(2004 S. K. m. 1, 4, 50, 67, 68, 69) (1086 S. K. m. 190, 225)
Dava: Taraflar arasındaki davanın İstanbul Asliye 7. Ticaret Mahkemesince görülerek mahkeme ilamında belirtilen gerekçelere biaen verilen hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davacı vekili tarafından istenmiş olmakla gereği konuşulup düşünüldü :
Karar: Taraflar arasında akdedilen sözleşmeye göre, köknar kadranı ve meşe parkesi imalini yüklenen davalının, sözleşme süresi geçmiş olmasına rağmen imalatı gerçekleştirmediği nedeniyle davacı tarafından akit feshedilmiş ve peşinen verilen 12.498.673. Tl. avansın, sözleşmede kararlaştırılan orana göre 22.497.611 TL. cezai faizi olmak üzere toplam 34.996.284 TL. alacak için İstanbul 13. İcra Dairesinde ilamsız takipte bulunmuştur. Borçlu tebliğ edilen ödeme emrine karşı ikametgahının Düzce olması nedeniyle icra dairesinin yetkisine ve borcun esasına yönelik itirazda bulunmakla takip durmuştur. Borçlunun itirazının iptali hakkında İİK.'nun 67 nci maddesi hükmünce açılan davanın duruşması sonunda, icra takibine yapılan itiraz nedenleri içinde yer alan yetki itirazının öncelikle İcra Tetkiki Merciinde halledilmesi gerektiğinden bahisle mahkemece davanın görev yönünden reddine ilişkin karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Davada çözümlenmesi gereken sorun, itirazın iptali davalarından icra dairesinin yetkisine yönelik itirazların mahkemece incelenip incelenmeyeceği, diğer bir deyimle yetkiye yönelik itirazların halli yalnız Tetkik Merciinin görev kapsamında mı bulunduğu hususudur. Bu konu İİK.'nun 50 nci maddesi içinde çözümlenemez. Yasa hükümlerinin bir bütünlük içinde ve düzenlemeyi amaçladığı ilkelere uygun şekilde yorumlanması gerekmektedir.
İ.İ.K.'nun 1 inci maddesinde her Asliye Mahkemesinin yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesinin kurulacağı hükmü yeralmış ve aynı yasanın 4 üncü maddesi ile, icra dairelerinin muamelelerine karşı yapılan şikayetlere itirazlara tetkik mercii hakimlerinin bakmakla görevlendirildiği kabul edilmiştir. Aynı yasanın 3 üncü babında ilamsız takiplere ilişkin hükümler yeralmış, aynı babın 50 inci maddesinde yetki ve itirazlar başlığı altında, H.U.M.K.'nun yetkiye dair hükümlerinin kıyas yolu ile tatbik edileceği ve yetki itirazının esas hakkındaki itiraz ile birlikte yapılıp, tetkik merciince öncelikle yetki meselesinin halledileceği kabul edilmiştir. Aynı babın 62 nci maddesinde ise, takibin esasına ilişkin itiraz yer almış ve 66 ncı maddesi ile, icra takibine yapılan itiraz üzerine takibin duracağı hükmü getirilmiştir.
Yasa, yapılan itirazla duran icra takibinin devamı için alacaklıya iki yol tanımıştır. Bunlardan biri yasanın 67 nci maddesine göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptalini istemek, diğer yol ise, aynı yasanın 68 ve 69 uncu maddelerine göre tetkik merciinden itirazın kaldırılması isteğidir. Her iki halde gerek mahkeme, gerekse tetkik mercii; takibe yapılan itiraz nedenleri hakkındaki incelemesinde, bu nedenler içinde varsa yetki itirazını H.U.M.K.'nun 190 ve 225 inci madde hükümleri dairesinde öncelikle tetkik ve karar vermek zorundadır. İtirazın iptali davası, takibin yapıldığı icra dairesinin kaza çevresi içinde bulunan mahkemede görülür.
Bu nedenle, İ.İ.K.'nun 50 nci maddesi yalnız takip hukuku içinde yetki itirazını incelemeye tetkik merciini görevlendirirken, yasanın 67 nci maddesi ile umumi hükümler dairesinde açılacak itirazın iptali davasına bakacak mahkemenin görevini sınırlandırıp, yetki itirazı hakkında karar veremeyeceğini kabul etmek yasanın etmek yasanın amacını aşan bir yorum olur.
Buna göre mahkemece yapılacak iş, icra dairesinin yetkisine ilişkin borçlu itirazının öncelikle incelenip, kabulü halinde, kaza çevresinin yetkisizliği saptanmış olacağından esas hakkındaki itirazlara girişilmeksizin icra dairesinin yetkisiz olduğuna karar verilmekle yetinilmesi; aksi halde, esasa girişilip, toplanacak delillerle uygun sonuç dairesinde bir karar vermektir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle yerel mahkeme kararının davacı yararına BOZULMASINA, 1.12.1987 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy