(3402 S. K. m. 14, 19)
Taraflar arasında kadastro tespitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Yargıtay bozma ilamında özetle: "Keşif haritasında taşınmazın A, B, C ile gösterilen bölümlerinin Köy İlkokulu ve bahçesi olarak kullandığı (D) ile gösterilen bölümün yol olduğu, E, F, G, H ile gösterilen bölümlerin ise Hakkı'nın zilyet olduğunun belirtildiği, Mahkemece Köy İlkokulu ve eklentileri ve Okul bahçesi olarak kullanılan kesimin kamulaştırılıp kamulaştırılmadığı ve hangi tarihten beri bu şekilde kullandığının araştırılmadığı, (D) kısmının yol olarak tespit dışı bırakılmadığı, E, F, G, H harfleri ile gösterilen bölümlerde Hakkı'nın zilyetliğinin hangi tarihte başladığının araştırılmadığı, bu nedenle taşınmaz üzerindeki ilkokulun yapılış tarihi ve bu kesimin kamulaştırılıp kamulaştırılmadığının araştırılması, Hakkı'nın zilyetliğinde bulunan kesimlerin, bu kişi tarafından hangi tarihten beri kullanıldığı, Zeynel ağa ve mirasçılarının zilyetlik süresi ve sürdürülüş biçiminin sorulup saptanması, yol olarak kullanılan kesimin tapulama dışı bırakılması gerektiğinin düşünülmesi" gereğine değinilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda; davacı Hazine ile müdahil davacıların davasının reddine, çekişme konusu 130 parselin Zeynel ağa mirasçıları adına hisseleri oranında tesciline, parsel içinden geçen yolun kadim olmadığı tespit sonrası açıldığından tescil dışı bırakılmasına yer olmadığına, taşınmaz üzerinde yapılan Okulun 1975 yılında yapıldığı, Kadastro Yasası'nın 19. maddesince kararda gösterilmesi gerekmediği halde bir önceki kararda gösterildiği ve aleyhe temyiz olmadığından (B) ve (C) ile gösterilen okul ve müştemilatın ve bahçe içindeki 38 adet ağacın Milli Eğitim Bakanlığına, üzerindeki E, G, F harfi ile gösterilen evler ve bahçe içindeki 80 adet meyve ağacı ile 330 adet kavak ağacının Hakkı Dursun adına kütüğün beyanlar hanesine şerh verilmesine karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine tarafından temyiz edilmiştir.
Mahkemece çekişmeli taşınmazın tarım arazisi niteliğinde bulunduğu, kamu yararına tahsis edilen veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerle ilgisinin olmadığı 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. maddesinde öngörülen kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile mülk edinme şartlarının adına tescil kararı verilenler yararına gerçekleştiği ve Hazine'nin Kamulaştırma iddiasını kanıtlayamadığı kabul edilmek sureti ile hüküm kurulmuş ise de; yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm kurmaya yeterli bulunmamaktadır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık davaya konu taşınmazın 1505 sayılı yasa hükümleri gereğince kamulaştırılıp kamulaştırılmadığı, kamulaştırılmamış ise kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile mülk edinme şartlarının zilyedi yararına gerçekleşip gerçekleşmediği konusundadır. Mahkemece Hazinenin iddia ettiği çalışma alanlarında kamulaştırma işleminin yapılmadığı ve bu yönde düzenlenmiş her hangi bir belgenin bulunmadığı kabul edilmek sureti ile sonuca gidilmiş ise de; Dairemizin 2004/14605 esas sayılı dosyası içerisine celbedilen harita, belge, ve kayıtların tetkikinden 1505 sayılı Yasa gereğince geçerli bir kamulaştırmanın yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu belgelerin ihtiva ettiği bilgiler karşısında taşınmazın bulunduğu bölgede geçerli bir kamulaştırmanın yapılmadığını kabul etmek mümkün değildir. Kamulaştırma işlemlerinin tamamlanması ile kamulaştırmaya konu olan taşınmazın mülkiyeti doğrudan kamulaştırmayı yapan idareye geçer ve bu yere idarece el konulmuş sayılır. Mahkemece kamulaştırma ile ilgili hiçbir araştırma yapılmadan yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması doğru değildir. Bu tür eksik ve yetersiz soruşturma ile karar verilemez. Hal böyle olunca, Hazine aynı idari işleme ve bu idari işlem sonunda oluşan tapu kaydı ve eki olan haritaya dayandığına göre bu kayda dayanılarak açılan davaların yargılamanın kısa zamanda en az masrafla ve en doğru şekilde bitirilmesini sağlamak amacı ile birleştirilerek yürütülmeleri gerekir. Mahkemenin bu gereği yerine getirmemiş olması doğru değildir.
Aynı nedene dayanılarak açılan davaların birleştirilmesinden sonra; taraflardan iddia ve savunmaları ile ilgili tüm delilleri sorulup celbedilmeli, kamulaştırma ile ilgili idari tahkikat evrakları, haritalar, kamulaştırma sonunda tapu oluşmuş ise bu tapu kaydı ve ekleri, tüm komşu parsellerin tutanak ve dayanağını oluşturan belgeler getirtilip dosya ikmal edildikten sonra mahallinde yerel ve uzman bilirkişiler huzuru ile keşif icra olunmalıdır. Arazi başında icra edilecek keşif sırasında tarafların dayandığı tüm belgeler, kamulaştırma ile ilgili idari tahkikat evrakları, kamulaştırma kararı ve ekleri, kamulaştırma haritası, oluşmuş ise tapu kaydı ve haritası uygulanıp kapsamları belirlenmeli, taşınmazın kamulaştırılan alan içerisinde kalıp kalmadığı kesin olarak saptanmalıdır. Taşınmazın kamulaştırılan alan içerisinde kalıp tapuya bağlanması halinde; bu taşınmazın tahsise konu edilip edilmediği, tahsis edilmişse hangi tarihte kime, hangi amaçla tahsis edildiği sorulup bu konu ile ilgili bilgi ve belgeler toplanmalı, taşınmazlar kamulaştırma kapsamı dışında ise; öncesinin ne olduğu, kime ait bulunduğu, kamu orta malı niteliğinde mer'a olup olmadığı, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı bilirkişi ve tanıklardan etraflıca sorulup tespit edilmeli, yargılama sırasında toplanan delillerin tutanağın edinme sebebi sütunundaki beyanlara aykırı düşmesi halinde tespit bilirkişileri tanık sıfatıyla dinlenilip aykırılığın giderilmesine çalışılmalı, kamulaştırılmış olmasına rağmen Hazine adına tapuya bağlanmayan taşınmazlar üzerindeki zilyetliğin iktisap sağlayıp sağlamayacağı hususu üzerinde durulmalı, beraberde götürülecek teknik bilirkişiye uygulanan kayıtların, özellikle kamulaştırma ile ilgili tüm belgelerin, kamulaştırma sonunda tapu kaydı oluşmuşsa bu kaydın kapsamını belirtir, keşfi takibe imkan verir ve taşınmazların kamulaştırma haritasındaki konumunu gösterir kroki düzenlettirilip ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir. Eksik inceleme ile yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetsizdir. Temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde bulunduğundan kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 21.2.2005 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy