(818 S. K. m. 355)
Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davacı ve davalı Zarife Mandalinci vekillerince istenmiş ve temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış eksiklik nedeniyle mahalline iade edilen dosya ikmal edilerek gelmiş olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
Karar
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle yeterince tapu devri yapılmış olmasına rağmen inşaat terkedilip yarım bırakılmakla akdin feshinde arsa sahibinin haklı olduğunun kabulü gerekir. Bu nedenle davacı ve karşı davalının tüm, davalının sair temyiz itirazları yerinde görülmemiş reddi gerekmiştir.
2- Dava, Borçlar Yasası'nın 355 ve devamı maddelerinde tanımlanan eser sözleşmesinden kaynaklanan tapu iptali tescil, sözleşmenin feshi ve alacak istemine ilişkindir.
Yerel mahkemede görülen davanın yapılan yargılaması sonucunda 1995/548 esas sayılı dava dosyasında davanın kısmen kabulü ile tapunun 4198 parselde kayıtlı taşınmazın davalı Zarife Mandalinci'ye ait 13/41 arsa payının 6.2/41 villaya isabet eden bölüm tapusunun iptali ile davacı adına tesciline fazlaya dair talebin reddine, birleşen 1995/273 esas sayılı dava dosyasındaki alacak istemi yerinde görülmediğinden reddine, birleşen 1998/690 esas sayılı dava dosyasında davalı Kemalettin ve Nurşen hakkındaki davanın takip edilmediğinden açılmamış sayılmasına, davacı ve karşı davalı Pramit Eğitim İnşaat Turizm ve Ticaret Ltd.Şti. aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile 4198 parsel nolu taşınmazdaki 13/41 hisseden 1995/548 esas sayılı dosyada kabulüne karar verilen 6.2/41 villa dışındaki villaların davacı Zarife Mandalinci'ye ait olduğunun tespitine yanlar arasındaki sözleşmenin feshine karar verilmiş, hüküm davacı şirket ile davalı ve karşı davacı Zarife tarafından temyiz olunmuştur.
Davacı ve karşı davalı şirket ile davalı ve karşı davacı Zarife arasında Bodrum 2. Noterliğinde 22.7.1993 tarih ve 16343 sayılı eser sözleşmesinin bir türünü oluşturan düzenleme şeklinde gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi düzenlenmiştir.
Davacı yüklenici şirket eseri fen ve tekniğe, projesine, sözleşmeye ve amaca uygun olarak imal edip arsa sahibine eksiksiz olarak teslim etmekle, davalı ve karşı davacı arsa sahibi de bedel olarak kararlaştırılan arsa payını davacıya devretmekle mükelleftir. Bu haliyle sözleşme iki tarafa da karşılıklı haklar ve borçlar yükleyen inşaat yapımı ve tapuda pay devrini içeren karma bir nitelik arzetmektedir.
Sözleşme uyarınca taşınmaza 41 adet dubleks konut inşa edileceği bunun 29 tanesinin davacı yükleniciye 12 adedinin davalı arsa malikine ait olacağı, inşaatın ruhsatının belediyece tasdik edilmesinden itibaren 18 ayda bitirileceği, sözleşmenin 9. maddesi uyarınca arsa sahibine ait konutların tefrişli olacağı kararlaştırılmıştır.
4.1.1995 tarihli protokolde Bodrum Turgut Reis'te bulunan Pramit Petrol Ürünleri İnşaat ve Ticaret Limited Şirketinin davacı şirkete ait %50 hissesi Zarife Mandalinci'ye ait 4 adet bağımsız bölüm karşılığı devredilmiş Pramit Petrol'ün Selyak A.Ş.ne ait olan tüm borçlarının, Bodrum Halk Bankasından Pramit Petrol adına kullanılan 400.000.000 TL. kredi borcu ve ferilerinin keza Pramit Petrolün diğer çek ve açık hesap borçlarının davacı şirketçe ödeneceği hüküm altına alınmış, bu protokolü şirket yetkilileri imzalamışlardır.
Yine 4.1.1995 günü düzenlenen protokolde 4198 parselde yer alan 37-38-39-40 nolu dubleks dairelerin Selyak Petrol Ürünleri Üretim ve Pazarlama A.Ş.ne ipoteğinden dolayı ipoteklerin kalkmaması halinde davacı şirkete isabet eden 5-6-7-8 nolu bağımsız bölümlerin tapusunun davacıya verilmeyeceği kararlaştırılmış, anılan protokol de şirket temsilcilerince imzalanmıştır.
15.2.1995 tarihli protokolde ise Pramit Petrol Ürünleri İnşaat ve Ticaret Ltd. Şirketindeki İlhan Gökmençelebi, Mehmet Peleren ve Erkut Aydın'ın toplam %50 olan hisselerinin 4 adet dubleks daire karşılığı Süleyman Yüksel'e devredildiği 29 dairenin inşaat karşılığı olduğu bu durumda yüklenici hakkının 33 dubleks daireye ulaştığı belirtilmiştir.
15.10.1993 günü düzenlenen protokolde paylaşım şekli gösterilmiş 1-2-3-4-5-6-7-8-12-13-14-15-16-17-18-19-22-23-24-25-26-27-28-29-30-31-35-36-41 nolu dublekslerin davacı yükleniciye 9-10-11-32-33-34-37-38-39-40-20-21 numaralı bağımsız bölümlerin davalı arsa malikine ait olacağı kararlaştırılmıştır.
Davacı yüklenici inşaatın yapımına başlamış imalatı önemli oranda gerçekleştirmiştir. Somut olaya ilişkin olarak birisi tespit sonucu diğerleri keşif ve dosya üzerinden olmak üzere 5 defa inceleme yapılmış ve bilirkişi raporu alınmıştır. İnşaat seviyesi birinci raporda %52.75 ikinci raporda %61.50 üçüncü raporda %65.25 dördüncü raporda %59.12 beşinci raporda %64.25 olarak saptanmış, mahkemece de son rapora itibar edilerek hüküm oluşturulmuştur.
Yukarıda açıklanan olgular ışığında somut olaya dönüldüğünde yüklenicinin yaptığı inşaat seviyesine göre hak ettiği bağımsız bölüm miktarı ve buradan aldığı daire sayısı önem arzetmektedir. Olaya ilişkin temel uyuşmazlık burada toplanmaktadır. Çözüme de bu ana fikir ve düşünceden hareketle ulaşılmalıdır.
Davalı arsa malikinin temyizi bu kapsamda incelendiğinde 1-14-15-18-19-27-28-29-35-36 ve 41 nolu villaların yüklenici namına arsa malikince satıldığı yüklenicinin de kabulü dahilindedir. Bu bağımsız bölümler yönünden ihtilaf yoktur. 37-38-39 ve 40 nolu dubleksler ise yüklenici şirketin borcu nedeniyle arsa sahibi Zarife'nin Selyak Petrol Ürünleri Üretim ve Pazarlama A.Ş. lehine 24.6.1994 tarihinde kurulan ipotek nedeniyle icrada satılmış ve esasen 4.1.1995 tarihli protokolde de kabul edildiğinden bunların da yüklenici şirket adına elden çıkarıldığı saptanmıştır. Diğer yandan 12-13-16-17 ve 24 nolu villaların Adem Gözübüyük'e, 21, 22, 23 nolu villaların Erdal Tatar'a, 25-26 nolu villaların Erhan Alpertonga'ya satıldığı Erdal Tatar'ın vekil sıfatıyla hareket ettiği belirlenmiştir.
Dosyada mevcut protokollerden davacı yüklenici şirketin Erdal Tatar'dan borç aldığı bu borcun ödenmemesi sebebiyle söz konusu dairelerin yapıldığı açıklık kazanmıştır. Yine 2 nolu villanın da şirketin Halk Bankasına olan borcu nedeniyle icra satışı sonucu elden çıktığı bu taşınmazın dahi yüklenici namına devredildiği tespit edilmiştir.
Sözleşmeye göre villaların mefruşatlı şekilde teslim edileceği öngörülmüştür. O halde inşaat seviyesinin tespitinde çevre düzenlemesi, dublekslerin tefriş durumu da dikkate alınarak oran saptanmalıdır. Bu olgular dikkate alındığında inşaatın tamamlanma oranı bilirkişi raporlarında belirlenen seviyeden daha da aşağıya düşeceği ortadadır. Mevcut raporlardan en yüksek seviye oranı kabul edilse bile yükleniciye devredilen villa adedi gözetildiğinde davacı yüklenicinin yapımı gerçekleşen inşaattan alacağı bir villa bulunmamaktadır. Bu durumda yüklenici tarafından açılan davada tapu iptali ve tescile hükmedilemeyeceğinden davacı şirketin açtığı tüm davaların reddi yerine 6.2. villa tapusunun iptali ile davacı şirket adına tesciline karar verilmesi doğru olmamıştır.
Kabule göre de inşaatın tümü tamamlanmış gibi hesaplama yapılması isabetli görülmemiştir.
Yerel mahkemece açıklanan olgular gözden uzak tutularak eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması yerinde görülmemiş kararın bozulması uygun bulunmuştur.
Sonuç: Yukarıda 1. bentte yazılı nedenlerle davacı ve karşı davalı şirketin tüm, davalı ve karşı davacı arsa malikinin sair temyiz itirazlarının reddine, 2. bent uyarınca kabulü ile kararın temyiz eden davalı ve karşı davacı yararına BOZULMASINA, aşağıda yazılı bakiye 3,30 YTL temyiz ilam harcının temyiz eden davacı-k.davalıdan alınmasına, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davalı Zarife Mandalinci'ye geri verilmesine, 18.07.2005 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy