(818 S. K. m. 158)
Dava: Yukarıda tarih ve numarası yazılı bozmaya uyularak verilen hükmün temyizen tetkiki taraf vekillerince istenmiş ve temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı yüklenici 15.11.1990 tarihli ana sözleşme ve sonradan düzenlenen müteaddit ek sözleşmelerle davalı kooperatife ait inşaatların yapım işini üstlenmiştir. Davada, üçüncü bölüm inşaatlar ile birinci, ikinci ve üçüncü bölümlerin alt yapı, sosyal tesis ve çevre düzenlemesi işlerinden kaynaklanan bakiye imalat bedeli, birleşen davada ise sözleşmenin haksız feshi nedeniyle cezai şart alacağı talep ve dava edilmiş, mahkemece asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın reddine dair verilen karar taraf vekillerince temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre taraf vekillerinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.
2- İmalat bedeli alacağı yönünden: Dairemizin 08.04.2004 tarihli ve 2004/791-2006 sayılı bozma ilamında davacı yüklenicinin 01.04.2000 tarihinden sonra yapılan ve 10.04.2000 tarihli tutanak kapsamı dışında kalan işlerin bedelini talep edebileceği belirtilmiştir. Bu işlerin varlığını ve miktarını ispat yükü de davacıya yüklenmiştir. 01.04.2000 tarihinden sonra yapılan ve bedeli tahsil olunmayan işlerin neler olduğuna dair davacı tarafından dosyaya bir açıklama dilekçesi verilmemiştir. Dosya kapsamından 01.04.2000 tarihinden önce yapılan işlere ilişkin olarak taraflar arasında 10.04.2000 tarihli tutanak başlıklı belge ile hesap mutabakatı yapıldığı ve bedelinin üye senetleri ve çek verilerek ödendiği, Nisan 2000'de yapılan olağan genel kurul toplantısı sonucu iş başına gelen yeni yönetimin 02.05.2000 tarihli yazısıyla inşaatın durdurulmasını istediği, 04.07.2000 tarihli ihtarname ile de sözleşmeyi feshettiği anlaşılmaktadır. Dava, fesihten önce 26.06.2000 tarihinde açılmıştır. Davadan önce ve davadan sonra taraflarca 2000/64, 77, 82, 99, 121 D.iş sayılı dosyalarla tespitler yapılmış, bu tespitlerde inşaatın hali hazır durumu ile ilgili açıklamalar ve bir kısım hesaplamalar yapılmıştır. Mahkemece bozma üzerine alınan 01.05.2006 tarihli bilirkişi kurulu raporunda davacının 01.04.2000 tarihinden sonra yapılan işler nedeniyle alacağı üçüncü bölüm işlerden 15.933.200.000 TL, birinci, ikinci ve üçüncü bölümlerin alt yapı ve çevre düzenleme işlerinden 13.598.971.000 TL (Toplam 29.592.171.000 TL) olarak saptanmış ve bu rapor esas alınarak dava sonuçlandırılmıştır. Anılan bu rapor davacı yüklenici tarafından 29.08.2000 tarihinde yapılan 2000/121 D.iş sayılı delil tespiti sonucu düzenlenen 28.11.2000 tarihli rapor benimsenerek düzenlenmiştir. Davalı kooperatif; fesihten sonra 18.08.2000 tarihinde 2000/64 D.iş sayılı dosya ile delil tespiti yaptırdığını, düzenlenen raporda davacının alacağının 3.977.076.357 TL olarak tespit edildiğini, 2000/121 D.iş sayılı raporda 01.04.2000 tarihinden önce yapılan işler ile fesihten sonra ikinci yüklenici tarafından yapılan işlerinde davacı alacağına katılarak fazla bedel hesaplandığını ileri sürerek rapora itiraz etmiştir. Davalının itirazları mahkemece karşılanmamıştır. Hükme esas alınan raporda tüm tespit raporları denetime elverişli şekilde irdelenmediğinden ve davalının itirazları karşılanmadığından bu rapor hüküm tesisi için yeterli değildir. Öyleyse mahkemece davacıya 01.04.2000 tarihinden sonra yapılan ve tutanakta yer almayan işlerin neler olduğu açıklattırılmalı, taraflarca yaptırılan tüm delil tespit dosyaları ve fesihten sonra ikinci yüklenici ile yapılan sözleşme evrakları celp edilerek davacının 01.04.2000 tarihinden sonra yaptığı imalatın bedeli sözleşme hükümleri çerçevesinde saptanmalı ve sonucuna göre hükme varılmalıdır.
Diğer yandan dava dilekçesinde üçüncü bölüm inşaatlardan 11.162.480.000 TL, birinci, ikinci ve üçüncü bölümlerin alt yapı ve çevre düzenleme işlerinden 12.974.400.000 TL (Toplam 24.136.880.000 TL) talep edildiği halde mahkemece 2.453.916.133 TL faiz alacağı da eklenerek 26.549,00 YTL'ye hükmedilmesi ve bu suretle talebin aşılması doğru olmamıştır. Taraflarca kararlaştırılmış kesin vade söz konusu olmadığından ve davalı ihtarla temerrüde de düşürülmediğinden işlemiş faize ilişkin istemin reddi gerekir.
Mahkemece hüküm altına alacağa aylık %10 oranında faiz uygulanmıştır. Davanın kaynaklandığı 07.02.2000 tarihli sözleşmede faize ilişkin bir düzenleme bulunmadığından avans faizi yerine aylık %10 oranında akdi faiz uygulanması da yerinde bulunmamıştır.
3- Cezai şart alacağı yönünden: Mahkemece 07.02.2000 tarihli sözleşmenin 16. maddesinde öngörülen cezanın seçimlik ceza olduğu ve fesih halinde istenemeyeceği gerekçesiyle birleşen dava reddedilmiştir. Sözleşmenin 16. maddesinde sözleşmeden tek taraflı vazgeçenin diğer tarafa 20 milyar TL cezai müeyyide ödeyeceği kararlaştırılmıştır. Sözleşmede öngörülen ceza seçimlik ceza değil dönme cezasıdır. Bu cezaya hükmedilebilmesi için davalı kooperatifin fesihte haksız olması gerekir. Mahkemece davalı kooperatifin fesihte haklı olup olmadığı yönünde bir inceleme yapılmamıştır. Bu durumda mahkemece kooperatif eski yöneticileri ve yüklenici şirket yetkilileri hakkında açılmış ceza davaları ile taraflar arasında görülen diğer dava dosyaları getirtilerek incelenmeli, bilirkişi kurulundan alınacak ek raporla davalı kooperatifin sözleşmeyi fesihte haklı olup olmadığı saptanmalı, tüm deliller birlikte değerlendirilerek hasıl olan sonuca göre karar verilmelidir. Eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda 1.bentte yazılı nedenlerle tarafların sair temyiz itirazlarının reddine, diğer bentler uyarınca kabulüyle temyiz olunan hükmün 2. bent gereğince davalı kooperatif, 3.bende göre de davacı şirket yararına BOZULMASINA, ödedikleri temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden taraflara geri verilmesine, 26.11.2007 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy