(818 S. K. m. 81, 90, 106)
Dava: Taraflar arasındaki davanın, (İstanbul Beşinci Asliye Hukuk Hakimliği)nce görülerek reddine dair verilen 24.2.1986 tarih ve 247-118 sayılı hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davacı vekili tarafından istenmiş olmakla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra, işin gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı, davalı idare ile yapılan 17.8.1983 tarihli sözleşme ile kurucaşile tekke önü balıkçı barınağı ikmal inşaatı yapımını üstlendiğini, davalı idarenin sözleşmenin feshine ilişkin işlemini yasa ve sözleşmeye aykırı bulunduğundan, akdin feshine ilişkin işlemin iptaline, kat'i teminat mektuplarına ilişkin sataşmanın önlenmesine, bunların irad kaydedilmesine ilişkin işlemin iptalini istemiştir.
Davalı, davacı şirketin sözleşmedeki yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle gerekli uyarılar yapılarak 4.4.1984 tarihli yazı ile sözleşmenin feshedildiğini, davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, davalı idarenin sözleşmeyi fesihte haklı olduğundan davanın reddine karar verilmiş ve hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Taraflar arasındaki 17.8.1983 tarihli sözleşmenin (işin süresi ve başlama zamanı) başlığını taşıyan 4. maddesine göre; yüklenici Sayıştay tescilinin kendisine yazı ile duyurulması gününden başlayarak 15 gün içerisinde çalışmaya başlamak zorundadır.
Sözleşmenin 3/4. maddesine göre liman inşaatı genel şartnamesi sözleşmenin ekidir. Bunun (işlerin yükleniciye teslimi) başlığını taşıyan 9. maddesine göre; sözleşmenin imzasından sonra, kontrol görevlisi tarafından yüklenicinin sözleşmede yazılı süreler içinde işe başlayabilmesi için hazır bulunan eksen kazıkları, someler ve röperler, zemin üzerinde yükleniciye teslim edilir ve ortaklaşa bir tutanak düzenlenir denilmektedir.
Sayıştay tescilinin yükleniciye yazı ile duyurulduğu ispat edilmediği gibi, yüklenicinin 8.12.1983 tarih 3497 sayılı ihtarına rağmen sözleşmeye uygun yer teslimi yapılara tutanakda düzenlenmemiştir.
BK.nun 81. maddesine göre, karşılıklı taahhütleri muhtevi olan bir akdin ifasını talep eden kimse; akdin şartları ve mahiyetine nazaran bir ecelden istifade hakkını haiz olmadıkça kendi borcunu ifa etmiş veya ifasını teklif eylemiş olmak lazımdır. Aynı Yasanın 90/2. maddesine göre, borçlunun borcunu ifa edebilmesi için tekaddümen kendi tarafından yapılması lazım gelen muameleleri icradan imtina eder ise mütemerrit olur.
Taraflar arasındaki eser sözleşmesi karşılıklı taahhütleri havii bir akittir, aktin icrası için Sayıştay tescilinin yazı ile yükleniciye duyurulması ve yer teslimi şarttır. Borç ifasında öncelik davalı iş sahibine düşmektedir. İhtara rağmen bunu yerine getirmediğinden mütemerrid addolunur. Sözleşmeyi fesihte haklı olamaz.
BK.nun 106/1 maddesine göre, karşılıklı taahhütleri havi olan bir akitte iki taraftan biri mütemerrit olduğu takdirde, alacaklı her zaman onun ifasını talep edebilir.
Davacı yüklenici bu dava ile, mütemerrit olan iş sahibinden, BK.nun 106/1. maddesine istinaden akdi ifa edeceğini bildirerek vecibelerini yerine getirmesini istemiştir. Karşı tarafın yükleniciyi kusurlu kabul edip sözleşmeyi tek taraflı fesih ederek, teminatları irad kaydetmesi sözleşme ve yasa hükümlerine aykırıdır.
Bu sebeplerle davanın kabulü gerekirken aksi düşünce ile davanın reddine karar verilmesi bozma nedenidir.
Sonuç: Kararın yukarıda yazılı nedenlerle davacı yararına (BOZULMASINA), 6500 lira ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine, 23.11.1987 gününde oyçokluğuyla karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy