(2004 S. K. m. 277, 279, 280)
Dava: Taraflar arasındaki davanın Ankara Asliye 1. Hukuk Hakimliğince görülerek mahkeme ilamında belirtilen gerekçelere binaen verilen 5.6.1984 tarih ve 696-326 sayılı hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davacılar vekili tarafından istenmiş olmakla işin gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı alacaklılar vekili avukat (H.O.) 17.10.1983 günlü dava dilekçesinde (ö.) Mefruşat Koll.Şti. (S.Ö.) (M.Ö.)'ın Ankara 4. Ticaret Mahkemesince iflaslarına karar verildiğini, Ankara İflas Memurluğunun 1983/13 numaralı dosyasında İflas masası kurularak seçilen iflas idaresinden bir üye avukatın istifası ile icra Hakimliğince İcra İflas kanunu'nun 222 nci maddesi uyarınca seçime kadar acele işlerin iflas memurluğu (Dairesi) tarafından yapılmasına karar verildiğini, İflas Memurluğunca İcra İflas Kanunu'nun 245 inci maddesine göre işbu iptal davası iddiasının takip hakkının müvekkillerine devredildiğini, iptali istenen ipotek'in satışının durdurulması için Ankara 2. Asliye Hukuk Hakimliğinden tedbir kararı aldıklarını, müflis (S.Ö.) ın Ankara Çankaya 1. Bölge 6898 ada 10 parseldeki hissesini 14.9.1982 tarihinde 6955 yevmiye ile 7.500.000 TL. için 1. derecede davalı (A.D.)'e ipotek ettiğini, müflis ve ortağı şirketin ipotek tarihinden çok evvelde davalı (A.D.)'e ipotek ettiğini, müflis ve ortağı şirketin ipotek tarihinden çok evvelden başlamak suretiyle gizli bankerlik yapmış, birçok kişiden faizle para almış ve bu ipotek tarihinden evvel şirket ve şahıs olarak tediye kabiliyetini tamamen kaybederek çok miktarda protesto olup icra takiplerine maruz kaldıklarını, ipotek alacaklısından aldığı borç, faizleri ile birlikte bakiye 5.100.000 TL.'ye ulaşınca borçlunun bu durumunu bilen veya bilmesi gereken alacaklı her ay 400.000 TL. faiz olmak üzere 6 ay borçluya mehil vermiş ve 6 aylık faizi olan 2.400.000 TL.'yi üzerine koyarak 7.500.000 TL. için birinci derecede çok kıymetli binasını ipotek vererek davalı alacaklıyı koruduğunu ve diğer alacaklıları zarara uğrattığını, böylece borçlunun iyi niyetli bir şahıstan veya basiretli bir tacirden beklenilmeyen tasarruflarla mal varlığını eksilttiğini, gazetelerin bunların durumlarını manşet yaptıklarını, davalı alacaklının da borçlunun durumunu bildiğini veya bilmesi lazım geldiğini ileri sürerek İcra İflas Kanunu'nun 277 ve müteakip maddeleri uyarınca, davalı lehine olan ipotek tasarrufunun iptaline karar verilmesi talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçelerinde; müvekkilinin, borçlunun kan ve sıhri hısımı olmadığı gibi iş ortağı da bulunmadığını, tamamen iyiniyetli üçüncü kişi durumunda olduğunu, olayda iflastan evvel tesis olunmuş ipoteğe bağlı bir alacak bahse konu olduğu cihetle tasarrufun iptalinin istenemeyeceğini müvekkilinin, borçlunun ipotek tesisi tarihinde tediye kabiliyetini kısmen veya tamamen yitirdiğini bilmesinin mümkün olmadığını, tasarrufun iptali için dayanılan İ.İ.K.'nun 279 ve 280 inci maddelerindeki şartların olayımıza uymadığını İflas Memurluğunun 1983/13 sayılı dosyası ile kıymet takdiri raporuna göre değeri 15.000.000 TL. olan ipoteğe konu taşınmazın dava açıldıktan sonra 28.11.1983 tarihinde satışı yapılarak 19.000.000 liraya alıcısına ihale edildiğini, satış bedelinin alıcısı tarafından İflas memurluğu veznesine yatırıldığını, müvekkilinin ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile alacağının tahsiline dair olan İflas Memurluğu işlemleri ile ilgili olarak masa yöneticilerince yapılan şikayete ilişkin taleplerinin Ankara İcra Hakimliğinin 1983/1740-1740 esas ve karar sayılı dosyası ile reddedilerek vakii temyizen üzerine Yargıtay 12. Hukuk Dairesince onanarak kesinleştiğini, paranın müvekkilesine ödendiğini, davanın mahiyeti itibariyle menfi tespit davası niteliğinde olduğunu öne sürerek reddine karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece, yapılan yargılama sonucunda, işlemlere ve taşınmazın satış muamelesine karşı müflis ve iflas idaresi kurulu üyelerince ileri sürülen itirazlar Ankara İcra Hakimliğinin 12.12.1983 tarih 1740-1740 sayılı kararı ile reddedilmiş, vaki temyiz üzerine Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2.2.1984 tarihli ilamıyla onanarak kesinleşmiş, alacaklı (A.)'in alacağını iflas memurluğundan almış olduğu anlaşıldığından ve diğer delillere göre sabit ve yerinde görülmeyen davanın reddine 5.6.1984 tarihinde karar verilmiştir.
Mahkeme kararı, tebliğ tarihine göre 30 günlük yasal süre içinde davacılar vekilince temyiz edilmiştir.
(Ö.) Mefruşat Kolektif Şirketi (S.Ö.) (M.Ö.)'ın iflaslarına, Ankara 4. Ticaret mahkemesinin kesinleşen 1983/194-166 sayılı ve 25.4.1983 tarihli ilamı ile karar verilmiştir. İflas işlemleri Ankara İflas Memurluğunun 1983/13 sayılı dosyası üzerinden yürütülmektedir.
Resmi senet ve ipotek belgesi muhtevasına göre, Ankara Çankaya 1. Bölge Ayrancı mahallesinde kain 6898 adanın 10 parselini teşkil eden 910 m miktarındaki kargir apartmanın 30-120 hissesi (S.Ö.) adına kayıtlı olup, bu kere borç olarak (A.D.) den almış bulunduğu 7.500.000 TL.sına karşılık birinci derecede bila faiz ve akit tarihinden itibaren 6 ay müddetle adı geçen lehine ipotek ettiği ve (A.D.)'in de işbu ipoteği aynen kabullendiği ve ipotek işleminin 14.9.1982 tarihinde yapıldığı anlaşılmaktadır
Davacılar tarafından, dava konusu yapılan ve iptali istenen bu ipotek tasarrufudur.
Davalı lehine tesis edilen 14.9.1982 günlü ipotek işlemi, iflasın açıldığı 25.4.1983 tarihinden evvelki bir sene içinde yapılmıştır.
İcra İflas Kanunu'nun 279/1. maddesine göre, borçlunun teminat göstermeği evvelce taahhüt etmiş olduğu haller müstesna olmak üzere borçlu tarafından mevcut bir borcu temin için yapılan rehinler, iflasın açılmasından evvelki bir sene içinde yapılmış olması sebebiyle aynı kanunun 279. maddesi hükmü karşısında batıldır. İpotek verme taahhüdü, ipotek gibi resmi şekle tabidir. Resmi şekilde yapılmış bir ipotek verme taahhüdü ibraz edilmemiştir.
Ayrıca, İcra İflas Kanunu'nun madde 279 son fıkrası uyarınca, ipotek tasarrufundan yararlanan davalı (A.D.), borçlunun hal ve vaziyetini bilmediğini de ispat edememiştir.
Bu durumda, açılan tasarrufun iptali davasının kabulü gerekirken, aksine yazılı düşüncelerle reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı görülmüş ve bozma sebebi sayılmıştır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan sebeplerle, dava kabul edilmek üzere, mahkeme kararının, temyiz eden davacılar yararına BOZULMASINA, 13.12.1984 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy