(1086 S. K. m. 526, 533)
Dava: Davacı A. Denizcilik San. ve Tic. Ltd. Şti. ile davalı RMK Marine Gemi Yapım San. ve Deniz Taşımacılığı İşl. A.Ş. arasında çıkan anlaşmazlığın çözülmesi için seçilen T. Akünal, M. Söylemez, D. Uçar'dan oluşan Hakem kurulu tarafından verilen 29.03.2006 tarihli kararın temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve dosya İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesince 09.11.2006 tarih ve 2006/562-562 sayılı yazı ile gönderilmiş olmakla temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu'nun 28.01.1994 gün ve 1993/4 Esas, 1994/1 Karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında taraflar tahkim sözleşmesi veya şartında, hakemlerin uyuşmazlığı maddi hukuk kurallarına göre çözümlemelerini öngördükleri takdirde, buna aykırı karar verilmesinin temyiz nedeni oluşturacağı kabul edilmiştir. Yanlar arasındaki tahkim şartında uyuşmazlığın maddi hukuk kurallarına göre çözümleneceğine dair bir hüküm bulunmadığı gibi İTO Tahkim Yönetmeliğinin 22. maddesi hükmü karşısında temyiz konusu karar HUMK. nun 533. maddesinde sayılan nedenlerle bozulabileceğinden dosya ve temyiz nedenlerinin bu doğrultuda incelenmesi gerekli görülmüştür.
Dava, yanlar arasında imzalanan 01.10.1999 tarihli asıl, 27.12.2002 tarihli ek anlaşma ve 30.04.2004 günlü uzlaşma protokolü uyarınca tasarım işinden dolayı bakiye 266.852 Euro gemi alacağının tahsili istemine ilişkindir. Davacı tasarımcı davalı yapımcıdır.
Davalı cevabında, bakiye olarak gösterilen alacağın 266.852 Euro olmayıp 261.743 Euro olduğunu, Tuzla İcra Müdürlüğü'nün 2005/812 sayılı takip dosyası ile Kadıköy Asliye 1. Ticaret Mahkemesi'nin 2004/697 Esas sayılı dosyalarındaki alacaklarının nazara alınması gerektiğini belirterek 15.03.2006 tarihli dilekçesinde tarafların tüm alacak ve borçlarının birlikte incelenmesini talep ederek 7 kalem alacak bildirmiştir.
Hakemlerce, icra dosyası ile ilgili açılmış iptal davası bulunmadığı, Kadıköy Asliye 1. Ticaret Mahkemesi'ndeki dava ile ilgili İTO tahkim yönetmeliğine göre açılmış tahkim davası bulunmadığı, davalının 15.03.2006 tarihli dilekçesindeki takas mahsup iddialarına karşı davacı tarafça cevap süresinden sonra ileri sürdükleri için savunmanın genişletilmesi itirazında bulunulduğundan karşılık dava konusu yapılmayan bu taleplerin incelemeye tabi tutulması yerleşik Yargıtay İçtihatları uyarınca mümkün olmadığı gerekçe bölümünde belirtilerek, davanın toplam 260.116,00 Euro (Avro) üzerinden kısmen kabulüne karar verilmiş, davalının talepleri konusunda hüküm tesis edilmemiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesi, 05.01.2006 tarihli dilekçesi ile yanlar arasındaki alacak ve borçların birlikte incelenmesi gerektiğini ileri sürdükten sonra 15.03.2006 tarihli dilekçesinin açıklamalar kısmında 7 kalem halinde saydığı alacaklarını da talep etmiştir. Aynı sözleşme ilişkisinde alacak borçların birlikte incelenmesi talebi mahsup itirazı niteliğinde olup karşı dava konusu yapılmasına veya cevap süresi içinde bildirilmesine gerek bulunmamaktadır. Her zaman ileri sürülebileceği gibi hakim tarafından kendiliğinden göz önünde tutulur (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 07.06.1974 gün 73/638, 15. Hukuk Dairesi'nin 18.03.1992 gün 1991/5676 Esas 1992/1366 Karar, 02.02.2005 gün 2004/3491 Esas 2005/451 Karar sayılı kararları).
Hakemlerce yapılan yargılamada bu konu incelenmemiş olduğundan HUMK. nun 526. maddesi hükmündeki Deliller hakkında kanunen tayin olunan kaideler hakemler huzurundaki tahkikatta dahi tatbik olunur. kuralı gereğince 15.03.2006 tarihli dilekçenin açıklamalar kısmının 1 ve 7. bendinde gösterilip ayrı dava ve takip konusu edilen alacaklar hariç, mahsup itirazında belirtilen ödeme ve alacaklarla ilgili taraf delilleri toplanıp belirtilen ödeme ve alacaklar nedeniyle davacının sorumluluğu bulunup bulunmadığı varsa miktarı saptanarak koşulları varsa ileri sürülüp kanıtlanan davalı alacaklarının davacı alacağından mahsubunun yapılarak davanın sonuçlandırılması gerekir. Hakem kurulunca bu husus üzerinde durulmadan yanlış değerlendirme ile mahsup talebi hakkında karar verilmemiş olması doğru olmamış, HUMK. nun 533/4. maddesine göre kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile hakem kararının davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine, 01.03.2006 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy