(2004 S. K. m. 277, 280, 283) (1086 S. K. m. 388, 389)
Dava: Yukarıda tarih ve numarası yazılı bozmaya uyularak verilen hükmün temyizen tetkiki davacı ile davalı İ. B. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: 1- Dosyadaki yazılara ve mahkemece uyulan bozma kararı gereğince inceleme yapılıp hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalı İ. B.'un temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Dava, İİK. nun 277 ve izleyen maddeleri hükümlerine dayalı olarak açılmış olup, market niteliğindeki ticari işletmenin devrine ilişkin tasarrufun iptali istemine ilişkindir.
Davanın reddine yönelik mahkemece verilen 2002/61 esas sayılı önceki hüküm, İİK. nun 280/4. maddesi hükmüne göre soruşturma yapılarak sonucuna göre hüküm verilmesi gerekçesiyle Daire'mizin 9.6.2003 gün, 2003/879 Esas ve 2003/3076 Karar sayılı ilamı ile bozulmuş ve mahkemece bozmaya uyulmuştur. Yapılan araştırma ve soruşturma sonucu, İİK.nun 280/4. maddesinde öngörülen koşulların oluştuğu sonucuna varılarak mahkemece davalılar arasındaki tasarrufun iptaline karar verilmiştir.
Davalılardan İ. B. vekili, mahkemeye sunduğu 10.3.2004 günlü dilekçesi ile tasarruf konusu marketin müvekkili tarafından davanın yargılaması sırasında dava dışı M. D. adlı şahsa devredildiğini bildirmiştir. Mahkemece, bu yönde hiçbir araştırma yapılmadığı gibi, davanın nakden tazmine dönüştüğüne yönelik davacı vekilinin istemi de değerlendirilmemiştir. Oysa, tasarruf konusu malın üçüncü şahıs tarafından elden çıkarılması durumunda, İİK. nun 283/II. maddesi hükmü gereğince, tasarrufun iptali davası, bedele dönüşür. O halde, ticari işletme niteliğindeki marketin, davalı İ. B. tarafından, dava dışı M. D.'e devredildiği tarihteki rayiç değeri mahkemece araştırılarak, belirlenecek değeri tutarının davacının alacağı ve fer'ileri ile sınırlı olmak üzere, davalı İ.'dan tahsiline karar vermek gerekmektedir. Bunun için de, İ. ile M. arasında yapılan devir sözleşmesi, İ.'ın ticari defterleri, vergi beyannamesi, varsa sigorta poliçesi incelenmeli; yerinde uzman bilirkişi aracılığıyla keşif yapılarak marketin mevcut durumu, iş ve iş yeri terkedilmiş ise çevrenin iş potansiyeli itibariyle emsal işletmedeki mal mevcudunun ne miktarda olabileceği değerlendirilerek gerçeğe yakın bir şekilde rayiç değerin saptanmasıyla bilirkişi ya da bilirkişi kurulundan mahkemece rapor alınmalı ve sonucuna göre hüküm verilmelidir. Mahkemece eksik soruşturma ile ve ayrıca infazda şüphe ve tereddüt yaratır şekilde ve HUMK.nun 388 ve 389. maddelerine aykırı hüküm verilmesi doğru olmamış, davacının temyiz isteminin kabulü ile hükmün bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda (1.) bentte açıklanan sebeplerle hükmün davalı İ.'ın temyiz itirazlarının reddine, (2.) bentte bildirilen nedenlerle temyiz itirazlarının kabulüne ve hükmün davacı yararına BOZULMASINA, aşağıda yazılı bakiye 109.300.000 lira temyiz ilam harcının temyiz eden davalı İlyas'dan alınmasına, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine, 27.09.2004 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy