(1086 S. K. m. 9, 13, 21) (2004 S. K. m. 277, 278, 279, 280)
Dava: Taraflar arasındaki davanın Nizip Asliye Hukuk Hakimliğince görülerek mahkeme ilamında belirtilen gerekçelere binaen verilen 18.8.1982 tarih ve 64-247 sayılı hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davalı İ.Ş. vekili tarafından istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacı ve vekili yapılan tebligata rağmen gelmedi; davalı İ.Ş. vekili avukat A.N.D. geldi diğer davalı R.G. gelmedi, temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraf avukat dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmıştı. Bu kerre dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Dava, İcra ve İflas Kanununun 277 ve sonraki maddeleri hükümlerine göre açılmış tasarrufun iptaline ilişkindir.
İcra ve İflas Kanununa göre açılmış iptal davaları için yetki konusunda bu kanunda özel bir hüküm almamıştır. Ancak İcra ve İflas Kanunu, İcra-İflas Hukuku ile ilgili bazı davalar hakkında özel yetki kuralı getirmiştir, hakkında özel yetki kuralı bulunan davalar, borçtan kurtulma davası (m. 69,II), menfi tespit ve istirdat davaları (m. 72, VIII) haciz ihbarnamesine itiraz etmeyen üçüncü kişinin takip alacaklısına karşı açabileceği menfi tespit davası (m.89, III) sıra cetveline itiraz davaları (m.142,I; 151, III; 235,I) iflas davası (m. 154/III), ihtiyati haciz talebi (m. 258,50,265), ihtiyati hacizden dolayı tazminat davası (m.259, IV), konkordato talebi (m.285, II) ve İcra-İflas Ceza Davaları (m.348) dır. İcra ve İflas Kanunu, İcra-İflas Hukuku ile ilgili bazı davaların ki bu arada 277 ve sonraki maddelere göre açılan tasarrufun iptaline ilişkin davaların genel mahkemelerde, genel hükümler uyarınca görüleceğini de düzenlemiş olup bu davalar İİK. nda özel usul hükümleri bulunmadıkça medeni usul hukukuna (HUMK. na) tabidir. O halde yetkili mahkemenin de HUMK. nun yetkiye ilişkin hükümlerine göre belirlenmesi iktiza eder. (Bkz.Baki Kuru - Hukuk Muhakemeleri Usulü, 1979 bası Cilt: 1, s.347). Buna göre borçlu ile 3 ncü kişi aynı yerde ikamet etmekte iseler, iptal davası ikisinin müşterek ikametgahında, (HUMK. m.9,I), borçlu ile 3 ncü kişinin ikametgahları farklı yerlerde ise, dava her ikisinin ikametgahında da açılabilir. (HUMK.m.9, II) iptali istenen tasarruf, borçlu ve 3 ncü kişi tarafından alacaklıyı zarara sokmak amacıyla yapıldığı ve haksız bir eylem niteliğinde bulunduğu takdirde HUMK. nun 21.md. gereğince dava haksız fiilin vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilecektir. İptal davası ayni bir dava olmayıp kişisel hakka ilişkin olduğundan iptale tabi tasarrufun konusu gayrimenkul olsa dahi HUMK. nun 13 md. uygulanamayacak, yetki hususu usulün 9 ve sonraki maddelerinde öngörülen kurallara göre çözümlenecektir.
Davacı vekili tarafından düzenlenen 22.2.1982 tarihli dava dilekçesinde; davalı borçlu R.'un ve borçlu ile tasarrufta bulunan davalı İ.'nin ikametgahlarının İstanbul'da olduğu ve iptale konu edilen tasarruf işleminin de İstanbul'da yapıldığı açıklanmış, basit yargılama usulüne tabi olan davada, davalı İ.Ş., vekili süresinde ve usulen yetki itirazında bulunmuştur. Mahkemenin, davacının kendi ikametgahının bulunduğu Nizip de açılan iş bu dava yönünden vukubulan yetki itirazını ihtiyati haciz kararının infazında borçlunun yetki itirazında bulunmadığı gerekçesi ile reddederek davanın esası hakkında hüküm tesis etmesi usul ve kanuna aykırıdır. Davacı alacaklı, borç vadesinde ödenmeyince kendisinin ikametgahı mahkemesi olan Nizip Asliye Hukuk Mahkemesine başvurarak ihtiyati haciz kararı almış ise de, bu husus sadece, ihtiyati haciz kararını veren mahkemenin bulunduğu yer icra dairesinde takipte bulunabilme hakkını sağlayacağından mahkemenin yetki itirazını red gerekçesi yanlıştır. Gösterilen bu nedenlerle temyiz eden davalı İ.Ş.'nin yetki itirazının kabulü gerekirken yazılı biçimde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olmakla yerel mahkeme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz eden davalı İ.Ş. yararına yerel mahkeme kararının BOZULMASINA, 06.10.1983 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy