabit olan dava veçhile (392.185,15) liranın davanın açıldığı tarihten itibaren % 5 faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair verilen hükmün temyizen incelenmesi davalı avukatı tarafından istenmiş olmakla dosyadaki kağıtlar okundu, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davada, taraflar arasında Trabzon - Rize yolunun muhtelif kilometrelerine, taş deniz tahkimatı için davalıya ait taş ocağından taş kırıp, buralara taşımak üzere, bir taşaronluk sözleşmesi imzalandığı, sözleşme ve eklerine göre 40.650 ton taşın idarenin Yemişalan taş ocağından kırılıp gösterilen muhtelif yerlerdeki tahkimat kısımlarına taşınması işi 4.509.878.00 lira bedel karşılığı yüklenildiği, idarece 41.065 ton taş taşıtılarak buna karşılık 4.154.701,16 lira ödendiği; yapılan delil tespiti raporuna göre işten sonra ocakda 50.350 ton daha taş kırılıp taşımaya hazır edildiği idarenin fazla taş kırdırdığı ve bu fazla taşları, satarak veya başka taşaronlara vererek değerlendirmek suretiyle yararlandığı açıklanarak fazla taşların üretim gideri olan 392.185,15 lirasının ödetilmesine karar verilmesi istenmiştir.
1 - Dosyadaki belgelerin ve ihale evrakının incelenmesinde, dava konusu 4.509.878,00 lira keşif bedelli iş % 36 ihale tazminatı ile davacı taşarona 2.886.321,92 lirasına ihale edilmiş bulunmaktadır. Birim fiyatı sözleşmede kabul edilmiş olup dava dilekçesinde taşaron tarafından 41.065 ton taşı taşıtılarak buna mukabil 4.154.701,16 lira ödendiği kabul edilmektedir. Yapılan iş için iki istihkak ödenmiş ve taşaron vekilinin de hazır bulunduğu ve imzaladığı 20.3.1979 günlü tutanakla işin geçici ve kesin kabulü birlikte yapılmıştır.
Taşaron işe başladıktan sonra, sözleşmede adı geçen ocakta ateşleme yapmış ve bundan sonra taşaron vekili ile emanet heyeti üyeleri arasında aslı dosyada ve ayrıca celp edilen ihale dosyasında mevcut 25.12.1978 günlü tutanak tutulmuştur. Bu tutanağın 1. paragrafında sözleşme konusu iş için kararlaştırılan ocağın taşarona teslim edildiği kaydedildikten sonra 2. paragrafında aynen (... 21.12.1978 günü idareye ait taş ocağında taşaron tarafından açılan galeride ateşleme yapılmıştır. Bu ateşleme neticesinde ocakta elde edilen taşlar idarenin istediği miktarda taahhüt edilen işte kullanıldıktan sonra, istimlaklı taş ocağında kalan taşlar için taşaron ilerde herhangi bir hak talep etmeyeceğini kabullenmiştir. Bu taşlar idarenin malı olacaktır ve idare bu taşları istediği gibi kullanmakta serbesttir..) denmektedir. Bu tutanakta açıkça idarenin istediği miktarda taşın taahhüt konusu işte kullanılacağı ocakta kalacak fazla taşlar için taşaronun ilerde herhangi bir hak talep etmiyeceği, bu taşların idarece istediği şekilde serbestçe kullanılacağı açık ve kesin bir şekilde belirlendiği halde, davacının davada ileri sürdüğü şekilde bu taşların başkalarına satılması veya başka taşaronlara verilmesi davalı idarenin haksız kazancı şeklinde ve davacıya talep hakkı verir nitelikte yorumlanmasına imkan yoktur. Zira ateşlemeden elde edilen taşlardan istenilen miktar işte kullanılmıştır. Bu kullanılan miktar, taahhüt konusu miktardan da fazladır. İhale bedeli 2.886.321,92 lira olduğu halde 4.154.701,16 liralık iş yaptırılmış ve bedeli de ödenmiştir. Yukarıda açıklandığı şekilde taşaron tarafından da fazla taşlar için bir hak talep edilmiyeceği kabul ve taahhüt edilmesine göre, bunların üretim giderleri içinde bir istekte bulunamıyacağı kuşkusuzdur. Hal böyle iken yerel mahkemenin tutanağa yanlış anlam vererek sadece taşların mülkiyetinin idareye ait olacağı ve üretim giderlerinden vaz geçilmediğinden bahisle davanın aynen kabul edilerek ödetme kararı vermesi usul ve yasaya aykırıdır. Dava reddedilmek üzere karar bozulmalıdır.
2 - Bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir.
Sonuç: Yerel mahkeme kararının yukarıda gösterilen nedenlerle dava reddedilmek üzere davalı yararına BOZULMASINA, 01.07.1980 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy