(3402 S. K. m. 14, 46)
Dava: Taraflar arasında kadastro tespitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, Gereği görüşüldü:
Karar: Kadastro sırasında 109 ada 12 ve 108 ada 47 parsel sayılı 7466.49 ve 81447.18 m2 yüzölçümündeki taşınmazlar, 4753 Sayılı yasa ile oluşan tapu kaydı sebebiyle Hazine adına tespit edilmiştir. Davacı M. ve N. H. tarafından Hazine aleyhine Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tapu iptali ve tescil davası davaya konu olan parseller hakkında tutanak düzenlenmiş olması sebebiyle Kadastro Mahkemesine aktarılmıştır. Kadastro Mahkemesinde çekişmeli parsel tutanakları ile dava dosyası birleştirilerek yapılan yargılama sırasında Yeşilören Köyü Tüzel Kişiliği de taşınmazların mera olduğu iddiası ile davaya katılmıştır. Mahkemece davacıların davasının kısmen kabulüne, müdahil davacı Köy Tüzel Kişiliğinin davasının reddine ve çekişme konusu 109 ada 12 Sayılı parselin teknik bilirkişinin rapor ve krokisinde (A) harfi ile gösterilen 10326.75 metrekarelik bölümünün veraset ilamındaki payları oranında davacıların murisi A. U. mirasçıları adına. (B) harfi ile gösterilen 17139.25 metrekarelik bölümünün tespit gibi tesciline, 108 ada 47 Sayılı parselin ise Hazine adına tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı N. H. mirasçıları ve M. H. vekili, müdahil davacı Yeşilören Köyü Tüzel Kişiliği vekili ve davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.
1) Mahkemece, 108 ada 47 parsel sayılı taşınmaz hakkında Hazine adına oluşturulan tapu kaydının oluştuğu güne dek davacı murisi A. U. yararına 3402 Sayılı Kadastro Kanunu'nun 46/1 ve 14. maddesinde öngörülen diğer koşulların gerçekleştiği ancak, belgesiz olarak edinilebilecek miktarın aşıldığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de yapılan araştırma inceleme ve uygulama hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır. Dava konusu taşınmaz, 1965 yılında 4753 Sayılı Kanun uyarınca Toprak Tevzi Komisyonunca yapılan çalışmalarda taşınmaz belirtmeliğin 56 Sayılı parseli olarak 1960 tarih ve 80 tahrir numaralı vergi kaydı uygulanmak suretiyle, kazanma süresi dolmadığı gerekçesi ile Hazine adına belirtilmiş ve Ocak 1966 tarih ve 19 sıra numaralı tapu kaydına bağlanmıştır. Mahkemece belirtmelikte sözü edilen 1960 tarih ve 80 numaralı 30 ar yüzölçümlü, davacıların murisi ile kardeşleri adına kayıtlı ve değişebilir sınırlı bulunan vergi kaydı uygulanarak kapsamı belirlenmemiş, belirtmelik haritası ile kadastro paftasının ölçeği eşitlenerek ve zemine çakıştırılmak suretiyle uygulanmamıştır. Taşınmazın sınırında bulunan 108 ada 50 Sayılı parsel mera vasfıyla orta malı olarak sınırlandırılmış ve tespiti kesinleşmiştir. Yeşilören Köyü Tüzel Kişiliği tarafından taşınmazın kadim mera olduğu iddiasında bulunulduğu halde tüm komşu parsellerin tutanak ve dayanakları getirtilerek yöntemince mera araştırması yapılmamış, taşınmazın öncesinin mera vasfında olup olmadığı da tam olarak belirlenmemiştir. Doğru sonuca ulaşılabilmesi için, öncelikle taşınmazın etrafını çevreleyen özellikle batı hududunda komşu Yeşilören Köyünde kalan tüm komşu parsellerin kadastro tespit tutanaklarının onaylı örnekleri ile dayanağını oluşturan kayıtlar getirtilerek dosya tamamlandıktan sonra komşu köylerde oturan ve davada yararı bulunmayan, elverdiğince yaşlı kişiler arasından seçilecek üç kişiden oluşacak yerel bilirkişi kurulu, tarafların aynı şekilde bildirecekleri tanıklar, sağ iseler belirtmelik bilirkişileri ve üç kişiden oluşacak ziraatçi bilirkişi kurulu ve fen bilirkişisi hazır olduğu halde mahallinde yeniden keşif yapılmalıdır. Keşifte, yerel bilirkişi yardımı ile belirtmelik haritası ve 1960 tarih ve 80 tahrir numaralı vergi kaydının sınırları zemine tek tek uygulanarak fen bilirkişisine işaretlettirilmeli, vergi kaydının kapsamı kesin olarak belirlenmeli, yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından çekişmeli taşınmazın öncesinin ne olduğu, kime ait olduğu, kime kaldığı, kimin ne zamandan beri ne suretle kullandığı, çekişmeli taşınmazın öncesinin mera olup olmadığı veya meradan yer kazanılıp kazanılmadığı gibi hususlar tek tek olaylara dayalı olarak sorulup saptanmalı, bilirkişi ve tanık beyanları arasında doğabilecek çelişkiler giderilmeli, tespit tutanağının edinme sebebine aykırı sonuçlara ulaşılması halinde de tespit bilirkişileri tanık sıfatıyla dinlenilerek aykırılıkların giderilmesine çalışılmalıdır. Keşfe katılacak ziraatçı bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazın tarımsal niteliğini bildiren, toprak yapısı, eğimi, bitki deseni ve diğer yönlerden komşu mera parselinden nasıl ayrıldığını açıklayan, çekişmeli taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenen, fen bilirkişisinden ise kayıt kapsamını gösteren, keşif ve uygulamaları izleyip denetlemeye olanak verir, ayrıntılı ve çekişmeli taşınmaz ile komşu mera parselinin konumlarını yan kesit krokisi ile gösterip açıklayan raporlar alınmalıdır. Yapılan araştırma sonunda taşınmazın ve belirtmelikte uygulanan vergi kaydının taşınmaza aidiyetinin belirlenmesi halinde kayıt miktar fazlasının kadim mera olmadığı saptandığı taktirde A. mirasçıları arasında usulüne uygun bir paylaşma yapılıp yapılmadığı, yerel bilirkişi ve tanıklardan sorularak sonucuna göre bir karar verilmelidir. Mahkemece belirtilen biçimde inceleme ve araştırma yapılmaksızın yazılı şekilde karar verilmiş olması isabetsiz, davacılar ve müdahil Köy Tüzel Kişiliğinin temyiz itirazları bu sebeplerle yerinde bulunduğundan kabulüyle hükmün BOZULMASINA
2) Çekişme konusu 109 ada 12 Sayılı parsele yönelik temyiz itirazlarına gelince:
a) Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı N. H. mirasçıları ve M. H. vekilinin yerinde olmayan temyiz itirazlarının REDDİNE.
b) Hazine ve Köy Tüzel Kişiliğinin temyiz inceleme istemine gelince: Mahkemece, 4753 Sayılı Kanun uyarınca Hazine adına tapu kaydının oluştuğu tarihe kadar A. U.'un 20 yıla aşkın zilyetliğinin varlığı kabul edilmekle beraber bir kimsenin aynı çalışma alanında kuru toprakta en fazla 100 dönüm taşınmaz edinebileceği ve A. U. adına belgesiz zilyetlik sebebiyle 89673.25 m2 yüzölçümünde yer tespit edildiği, buna göre belgesiz zilyetlik yolu ile ancak 10326.75 m2 daha yer alması mümkün bulunduğu gerekçesi ile ve seçimlik hak kullandırılmak suretiyle 109 ada 12 Sayılı parselin (A) ile gösterilen 10326.75 metrekarelik bölümünün davacı ve diğer mirasçılar adına, kalan bölümünün Hazine adına tesciline karar verilmiş ise de, yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır. Taşınmaz, Toprak Tevzi Komisyonunun 242 numaralı parseli olarak Hazine adına belirtilerek 4.1.1966 tarih ve 100 sıra numaralı tapu kaydı oluşturulmuştur. Belirtmelik tutanağı getirtilip incelenerek Hazine adına belirtilme nedeni üzerinde durulmamış, belirtmelik haritası ile kadastro paftası ölçekleri eşitlenmek ve zemine çakıştırılmak suretiyle uygulanmamış, belirtmelikte uygulanan bir kayıt olup olmadığı araştırılarak varsa bu kayıt ve davacıların dayandığı olan 1937 tarih ve 66 tahrir numaralı 15000 m2 yüzölçümlü gayri sabit hudutlu vergi kaydı da zemine uygulanmamıştır. Taşınmaz 102 ada 11 ve 13 Sayılı mera parselleri ile sınır olmasına rağmen yöntemince mera araştırması yapılarak, öncesinin mera olup olmadığı tespit edilmemiştir. Sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için öncelikle taşınmazı dıştan çevreleyen özellikle Yeşilören Köyünde kalan komşu parsellerin tespit tutanaklarının onaylı örnekleri ile Toprak Tevzi komisyonunun 242 parselin e ilişkin belirtmelik tutanağı ile belirtmelik haritası, tablendikatif ve eki olan tüm belgeler ile belirtmelikte uygulanan kayıtlar getirtilerek dosya tamamlandıktan sonra taşınmaz başında yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, komşu köylerde ikamet edip, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek 3 kişilik yerel bilirkişi ve aynı yönteme göre belirlenecek zilyetlik tanıkları, sağ iseler belirtmelik bilirkişileri ve 3 kişilik zirai bilirkişi kurulu katılımıyla yeniden keşif yapılmalıdır. Keşif sırasında Toprak Tevzi haritası kadastro paftası ölçeği ile eşitlenerek zemine çakıştırılmak suretiyle uygulanmalı, belirtmelikte söz edilen kayıt ve davacı tarafın dayanağı olan vergi kaydi da zemine uygulanmalı, vergi kaydı uygulanırken komşu 109 ada 10 Sayılı parselin 15339.13 m2 yüzölçümü ile davacı murisi A. ve kardeşi Ab. adına tespit edildiği göz önüne alınarak kapsamı, miktarı ile belirlenmeli; yansız bilirkişiler ve taraf tanıklarından taşınmazın öncesinin ne olduğu, zilyetliğin sürdürülüş biçimi, kimden kime ve nasıl intikal ettiği, öncesinin kamu orta malı mera niteliği taşıyıp taşımadığı, meradan açılıp açılmadığı sorulup, maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanaklarıyla denetlenmeli, taşınmazın fiziksel yapısı, eğim durumu, taş ve toprak unsurundan hangisinin baskın olduğu mahkemece gözlenerek ayrıntılı olarak tutanağa geçirilmeli, zirai bilirkişi kurulundan arazinin eğimi, toprak yapısı, mera parselleri ile arasında doğal ya da yapay sınır veya ayırıcı unsurların bulunup bulunmadığı, bitki örtüsü, öncesinin kamu orta malı niteliğinde mera mı yoksa çayır ya da tarla olup olmadığı ile ilgili çekişmeli taşınmaz ile komşu parselleri mukayeseli olarak değerlendiren ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, fotoğrafçı bilirkişi aracılığı ile taşınmazı tüm yönleriyle gösterecek fotoğraf çekilmeli ve fen bilirkişisinden keşfi ve uygulamayı izlemeye elverişli rapor alınmalı, fotoğraflar üzerinde çekişmeli taşınmazlar işaretlettirilmeli, taşınmazın öncesinin kamu orta malı mera vasfında olduğunun anlaşılması halinde meraların zilyetlikle iktisap edilemeyeceği düşünülmeli, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.
Sonuç: Mahkemece bu hususlar göz ardı edilerek eksik incelemeyle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, Hazinenin taşınmazın (A) bölümlerine, Köy Tüzel Kişiliğinin (A) ve (B) bölümlerine yönelik temyiz itirazları bu sebeplerle yerinde görüldüğünden kabulüyle hükmün BOZULMASINA,10.6.2011 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy