(1086 S. K. m. 287)
Dava: Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacı vekili avukat M. Ali ..... ile davalı vekili avukat T. Sümer geldiler. Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraflar avukatları dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmıştı. Bu kere dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Mahkemece iki kez bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle rapor alınmış olup her iki rapora karşı davalı tarafça itiraz edilmek suretiyle raporlar kabul edilmemiştir. Buna rağmen davalı itirazları gerekçe gösterilmek suretiyle cevaplandırılmadığı gibi, her iki rapor arasında önemli derecede mübayenet bulunduğu (İhale Şartnamesinin 12. maddesine göre sözleşmenin 30 gün içinde imzalanması gerekirken, 46 günde imzalanmış olmasının davacının buna ilişkin bir itirazı olmadığı ve 30 günden sonra imzaladığı halde, bunun için süre uzatımı verilmesi, 1993 yılı ödeneği tamamen kullandırıldığı halde bu husus gözardı edilerek 1993 ödeneğinin aktarılmasının benimsenmesi, Meteoroloji Müdürlüğünden alınan cevabi yazıda yağan yağmurun doğal afet olduğu konusunda bir açıklık olmadığı halde, doğal afet sayılması, davacının dayandığı tespitte % 145 iş artışı olduğunu kabul etmesine rağmen talep asılarak % 194 iş artışı kabul edilmesi gibi hususlar gözetildiğinde) raporların bağlayıcı bir yönü bulunmadığı halde, mahkemece ikinci rapor dayanak yapılmak suretiyle hüküm kurulmuştur.
Uyuşmazlık konusu işle ilgili olarak 8 adet hak ediş düzenlenmiştir. Davalı İdareye ait Genel Şartnamenin Geçici Hak ediş Raporları başlıklı 39. maddesinde geçici hak edişlere yüklenicinin itirazı olduğu takdirde itirazın ne şekilde yapılacağı hükme bağlanmış olup anılan madde de aynen müteahhidin geçici hak edişlere itirazı olduğu takdirde karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerekçeleri, İdareye vereceği ve bir örneğini de hak ediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hak ediş raporunu İdareye verilen ... tarihli dilekçemde yazılı ihtirazı kayıtla yazılı cümlesini yazarak imzalaması gereklidir... Müteahhid itirazlarını bu şekilde bildirmediği takdirde hak edişi olduğu gibi kabul etmiş sayılır denilmektedir. Bu husus taraflar arasında HUMK.'nun 287. maddesinde hükme bağlanan delil sözleşmesi niteliğinde olduğundan hakimin görevi gereği re'sen gözetmesi gerekir. Bu cümleden olarak davacı yüklenici düzenlenen hak edişlere yukarda belirtildiği şekilde itirazda bulunmadığı takdirde hak edişler onun yönünden kesinleşmiş sayılacağı halde gerek bilirkişilerce ve gerekse mahkemece bu yön üzerinde hiç durulmamıştır.
Bu durumda mahkemece, alınmış olan her iki raporda hükme yeterli olmadığından yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu aracılığıyla gerekirse mahallinde keşif yapılmak suretiyle daha önce alınan raporlara yapılan itirazlar gözetilip irdelenmek ve gerekçe gösterilerek cevaplandırılmak suretiyle ve ayrıca Genel Şartnamenin geçici hak edişlere itirazla ilgili 39. Md. hükmü çerçevesinde hak edişlere davacı tarafça usulüne uygun itiraz edilip edilmediği saptanmak ve dolayısıyla bu hak edişlerin davacı bakımından kesinleşip kesinleşmediği belirlenerek her iki rapordaki yapılan hesap tarzı gerek mahkeme gerekse Yargıtay denetimine elverişli olmadığından denetime elverişli biçimde, 94/6019 sayılı Kararnameye göre hesap yapılıp yapılmadığı ve davacı yüklenicinin bu kararnamenin uygulanması bakımından talepte bulunup bulunmadığı da ayrıntılı bir şekilde belirtilmek suretiyle bilirkişilerden mufassal ve doyurucu gerekçeyi ihtiva eden rapor alınarak hasıl olacak sonuç dairesinde bir karar verilmelidir.
Mahkemece yukarda yapılan bütün bu açıklamalar nazara alınmadan eksik inceleme ve itiraza uğrayan yetersiz ve birbirine mübayin rapor dayanak yapılmak suretiyle yazılı olduğu şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olduğundan bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Yukarda açıklanan nedenlerle hükmün temyiz eden davalı yararına BOZULMASINA, davalı duruşmada vekille temsil edildiğinden 6.000.000 TL. duruşma vekillik ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davalıya iadesine, 22.05.1997 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy