ÖZET: BOZMA İLAMINA UYULMAKLA, TARAFLAR YÖNÜNDEN USULİ KAZANILMIŞ HAK, MAHKEME YÖNÜNDEN İSE BOZMA GEREKLERİNİN YERİNE GETİRİLMESİ HUSUSUNDA ZORUNLULUK DOĞAR. MAHKEMECE; İLAM DOĞRULTUSUNDA, DAVA DIŞI BAĞIMSIZ BÖLÜMÜN ÜÇÜNCÜ ŞAHSA SATIŞINA İLİŞKİN İŞLEMİN GERÇEK SATIŞ MI YOKSA BAĞIŞ MI OLDUĞU KONUSUNDA GEREKLİ ARAŞTIRMA YAPILMALI, GERÇEK SATIŞ OLDUĞU SONUCUNA VARILDIĞINDA TEREKEYE DAHİL EDİLMEYECEĞİ, BAĞIŞ OLMASI HALİNDE TEREKEYE İLAVE EDİLMESİ GEREKECEĞİ DÜŞÜNÜLMELİ, DAVACININ MAHFUZ HİSSESİNE TECAVÜZ EDİLDİĞİNİN TESPİT EDİLMESİ HALİNDE İSE MURİSİN DAVACININ SAKLI PAYINI İHLAL KASTIYLA HAREKET EDİP ETMEDİĞİ ARAŞTIRILARAK BUNDAN SONRA TÜM DELİLLER DEĞERLENDİRİLEREK SONUCUNA GÖRE KARAR VERİLMELİDİR.
Davacı tarafça genel kadastro ile oluşan tapu kaydının iptali ve tescil istemi ile tapu kaydına dayanılarak açılan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay’ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, gereği görüşüldü:
Yargıtay bozma ilamında özetle “davacılar Ömer ve Emine’nin saklı paylarının ihlal edilmemiş olması nedeniyle bu davacılar yönünden verilen hükümde bir isabetsizlik bulunmadığı belirtilerek davalının itirazları ile ilgili olarak ise dava dışı 11 numaralı bağımsız bölüme ilişkin satışın gerçek bir satış olup olmadığının araştırılması, gerçek bir satış olduğunun tespit edilmesi halinde terekeye dahil edilmemesi, bağış niteliğinde ise dahil edilmesi, davacı Zeliha’nın saklı payına bir tecavüz kastının bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi ve hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gereğine” işaret edilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda davaların reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar Ömer, Emine ve Zeliha tarafından temyiz edilmiştir.
Mahkemece davacılar Ömer ve Emine hakkında verilen red kararının kesinleştiği gerekçesiyle kesinleşen kararda olduğu gibi reddine, diğer davacı Zeliha’nın davasının ise bu davacının saklı payını karşılayan bedeli murisin terekesinden aldığı gerekçesiyle reddine karar verilmiştir. Davacılar Ömer ve Emine aleyhlerindeki önceki karar Yargıtay Birinci Hukuk Dairesi’nin 26.05.2010 tarih 2010/5466 Esas, 2010/5966 karar sayılı ilamı ile kesinleştiği ve son hükümle aleyhlerine yeni bir durum da yaratılmadığına göre hükmü temyizde hukuki yararları bulunmadığından bu davacıların temyiz inceleme taleplerinin reddine karar vermek gerekmiştir. Diğer davacı Zeliha’nın temyiz itirazlarına gelince; bozma ilamına uyulmakla, taraflar yönünden usuli kazanılmış hak, mahkeme yönünden ise bozma gereklerinin yerine getirilmesi hususunda zorunluluk doğar. İlamda, dava dışı 11 numaralı bağımsız bölümün, muris tarafından 3. şahsa satışına ilişkin işlemin gerçek bir satış olup olmadığı, bağış niteliğinde olup olmadığı konusunda araştırma yapılması, murisin saklı pay kurallarını ihlal kastıyla hareket edip etmediğinin tespit edilmesi gereğine işaret edilmiş olduğu halde mahkemece bu doğrultuda hiçbir araştırma yapılmaksızın dava dışı 11 numaralı bağımsız bölümün murisin ölüm tarihindeki değerinin terekeye ilave edilmesi suretiyle ve davacının, saklı payını karşılayan değeri terekeden tahsil ettiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Hal böyle olunca doğru sonuca varılabilmesi için mahkemece önceki bozma ilamında belirtildiği gibi araştırma yapılmalı, dava dışı 11 numaralı bağımsız bölümün 3. şahsa satışına ilişkin işlemin gerçek satış mı yoksa bağış mı olduğu konusunda gerekli araştırma yapılmalı; gerçek satış olduğu sonucuna varıldığında terekeye dahil edilmeyeceği, bağış olması halinde ise terekeye ilave edilmesi gerekeceği düşünülmeli, davacı Zeliha’nın mahfuz hissesine tecavüz edildiğinin tespit edilmesi halinde ise murisin davacının saklı payını ihlal kastıyla hareket edip etmediği araştırılmalı, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle bir karar verilmelidir. Mahkemece belirtilen yönler gözardı edilerek eksik inceleme sonucu yazılı olduğu şekilde hüküm verilmesi isabetsiz olup, davacı Zeliha’nın temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün (BOZULMASINA), 19.03.2012 gününde oybirliği ile karar verildi.