(818 S. K. m. 355) (1086 S. K. m. 87)
Dava: Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: 1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalının sair temyiz itirazları yerinde görülmemiş reddi gerekmiştir.
2- Dava Borçlar Yasasının 355 ve devamı maddelerinde tanımlanan eser sözleşmesinden kaynaklanan iş bedeli alacak istemine ilişkindir.
Yerel mahkemede görülen davanın yapılan yargılaması sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı tarafça temyiz edilmiştir.
Davacı şirket davalı idarece açılan ihaleye katılmış, 378.350.000.000 TL bedel karşılığında 175.000 adet fanila haki Er tipi:1 emtiayı yapmayı üstlenmiş, yanlar arasında Karşıyaka 1. Noterliğinde 9.1.2003 tarih ve 00346 yevmiye nolu sözleşme düzenlenmiştir. Ayrıca Karşıyaka 1.Noterliğinden onaylı 31.1.2003 tarih ve 01175 yevmiye nolu sözleşme ile 258.700.000.000 TL bedel karşılığında 200.000 adet don-slip haki tip:6 cinsi emtianın imal edilip teslim edilmesi taahhüt olunmuş, bu miktar daha sonra 50.000 adet artırılmıştır.
Davacı taraf her iki sözleşmenin konusunu teşkil eden fanila ve don-slipleri imal edip 770150-770617-770607-770412-770831 ve 770135 seri nolu sevk irsaliyeleri ile 30 günlük ihtarlı süre içerisinde davalı idareye teslim etmiştir. Ancak idarece yapılan muayene ve inceleme sonucunda yüklenici firmanın şartname ve sözleşme hükümlerine göre taahhüdünü yerine getirmediğinden dolayı reddine, sözleşmenin feshine, alınan güvencenin hazineye gelir kaydına karar verilmiştir.
Taraflar arasında düzenlenen sözleşmelerin eki niteliğinde olan özel teknik şartnamede üretilecek emtianın muayene ve kabul şekil ve şartları gösterilmiştir.
Şartnamenin 6-d maddesinde; müteahhit getirdiği malların fiziksel muayenesinde bizzat bulunabilir veya kanuni vekilini bulundurabilir. Müteahhit veya kanuni vekili bu muayeneye katılmadığı takdirde muayenenin yapılış tarzına itiraz edemez, ancak muayene sonucuna itirazını yazılı olarak 1 (bir) iş günü içinde MSB İzmir Kalite Yönetim Bölge Başkanlığına yapabilir. Bu takdirde ilk muayenede bulunmayanlardan teşekkül ettirilecek başka bir komisyon tarafından malın itiraz muayenesi yapılır. Bu muayenede verilen karar taraflar için katidir. Konunun mahkemeye intikal etmesi halinde her iki taraf da bu raporla yetinmeyi şimdiden kabul ve taahhüt ederler,
6-f maddesinde teslim alınan malların kimyasal muayeneleri Bursa Kalite Yönetim Bölge Başkanlığı laboratuarlarında, laboratuar imkanlarının yetersiz olması durumunda Ankara veya İstanbul Kalite Yönetim Bölge Başkanlıkları Laboratuarlarında, bunların da yetersiz olması durumunda öncelik alıcının bulunduğu ilde olmak üzere diğer kamu kurum ve kuruluş laboratuarlarında, itiraz halinde Ankara veya İstanbul Kalite Yönetim Bölge Başkanlıkları Laboratuarlarında yapılacaktır hükümleri yer almıştır.
Şartnamenin bu hükümleri özenli bir şekilde incelendiğinde 6-d maddesi teslim edilecek malın fiziksel muayenesi ile ilgilidir. Konunun mahkemeye intikal etmesi halinde her iki taraf da muayene sonucu alınacak raporla yetinmeyi kabul ve taahhüt etmiştir. Madde hükmü delil sözleşmesi niteliğindedir ancak aynı emtianın kimyasal muayenesi ile ilgili 6-f maddesinde fiziksel muayenede olduğu gibi delil sözleşmesi niteliğinde bir düzenleme yer almamıştır. O halde uyuşmazlık konusu malın ayıplı olup olmadığı teknik şartnamede gösterilen laboratuarlardan başka konunun uzmanı teknik kurullarda araştırılabilir. Buna yasal bir engel yoktur.
Dava konusu somut olayda uyuşmazlık emtianın kimyasal muayenesine ilişkindir. Dosyada bulunan ve çeşitli kuruluşlardan alınan laboratuar sonuçları farklı değerleri ifade etmektedirler. Fanilaların yakalarında kullanılan ve piyasada Ribana denilen yaka bandının içinde bulunan ve esneklik sağlayan LYCRA malzemesinin % miktarı MSB şartnamelerinde %5'dir. İdarece de %5 oranı istenmektedir. Alınan laboratuar raporlarında bu rakam net olarak elde edilememiştir. Diğer yandan fanila ve don-sliplerin imalatında kullanılan kumaşın boyama ile ilgili haslık-dayanıklılık konularında boyalı kumaşların hava şartlarına dayanımı-ter ve ışık haslığı dayanımı önem arzetmektedir. Şartnamede hava şartları haslığı oranı %4-5 gösterildiği halde laboratuar sonuçları %3, ter ve ışık haslığı oranı %3-4 istendiği halde laboratuar değerleri 2-3 olarak bulunmuştur.
Mahkemece tayin edilen bilirkişi kurulunca düzenlenen raporda fanilaların yakalarında kullanılan lycra malzemesinin miktarının uygun olabileceği, kumaş boyalarının hava şartlarına dayanımı bakımından teknik şartnameye uygun olmadığı, ter ve ışık dayanımları bakımından MSB'nın yaptığı ölçümlere göre uygun olmadığı, aynı bilirkişilerden alınan ek raporda ise don-slip ve fanilanın davalı yanın teknik şartnamesindeki taleplere uygun olabileceği kanaati ifade edilmiştir. Yerel mahkemece de bu rapor hükme dayanak alınmıştır. Oysa rapor Yargıtay denetimine ve hüküm kurmaya elverişli değildir. Her türlü kuşku ve tereddütten uzak bir değerlendirme yapılmamış olup, maddi temeli olmayan soyut-çelişik ifadeler taşımaktadır.
O halde mahkemece yapılması gereken iş İstanbul Teknik Üniversitesi Tekstil Mühendisliği bölümünden seçilecek üç kişilik uzman bilirkişi kurulunca yeniden inceleme yaptırılarak alınacak rapor kapsamı ve dosya içeriği kağıtlar bir bütün halinde değerlendirilerek sonucu dairesinde karar vermekten ibaret olmalıdır. Eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi isabetli olmamış kararın bozulması gerekmiştir.
3- Davacı taraf asıl davada 701.725.000.000 TL alacak isteminde bulunmuş fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmamıştır. Bu durumda talebini sınırlandırmıştır. Buna rağmen dava ıslah edilerek talep miktarı 828.035.500.000 TL'ye çıkarılmıştır. Davacı yan istemini sınırlandırdığına göre fazlaya ilişkin KDV bedeline dair talebinden zımni olarak feragat etmiş sayılır. Bu aşamadan sonra davada istenen bedelin ıslah yoluyla artırılması olanağı kalmamıştır. Mahkemece anılan kurallara aykırı olarak ıslahla artırılan bedele de hükmedilmesi doğru olmamış bozma nedeni sayılmıştır.
Sonuç: Yukarıda 1.bentte yazılı nedenlerle davalının sair temyiz itirazlarının reddine, 2-3. bentler uyarınca kabulü ile kararın temyiz eden davalı yararına BOZULMASINA, 14.10.2005 gününde oyçokluğu ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy