(1086 S. K. m.83) (818 S. K. m. 101, 355)
Dava: Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davacı kooperatif vekili tarafından istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacı vekili avukat H.Y. ile davalı B. İnş. Tic. Ltd. Şti. vekili avukat H.S. geldi. Diğer davalılar vekili gelmedi. Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraflar avukatları dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmıştı. Bu kere dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı kooperatif, 15.6.2000 tarihinde açtığı asıl davada davalı yüklenicinin 5.1.1993 tarihli sözleşme ile üstlendiği iş nedeniyle yükleniciye 288.725.000.000 TL. fazla ödemede bulunulduğunu ileri sürerek şimdilik 10 milyar TL.'nin tahsilini istemiş, 20.8.2003 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini 275.764.000.000 TL.'ye arttırmıştır.
Yüklenicinin yine 15.6.2000 tarihinde aynı mahkemede açmış olduğu 2000/437 Esas sayılı davada 20 nolu son hakediş raporuna göre 165.179.046.792 lira alacağın mevcut olduğu ileri sürülerek şimdilik hakediş bedelinden 10 milyar liranın ve haksız fesih nedeniyle kar kaybı karşılığı 2 milyar liranın tahsili talep edilmiş, 12.8.2003 tarihli ıslah dilekçesi ile hakediş alacağı, toplam tutarı olan 399.551.278.676 liranın tahsili talep edilmiştir.
Mahkemece, sözleşmenin feshi konusunda taraf iradelerinin birleşmiş olması nedeniyle davalı yüklenicinin kar kaybı talebi ile kooperatifin fazla ödeme iddiasıyla açtığı asıl dava reddedilmiş, birleşen dava nedeniyle alınan 8.9.2004 tarihli ek bilirkişi raporu doğrultusunda 201.133.277.177 lira hakedişin davalı kooperatife teslim tarihi olan 3.5.2000 tarihinden itibaren değişen oranlarda reeskont faiziyle davalı kooperatiften tahsil edilerek davacı şirkete ödenmesine, fazla istemin reddine karar verilmiş, karar davacı ve birleşen davanın davalısı kooperatif tarafından temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı mukabil davalı kooperatifin aşağıdaki bendlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.
2- Mahkemece hükme esas alınan 8.9.2004 tarihli bilirkişi kurulu raporunda davalı yüklenici tarafından yapılan tüm işlerin bedeli 889.399.491.973 TL. olarak kabul edilmiştir. Toplam iş bedelinin hesap şekli rapor içeriğinden denetlenememektedir. Davalı ve karşı davacı yüklenici tek taraflı olarak düzenlediği ve davasına dayanak yaptığı 20 nolu kesin hakedişte yapılan toplam iş bedelinin 754.134.023.361 TL. olduğunu kabul etmiştir. Davacı ve karşı davalı kooperatif tarafından hazırlanan ve yargılama sırasında dosyaya ibraz edilen 20 nolu kesin hakediş icmaline göre 16.10.1999 tarihine kadar yapılan işlerin tutarı ise 791.983.712.103 lira olarak kabul edilmiştir. Sözleşme, kooperatif tarafından 18.5.2000 tarihli ihtar ile feshedildiğinden öncelikle yüklenicinin işten el çektiği tarihin belirlenmesi, 16.10.1999 tarihinden yüklenicinin işten el çektiği tarihe kadar yapmış olduğu işler bedeli de saptanarak kooperatifin 16.10.1999 tarihine kadar yapıldığını kabul ettiği 791.983.712.103 liraya ilave edilerek toplam yapılan iş bedelinin belirlenmesi gerekirken dayanakları gösterilmeyerek toplam hakediş tutarının 889.399.491.973 lira olarak kabul edilmiş olması doğru olmamıştır.
3- Hükme dayanak alınan bilirkişi raporunda yükleniciye 2000 yılında yapılan 1.935.000.000 liralık ödeme de dahil olmak üzere toplam 598.134.794.367 lira ödeme yapıldığı kabul edilmiştir. Daha önce 21.4.2003 tarihinde düzenlenen bilirkişi raporuna göre ise, yükleniciye yapılan ödemeler tutarı 705.122.000.000 liradır. Davacı kooperatif yükleniciye bu miktarın da üzerinde ödeme yapıldığını iddia ettiğinden ve ödeme tutarları yönünden bilirkişi raporları arasında çok açık çelişki bulunduğundan mahkemece, kooperatifin ve yüklenicinin defter kayıtları da incelenmek suretiyle, üye aidatları da dahil yükleniciye yapılan ödeme tutarı kesin olarak saptanmadan yazılı şekilde hüküm kurulması da doğru görülmemiştir.
4- Mahkemenin hükme dayanak yaptığı 8.9.2004 tarihli raporda 2 nolu kesin hakediş tutarından ödemelerin ve KDV farkının mahsubu sonucu 231.407.559.389 liralık rakama ulaşılmış ise de hesapta maddi hatanın varlığı açıktır. Kesintilerin mahsubu ile 201.133.277.177 lira yüklenici alacağına ne şekilde ulaşıldığı da raporun denetiminden anlaşılamamaktadır. Davacı karşı davalı kooperatifin bu yönüyle rapora itirazları nazara alınmadan hükme varılması da bozma nedenidir.
5- Temerrüt faizine hükmedilebilmesi için alacağın muaccel olması yeterli olmayıp borçlunun ayrıca ve usulen temerrüde düşürülmesi zorunludur ( BK Md. 101 ). Yüklenici dava tarihinden önce 13.4.2003 tarihli ihtarı keşide etmiş ise de bu ihtar belirli bir miktar alacağın ödenmesi talebini içermediğinden temerrüde esas alınamaz. Birleşen davanın açıldığı tarihe kadar da kooperatif usulen temerrüde düşürülmediğinden asıl davada talep edilen miktar yönünden davanın açıldığı 15.6.2000 tarihinden, ıslahla artırılan miktar için de 12.8.2003 ıslah tarihinden itibaren faiz yürütülmesi gerekirken birleşen davada hüküm altına alınan miktarın tümü için hakedişin davalı kooperatife teslim tarihi olan 3.5.2000 tarihinden itibaren faiz yürütülmüş olması da bozma nedeni sayılmıştır.
O halde, mahkemece yapılacak iş; aralarında hukuki yorumda yardımcı olmak üzere bir hukukçunun da yer alacağı konusunda uzman üç kişilik bilirkişi kurulu oluşturularak öncelikle sözleşme kapsamında yapılan tüm işler tutarının belirlenmesi, yükleniciye yapılan ödeme tutarı da ayrıca tayin edilecek mali müşavirden alınacak raporla saptanarak Yargıtay denetimine uygun şekilde raporlar değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre bir karar vermek olmalıdır. Tüm bu yönler gözetilmeyerek eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda 1. bentte yazılı nedenlerle davacı ve karşı davalı kooperatifin sair temyiz itirazlarının reddine, 2, 3, 4 ve 5. bentlerde açıklanan nedenlerle hükmün temyiz eden kooperatif yararına BOZULMASINA, 450,00 YTL duruşma vekalet ücretinin davalı şirketten alınarak davacı kooperatife ödenmesine, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davacı kooperatife geri verilmesine, 25.1.2006 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy