(3402 S. K. m. 14, 20) (743 S. K. m. 639) (4721 S. K. m. 713)
Taraflar arasında kadastro tespitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, gereği görüşüldü:
Kadastro sırasında 151 ada 55 ve 56 parsel sayılı 745.76 ve 738 metrekare yüzölçümündeki taşınmazların üzerinde Şahin tarafından yapılan ev ve ahır bulunduğu ancak, bu taşınmazların tapuda Hazine adına kayıtlı olduğu gerekçesiyle davalı Hazine adına tespit edilmiştir. Davacı Şahin, yasal süresi içinde irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kabulüne ve çekişmeli parsellerin davacı adına tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Mahkemece taşınmazlar üzerinde Hazine tapusunun ihdasından geriye doğru davacı taraf yararına zilyetlikle mülk edinme şartlarının gerçekleştiği kabul edilmek suretiyle hüküm kurulmuş ise de; yapılan araştırma, inceleme ve uygulama karar için yeterli bulunmamaktadır. Davaya konu 151 ada 55 ve 56 sayılı parseller 10.7.1980 tarih 20 ve 21 numaralı tapu kayıtlarına dayalı olarak Hazine adına tespit edilmiş, davacı, irsen intikal ve zilyetliğe dayanarak dava açmıştır. Mahkemece tespite esas olan ve Hazine'nin dayanağını oluşturan tapu kaydı ve haritası getirtilip mahalline uygulanmamış, tüm komşu parsellerin tutanak ve dayanağını oluşturan belgeler getirtilmediği için uygulamada bu kayıtlardan yararlanılmamış, taşınmazın niteliği, Hazine tapusunun hangi tarihte ve ne sebeple ihdas edildiği, davacı tarafın taşınmaz üzerindeki zilyetliğinin hangi tarihte başlayıp ne surette sürdüğü yeterli şekilde araştırmadan hüküm kurulmuştur. Bu tür eksik ve yetersiz soruşturmaya dayanılarak karar verilemez. Doğru sonuca varılabilmesi için; Hazine'nin dayanağını oluşturan tapu kayıtları ihdasından başlayarak tüm tedavülleri, varsa belirtmelikleri ile birlikte celbedilmeli, taşınmazları çevreleyen tüm komşu parsellerin onaylı tutanak suretleri ile varsa dayanakları olan tapu ve vergi kayıtları getirtilip dosya ikmal edildikten sonra mahallinde yerel ve uzman bilirkişiler aracılığı ile keşif icra olunmalıdır. Taşınmazların başında ayrı ayrı icra edilecek keşif sırasında tespite esas olan tapu kayıtları okunup hudutları zeminde tek tek göstertilmeli, kayıtta yazılı olup bilirkişilerce zeminde gösterilemeyen hudutların tespiti için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanmalı, yerel bilirkişiler aracılığı ve teknik bilirkişi yardımıyla kayıtların eki olan harita uygulanmak suretiyle tapu kayıtların kapsamı duraksamaya yer vermeyecek şekilde tespit edilmelidir. Arazi başında dinlenecek yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından taşınmazların geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ve ne suretle kullanıldığı maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, taşınmazların niteliği itibariyle zilyetlikle iktisap edilebilen yerlerden olduğu belirlendiği takdirde Hazine tapusunun ihdasından geriye cereyan eden zilyetliğin mülk edinmeye yeterli bulunup bulunmadığı ve dolayısıyla davacı taraf yararına 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. maddesinde yazılı şartların gerçekleşip gerçekleşmediği hususu üzerinde durulmalı, bilirkişi ve tanık sözlerinin gerçeğe uygunluğu komşu parsel tutanak ve dayanaklarıyla denetlenmeli, beraberde götürülecek teknik bilirkişiye tapu kayıtlarının kapsamını belirtir ve keşfi izlemeyi takibe imkan verir kroki düzenlettirilmeli, yargılama sırasında toplanan delillerin tutanağın edinme sebebi sütunundaki beyanlara aykırı düşmesi halinde tespit bilirkişileri tanık sıfatıyla dinlenilip aykırılığın giderilmesine çalışılmalı, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.
Eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir. Temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde bulunduğundan kabulü ile hükmün (BOZULMASINA), 29.1.2004 gününde oybirliği ile karar verildi.
(YKD MAYIS 2004)
Full & Egal Universal Law Academy