(1086 S. K. m. 74) (818 S. K. m. 360)
Dava: Taraflar arasındaki davanın (İstanbul Üçüncü Asliye Ticaret Mahkemesi)'nce görülerek mahkeme ilamında belirtilen gerekçelere binaen verilen 19.10.1983 tarih ve 930-602 sayılı hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş olmakla; dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra, işin gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili dava dilekçesinde, A... Sanayii'ne karşı 4 adet reaksiyon kazananın mal ve teslimini taahhüt eden davacının bu kazanların imal ve montajı işini 23.1.1979 tarihli sözleşme ile davalı Şirkete verdiğini, esas bedelinin 1/4'i avans olarak ödenerek teknik şartları içeren proje ve resimlerin de davalıya teslim edildiğini, kazanların montaj ve imaline başlayarak 31.7.1979 tarihinde iki kazan imalini tamamlayan davalıya 437.250 lira tutarında bir teminat mektubu verilerek iki kazanın denetim ve muayene için A... Sanayii'nin Kütahya Tesisleri'ne gönderildiğini, burada yapılan kontrol neticesinde kazanlarda bir çok eksik ve kusur bulunduğunun, verilen projeye uygun olmadığı cihetle kabulünün mümkün olmadığının saptandığını, müracaatlara rağmen davalı şirketin montaj hata ve kusurlarını gidermeye yanaşmadığını beyan ederek, imali taahhüt edilen kazanların ikisinin teknik şartname ve projeye aykırı olarak imal edildiğinin tespiten, dava konusu iki kazanın ayıplarının izalesi ile sözleşmeye uygun hale getirilmesine davacının montaj bedelinden avans tediyesi 437.250 lirayı ödeme yükümlülüğünün bulunmadığına karar verilmesini istemiş, bu dava ile birleştirilen İstanbul İkinci Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 1980/535 sayılıdosyasında ise davalı şirketce montajı yapılan diğer iki kazan hakkında da ciddi şüpheler uyandırdığından muayene işlemine hazır hale getirilmesi talep edildiği halde davalını bu talebi cevapsız bıraktığını, asıl iş sahibi Azot Sanayii uzmanlarınca halen davalı tesislerinde bulunan iki adet kazanın kontrolünde aynı hatalara rastlandığını, kazanların proje ve teknik resimlere uygun imal edilmediğinin Kütahya Birinci Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 1980/185 sayılı tespit raporu ile de saptandığını, bu arada A... Sanayii'nin davacı ile aralarındaki sözleşmeyi kazanların projeye uygun olmadığı gerekçesiyle feshettiğini ileri sürerek A... Sanayii tarafından irad kaydedilen teminat tutarı 380.000 lira, alınan avans nedeniyle verilen ve irad kaydolunan kontrgaranti tutarı 1.520.000 lira, kar mahrumiyeti 600.000 lira ve yapılan masraflar karşılığı 475.000 lira olmak üzere toplam 2.975.000 liranın davalıdan tahsilini, akde aykırı imal edilen iki kazanın akde uygun hale getirilmesi artık faydasız olduğundan hurda niteliğindeki iki kazanın davacıya teslimine karar verilmesini talep etmiş, davalı vekili 4 kazanın davacı firma yetkili elamanlarının denetim ve gözetimi altında imali tamamlanarak ilk ikisinin 14.6.1979 tarihinde asıl iş sahibine teslim edildiğini, davacını ihbar mükellefiyetini yerine getirmediğini, davacının imali tamamlanan diğer iki kazanı teslim almaktan kaçındığını ileri sürerek davanın redini savunmuş, yerel mahkemenin alınan bilirkişi raporları doğrultusunda; teslimi yapılan iki kazanın teknik şartname ve projeye aykırı olarak, ayıplı imal edildiğinin, bu kazanlarla ilgili montaj bedelinden davacının davalıya 437.250 lira avans tediyesi yükümlülüğünün bulunmadığının tespitine, tevdih edilen dava nedeniyle 2.975.000 liranın dava tarihinden itibaren % 10 faizi ile davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemlerin reddine dair karar davalı tarafından temyiz olunmuştur.
1 - Sözleşme konusu 4 adet reaksiyon kazanının imal ve montajı işinin asıl iş sahibi A... Sanayi anonim Şirketi ile davacı T... Komandit Şirketi arasındaki sözleşme gereği taşaron olarak davalı N... Anonim Şirketi'ne verildiği dosya içindeki yazışmalar ve projelerin A... Sanayii tarafından düzenlenmiş olması ile sabittir. Davacı vekili, asıl iş sahibi A... Sanayii'nin davacı ile aralarındaki sözleşmeyi kazanların projeye uygun olmadığı gerekçesiyle feshettiğini ileri sürerek A... Sanayii tarafından irad kaydolunan teminat tutarının ve fesih nedeniyle uğradığı kar mahrumiyetinin ödetilmesini talep etmiş olmakla davacının bu iddia ve talepleri yönünden A... Sanayii ile aralarındaki sözleşme ve ekleri ile fesih ve sonuçlarını ait belgeler getirtilip incelenmelidir. Eksik incelemeye dayalı olan karar bu yönden yanlış olup bozulmalıdır.
2 - Davacı vekili teslimi yapılan ilk iki kazan yönünden açtığı ilk davaya ilişkin 6.8.1979 tarihli dava dilekçesinde ve 24.7.1979 tarihli noter ihtarnamesinde, kazanların davalı Şirketçe ayıplarının izalesi ile sözleşmeye uygun hale getirilmesini isteyerek aynen ifa talebinde bulunmuştur. Dosyadaki yazışmalardan davalının imla ve montajını tamamlayıp teslim ettiği iki kazanın asıl iş sahibinin kabulden imtina edebileceği nitelikte kusur ve noksanlar taşımadığı mevcut kusurların giderilmesinin mümkün olduğu anlaşılmaktadır. BK. nun 360/1. maddesinde yapılan şeyin iş sahibinin kullanamayacağı veya nesafet kaidelerine göre kabule icbar edilemeyecek derecede ayıplı veya mukavele şartlarına aykırı bulunmasın halinde iş sahibini o şeyi kabulden imtina edebileceği belirtilmiş, ikinci fıkrada ise, işin kusurlu olması veya mukaveleye muhalif bulunması yukarıki derecede ehemmiyeti haiz değilse iş sahibinin işin kıymetinin noksanı nisbetinde fiyatı tenzil ve eğer o işin ıslahı büyük bir masrafı mucip değilse müteahhidi tamire mecbur edebileceği yazılıdır. davalının imalini tamamlayarak teslim etmek istediği iki kazanda da imal ve montaj hataları tespit edilmekle birlikte, teslimi gerçekleştirilen ilk iki kazan yönünden olduğu gibi bu kazanlar yönünden de kazanların hali hazır durumu itibarıyla aykırılıkların fiilen projesine uygun hale getirilmesinin mümkün bulunup bulunmadığı ve parasal tutarı araştırılmamış BK. nun 360. madde hükmü gözetilmeyerek hüküm tesis edilmiştir karar bu yönden de usul ve kanuna aykırı olup, davalı yararına bozmayı gerektirmiştir.
3 - HUMK.nun 74. maddesi gereğince hakim tarafların iddia ve savunmaları ile bağlıdır. hal böyle iken mahkemenin hükmüne dayanarak aldığı 18.7.1983 tarihli bilirkişi raporundaki tazminat miktarının hesaplanmasına ilişkin kaleler davacının her iki dava dilekçesindeki talepleri ile tamamen çelişkili olup, karar bu yönden de usul ve kanuna aykırı görülmüştür.
O halde mahkemece yapılacak iş; asıl iş sahibi A... Saniyii ile davacı arasındaki sözleşme ve ekleri ile sözleşmenin feshi ve feshin sonuçlarına ait belgeleri celbederek incelemek imali tamamlanan 4 kazan yönünden de BK. nun 360. madde hükmü gözetilerek yeniden bilirkişi incelemesi yaptırarak kazanlardaki noksan ve kusurlu işler mahiyet ve parasal tutarını saptamak, davacının tevhid edilen davadaki talep kalemlerinden 1.520.000 liraya ilişkin olarak avans teminat mektuplarını verilen avans karşılığı olduğu, avansın kapatılmamış olması halinde irad kaydedilmesi nedeniyle zarara uğranıldığından sözedilemeyeceği nazara alınmak, taraflar arasındaki sözleşmeye göre kazanların davacıya teslimi davalının fabrika sahasında yapılacağından davacının nakliye masrafı olarak bir talepte bulunamayacağı da gözetilmek suretiyle yeniden araştırma ve inceleme yapılarak sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.
Sonuç: Yukarıda birinci, ikinci ve üçüncü bendlerde açıklanan nedenlerle hükmün temyiz eden davalı yararına BOZULMASINA, 3000 lira duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine, ödediği temyiz peşin harcın istek halinde temyiz eden davalıya iadesine, 24.4.1984 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy