(818 S. K. m. 102, 106, 107, 108) (4721 S. K. m. 1023) (743 S. K. m. 931)
Dava: Yukarıda tarih ve numarası yazılı hüküm davacı vekili ve davalı kooperatif vekilince temyiz edilmiş, davacılar vekili tarafından duruşma istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacılar vekili avukat Rasim Akyüz ile davalı kooperatif vekili avukat Şadi Büyükkeçeci geldiler. Diğer davalılar gelmediler. Temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraflar avukatları dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmıştı. Bu kerre dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: 1-Dosyadaki yazılara ve toplanan delillere göre, davalılardan SS Ü... Konut Yapı Kooperatifinin tüm, davacı arsa sahiplerinin ise aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2-Dava, kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi (dönme), tapu iptali ve tescil istemlerine ilişkindir.
Davacı arsa sahipleri ile davalılardan kooperatif adına Duran Ü. ve yüklenici Bedrettin T. arasında 25.11.1994 tarihinde adi yazılı olarak kat karşılığı inşaat sözleşmesi akdedilmiştir. Sözleşme uyarınca da tapu kaydı, kooperatif başkanı olan ve onun adına hareket eden davalı Duran Ü.'a devredilmiş; bilahare imar uygulaması nedeniyle de bir çok parsellere ifraz olunan taşınmazın tapuları, diğer davalılara ve dava dışı kişilere satış yoluyla intikal ettirilmiştir.
Sözleşmeye göre, inşa edilecek binadaki bağımsız bölümlerin davacı arsa sahiplerine teslimi gereken tarih, 30.8.1998'dir.
Dava, 8.12.1999 tarihinde açılmış olup, 26.9.2000 günü yapılan keşif sonucu alınan bilirkişi raporuna göre de inşaatın seviyesi %7'dir.
BK.nun 106/I. maddesi ve HGK.nın 9.10.1991 gün 15/340-467 sayılı kararı uyarınca; kararlaştırılan tarihte teslim gerçekleşmemiş ise, yüklenici kendiliğinden temerrüde düşer ve arsa sahiplerinin BK.nun 106/II. maddesi uyarınca üç seçimlik hakkı doğar: Ya, bir mehil tanımaksızın gecikme tazminatını ve kararlaştırılmışsa cezayı talep ederek geciken ifanın yüklenici tarafından yerine getirilmesini beklerler veya geciken ifa nedeniyle zarar-ziyan talebinden vazgeçerek bağımsız bölümlerin bedellerini isterler veyahut münasip bir mehil vererek (BK.nun 107'deki koşullar varsa vermeden) sadece sözleşmenin feshini (dönme) ve intikal ettirdikleri tapuların BK.nun 108. maddesi gereğince iadesini (tapu iptali-tescil) talep edebilirler.
Somut olayda, vadenin dolduğu 30.8.1998 tarihinde, inşaatın seviyesi %7 olduğuna göre, ifanın gerçekleşmemesi nedeniyle, davalı yüklenici kendiliğinden temerrüde düşmüş sayılır. Verilecek bir mehlin de tesirsiz kalacağı açık olduğundan, davacı arsa sahiplerinin BK.nun 106/II. ve 107. maddeleri uyarınca sözleşmeden dönme hakları doğmuş olup, sözleşmenin geriye etkili feshini ve tapuların da iadesini dava edebilirler.
Tapu kaydına dayanarak, bir parseli kayden iktisap eden kişilerin iyiniyetleri de, hiç şüphe yok ki, korunacaktır (MK. Eski madde 931, yeni madde 1023).
Nevar ki, Duran Ü. ile başkanı olduğu kooperatif ve yüklenici Bedrettin T., sözleşmede imzası bulunan ve gerçek durumu en iyi bilenler olduklarından, adı geçenler MK.nun 1023 (931). maddesinden yararlanamazlar.
Ancak, davalılardan Tevfik E.'ın iyi niyetli olup olmadığı; başka bir anlatımla, satın aldığı parsellerin -aslında- davacılara ait olduğunu, kat karşılığı inşaat sözleşmesi nedeniyle devredildiğini bilip bilmediği veya normal bir araştırma ve göstereceği özen sonucu bilip bilemeyeceği araştırılmamış ve de davacılara bu konuda delillerini ibraz için imkan tanınmamıştır.
Bu durumda mahkemece yapılması gereken iş; sözleşmenin BK.nun 106/son-107. maddeleri uyarınca geriye etki biçimde feshine (dönme); davalılar Duran Ü. ile başkanı olduğu SS Ü... Konut Yapı Kooperatifi üzerlerindeki tapuların iptali ile davacılar adına tesciline ve diğer davalı Tevfik E. hakkında da az yukarıda açıklanan araştırma sonucu ortaya çıkacak duruma göre ya üzerindeki tapu kayıtlarının iptali ile davacılar adına tesciline ya da satış tarihindeki keşfen belirlenecek bedellerinin davalı Duran Ü.'tan dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesinden ibarettir.
Eksik incelemeye ve yasaya aykırı düşen gerekçeye dayalı karar, yukarıda açıklanan nedenlerle davacı arsa sahipleri yararına bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz olunan hükmün (2.) bentte açıklanan nedenlerle davacı arsa sahipleri yararına BOZULMASINA; davacıların diğer temyiz itirazları ile davalı kooperatifin tüm temyiz itirazlarının ise (1.) bent uyarınca reddine, 250.000.000 TL. duruşma vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine, aşağıda yazılı bakiye 1.720.000 lira ilam harcının ise temyiz eden davalıdan alınmasına, 18.4.2002 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy