(1086 S. K. m. 190, 225) (2004 S. K. m. 50, 67)
Dava: Taraflar arasındaki davanın, (İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi)nce görülerek mahkeme ilamında belirtilen gerekçelere binaen verilen 24.10.1986 tarih ve 722-832 sayılı hükmün temyizen tetkiki davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosyadaki kağıtlar okundu, gereği konuşulup düşünüldü :
Karar: Taraflar arasında akdedilen bir sözleşmeye göre,... Kurumu'na ait iş yerinde dekorasyon işlerini üstlenen davalı, bir kısım dekorasyon işlerini davacı şirkete yaptırmıştır. Yaptığı işe karşılık 1.798.497 lira alacaklı duruma geçen davacı şirket, rızaen tahsil edemediği alacağı için Beyoğlu 2. İcra Dairesi'nde ilamsız takipte bulunmuştur. Borçlu tebliğ edilen ödeme emrine karşı, ikametgahının Suadiye olması nedeniyle icra dairesinin yetkisine ve borcun esasına yönelik itirazda bulunmakla takip durmuştur. Borçlunun itirazının iptali hakkında İİK.nun 67. maddesi hükmünce açılan davanın duruşması sonunda, icra takibine yapılan itiraz nedenleri içinde yeralan yetki itirazının öncelikle İcra Tetkik Merciinde halledilmesi gerektiğinden bahisle mahkemece davanın görev yönünden reddine ilişkin karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Davada çözümlenmesi gereken sorun, itirazın iptali davalarında icra dairesinin yetkisine yönelik itirazların mahkemece incelenip incelenemeyeceği, diğer bir deyimle, yetkiye yönelik itirazların halli yalnız Tetkik Merciinin görev kapsamında mı bulunduğu hususudur. Bu konu İİK.nun 50. maddesi içinde çözümlenemez. Yasa hükümlerinin bir bütünlük içinde ve düzenlemeyi amaçladığı ilkelere uygun şekilde yorumlanması gerekmektedir.
İİK. nun 1. maddesinde; her Asliye Mahkemesinin yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesinin kurulacağı hükmü yeralmış ve aynı Yasanın 4. maddesi ile, icra dairelerinin muamelelerine karşı yapılan şikayetlerle itirazlara tetkik mercii hakimlerinin bakmakla görevlendirildiği kabul edilmiştir. Aynı Yasanın 3. babında ilamsız takiplere ilişkin hükümler yeralmış, aynı babın 50. maddesinde yetki ve itirazlar başlığı altında, HUMK.nun yetkiye dair hükümlerinin kıyas yolu ile tatbik edileceği ve yetki itirazının esas hakkındaki itiraz ile birlikte yapılıp, tetkikinde ise, takibin esasına ilişkin itiraz yer almış ve 66. maddesi ile, icra takibine yapılan itiraz üzerine takibin duracağı hükmü getirilmiştir.
Yasa, yapılan itirazla duran icra takibinin devamı için alacaklıya iki yol tanımıştır. Bunlardan biri Yasanın 67. maddesine göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptalini istemek, diğer yol ise, aynı Yasanın 68 ve 69. maddelerine göre tetkik merciinden itirazın kaldırılması isteğidir. Her iki halde gerek mahkeme, gerekse tetkik mercii, takibe yapılan itiraz nedenleri hakkındaki incelemesinde, bu nedenler içinde varsa yetki itirazının HUMK.nun 190 ve 225. madde hükümleri dairesinde öncelikle tetkik ve karar vermek zorundadır. İtirazın iptali davası takibin yapıldığı icra dairesinin kaza çevresi içinde bulunan mahkemede görülür.
Bu nedenle, İİK.nun 50. maddesi yalnız takip hukuku içinde yetki itirazını incelemeye tetkik merciini görevlendirirken, Yasanın 67.maddesi ile umumi hükümler dairesinde açılacak itirazın iptali davasına bakacak mahkemenin görevini sınırlandırıp, yetki itirazı hakkında karar veremiyeceğini kabul etmek yasanın amacını aşan bir yorum olur.
Buna göre mahkemece yapılacak iş, icra dairesinin yetkisine ilişkin borçlu itirazının öncelikle incelenip, kabulü halinde, kaza çevresinin yetkisizliği saptanmış olacağından esas hakkındaki itirazlara girişilmeksizinicra dairesinin yetkisiz olduğuna karar verilmekle yetinilmesi aksi halde, esasa girişilip, toplanacak delillerle uygun sonuç dairesinde bir karar vermektir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle yerel mahkeme kararının davacı yararına BOZULMASINA, istek halinde temyiz harcının davacıya iadesine, 15.12.1987 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy