(818 S. K. m. 413) (2886 S. K. m. 63) (Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi m. 19)
Dava ve Karar: Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
Davada, davalı tarafından sözleşmeye yapılan müdahalenin önlenmesi ile bu sebeple gerçekleştiği ileri sürülen zarar sonucu maddi tazminatın tazmini istenilmiş, mahkemece davalının sözleşmeye müdahalesinin men'i davasının kabulüne, davalı aleyhine açılan ve davalı tarafından geri alınan maddi tazminat davasının esası hakkında bir karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş ve verilen karar davalı vekilince temyiz edilmiştir.
Dava dışı Mirtur Turizm İnş. ve Tic. Ltd. Şti. ile davalı İdare arasında yapılan 11.01.1999 tarihli sözleşme, dava dışı anılan şirket tarafından Yüklenici; davalı İdare tarafından ise, iş sahibi sıfatlarıyla imzalanmıştır. Bu sözleşme, yüklenici şirket ile davacı DSK İnşaat-D.S.K. arasında 23.11.1999 tarihli devir sözleşmesi yapılarak S. K.'ya devredilmiş ve Karayolları Genel Müdürü 23.04.1999 tarihinde Sözleşme'nin devrine onay vermiştir. Sözleşmenin devrinde; devreden, sözleşmenin tarafı olmaktan çıkar, devreden sözleşmenin tarafı olur. Bu hukuksal nedenle D.S.K. sözleşmenin yüklenicisi olarak taraf olmuştur. Sözleşme konusu ise Balıkesir İli dahilindeki Havran-Edremit-Ayvacık yolunun takriben (Km:0+000-20+000) kesiminde yaptırılacak ve keşif özetinde nev'i ve miktarları belirtilen tesviye, sanat yapıları, köprü, alt temel ve temel yapılması ile sathi kaplama mıcırı temini ve bağlantılı işlerdir. Davacı yüklenicinin yüklenimindeki Havran-Tire-Edremit-Ayvacık (1. Kısım) yolunda, 31.10.2002 tarihli Bakanlık makamı oluru ile %30 keşif artışı yapılmış olmasına karşın; bu artışa ilaveten %225,61 oranında keşif artışı yapılmış ve bu işlerin aynı sözleşme ve şartname hükümleriyle aynı yükleniciye yaptırılmasına karar verilmiş; ancak keşif artışının %88,39'luk kısmına tekabül eden miktarının, 2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 63. maddesine uymaması nedeniyle 26.04.2004 tarih 3841 Sayılı kararla belirtilen miktardaki keşif artışına ilişkin kararın iptaline karar verilmiştir. Davacı taraf ise idarece alınan 26.04.2004 tarihli kararla idarenin sözleşmeye müdahale ettiğini ileri sürerek müdahalenin önlenmesine karar verilmesini dava etmiştir.
Yanlar arasındaki sözleşme, 2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleriyle 29.08.1984 tarih ve 84/8520 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Bayındırlık İşleri Şartnamesi hükümlerine tabidir. Devlet İhale Kanunu'nun 63 ve Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 19. maddesi hükümlerinde iş miktarında artma veya eksilme halinde uygulanması gereken kurallar gösterilmiştir. Anılan yasa ve şartname hükümleri gereğince, yapım işlerine ilişkin bir sözleşmenin uygulanması sırasında keşif ve sözleşmede öngörülmemiş olan iş artışı veya eksikliği zorunlu hale gelirse; yüklenici, keşif bedelinin %30'una kadar olan değişiklikleri sözleşme ve şartnamesindeki hükümler çerçevesinde süre hariç yapmakla yükümlüdür. Keşif bedeli artışının %30'dan fazla olması halinde kural olarak, sözleşme bozulur. Ancak %30 oranındaki fazla artış; temel, tünel vb. işlerle doğal afetler gibi nedenlerden ileri gelmişse, idarenin isteği, yüklenicinin kabulü ve ilgili Bakan'ın veya 1. derece ita amirinin onayı ile süre hariç, aynı sözleşme ve şartname hükümleri çerçevesinde %30'u geçen işlerde aynı yükleniciye yaptırılabilir. Oysa toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; uyuşmazlık konusu olan keşif artışı, 2886 sayılı Yasa'nın 63/III ve Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 19/III. maddelerinde gösterilen sebeplerden kaynaklanmadığı sonucuna varılmaktadır. Bu sebeple, uyuşmazlık konusu olan keşif artışı sözleşme dışı iş sayılır. Sözleşme dışı işlere yanlar arasındaki sözleşme hükümleri uygulanamaz. Bu hukuksal sebeple de, sözleşme dışı iş nedeniyle yanlar arasında doğan uyuşmazlık sözleşmeye müdahale ya da sataşma sayılamaz.
Sözleşme dışı iş yapılmış ise bedeli BK.'nun 413 ve izleyen maddeleri hükümleri vekaletsiz iş görme kuralları uyarınca, işin yapıldığı zamandaki serbest piyasa koşullarına göre uzman bilirkişi aracılığıyla yaptırılacak inceleme sonucu mahkemece saptanabilir.
Açıklanan tüm bu sebeplerle davalının yanlar arasındaki sözleşme hükümlerine müdahalesi ve yarattığı sataşma bulunmadığından sözleşmeye müdahalenin men'i davasının da reddi gerekirken, hukuksal olmayan gerekçelerle sözleşmeye müdahalenin men'i davasının kabulü doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüne ve kararın davalı yararına BOZULMASINA, 16.09.2010 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy