(6100 S. K. m. 371)
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Kadastro sırasında, ... Köyü çalışma alanında bulunan 156 parsel sayılı 922.200,00 metrekare, 233 parsel sayılı 763,800,00 metrekare ve 294 parsel sayılı 324.100,00 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar, tapu kaydı, taksim, harici satın alma ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle ayrı ayrı .... ve müşterekleri adına tespit edilmiştir. İtirazı kadastro komisyonunca reddedilen davacı ..., dava konusu 156, 233 ve 294 parsel sayılı taşınmazların kendi murisi ... oğlu ... adına kayıtlı bulunduğunu, davalıların ... Efendi mirasçısı olup tapu maliki ile ilgilerinin olmadığını ileri sürerek; davacı ... ise, dava konusu 156 parsel sayılı taşınmazın, vefat eden eşi...’ın murisi olan ...'dan intikal ettiğini, murisin terekesinin taksim edilmediğini, taşınmazda eşinin de hissesinin bulunduğunu ileri sürerek ayrı ayrı dava açmışlardır. Yargılama sırasında müdahil ..., annesi ...'nin tapu kayıt malikinin mirasçısı olduğu halde kendisine hisse verilmediğini; müdahiller ... ve müşterekleri, murisleri ...'nin tapu kayıt malikinin mirasçısı olduğu halde hissesinin verilmediğini ileri sürerek; müdahil Hazine vekili ise, dava konusu taşınmazlara uygulanan tapu kayıtlarının miktar fazlasının Hazine adına tescil edilmesi gerektiğini ileri sürerek davaya katılmışlardır. Mahkemece dava dosyaları birleştirilerek yapılan yargılama sonunda müdahil davacı Hazinenin davasının kısmen kabulüne, dava konusu 156 parsel sayılı taşınmazın teknik bilirkişinin 05.11.2004 tarihli rapor ve krokisinde (g) harfi ile gösterilen 147.040,00 metrekarelik bölümünün, paylara yönelik düzenlenen teknik bilirkişi raporu esas alınarak tespit malikleri adına tesciline, taşınmazın geriye kalan ve krokisinde (h) harfi ile gösterilen 775.160,00 metrekarelik bölümünün Hazine adına tesciline; 233 parsel sayılı taşınmazın aynı rapor ve krokisinde (a) harfi ile gösterilen 73.520,00 metrekare, (b) harfi ile gösterilen 500.000,00 metrekare ve (c) harfi ile gösterilen 100.000 metrekarelik bölümlerinin (toplam 673.520,00 metrekare) paylara yönelik düzenlenen teknik bilirkişi raporu esas alınarak tespit malikleri adına tesciline, taşınmazın geriye kalan ve krokisinde (d) harfi ile gösterilen 89.480,00 metrekarelik bölümünün Hazine adına tesciline; 294 parsel sayılı taşınmazın aynı rapor ve krokisinde (e) harfi ile gösterilen 73.520,00 metrekarelik bölümünün, paylara yönelik düzenlenen teknik bilirkişi raporu esas alınarak tespit malikleri adına tesciline, taşınmazın geriye kalan ve krokisinde (f) harfi ile gösterilen 250.580,00 metrekarelik bölümünün Hazine adına tesciline karar verilmiş; hüküm, yargılama sırasında vefat eden ... mirasçısı ..., müdahil davacı Hazine vekili, davalılardan ... ve müşterekleri vekili, davalılardan ... ve müşterekleri vekili ile davalılardan ... ve müşterekleri vekili tarafından temyiz edilmiştir.
1- Dava konusu 156 ve 294 parsel sayılı taşınmazlar hakkındaki hükme yönelik temyiz itirazları yönünden; dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle, bu parsellere ilişkin usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA,
2- Dava konusu 233 parsel sayılı taşınmaza ilişkin hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; Mahkemece, dava konusu taşınmazın, tespit maliklerinin kök murisi olan ... Efendiden geldiği, taşınmazın tespit tarihinden önce, 20 yıl boyunca kök muris ve kök murisin mirasçıları tarafından kullanıldığı, taşınmaza revizyon gören tapu kaydının da taşınmazın bir bölümünü kapsadığı kabul edilmek suretiyle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulmuş ise de, yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır. Dava konusu taşınmaz T. Evvel 1288 tarih, 71 ve 94 sıra numaralı, hudutları “Nehr-i Dicle, çevlik ve Ahmet Tarlaları” olan 80 dönüm miktarındaki tapu kaydı, taksim, harici satın alma ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle davalılar ... ve müşterekleri adına tespit edilmiştir. Mahkemece, dava konusu taşınmaza revizyon gören T. Evvel 1288 tarih, 71 ve 94 sıra numaralı tapu kayıtlarının tesisinden itibaren tüm tedavülleri, varsa haritaları ve tüm oluşum belgeleri getirtilip dosya içerisine alınmamış ve tapu kayıt maliki olan ... oğlu M..’in ölüm tarihi araştırılmamıştır. Yine söz konusu tapu kayıtlarının “çevlik” hududu itibariyle değişir sınırlı olup, miktarıyla geçerli bulunduğu gözetilmeksizin, miktar fazlası yönünden yapılacak zilyetlik araştırması için ziraat mühendisi bilirkişiden taşınmazın niteliğini, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini bildirir şekilde ayrıntılı ve gerekçeli rapor aldırılmamış, bu hususta yapılacak araştırmada hava fotoğraflarından yararlanılmamış, taşınmazın sınırında Dicle Nehri bulunmasına rağmen taşınmazın nehir yatağı olup olmadığı ya da nehirden kazanılıp kazanılmadığı hususlarında jeolog bilirkişiden ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmamıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulması usul ve yasaya uygun düşmemektedir.
Hal böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için öncelikle Mahkemece, davalı tarafa, taşınmaza revizyon gören tapu kayıt maliki ... oğlu M..’in veraset ilamını sunması için makul bir süre verilmeli, dava konusu taşınmaza revizyon gören ve R. Evvel 1278 tarih, 3 sıra numaralı sicilden geldiği anlaşılan T. Evvel 1288 tarih, 71 ve 94 sıra numaralı tapu kayıtlarının tesisinden itibaren tüm tedavülleri, varsa haritaları ve tüm oluşum belgeleri Tapu Müdürlüğü ve Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Arşiv Dairesi Başkanlığın'dan sorularak dosya arasına alınmalı, taşınmazın tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait stereoskopik hava fotoğraflarının tarihleri açıkça yazılmak suretiyle en az üç tanesi Harita Genel Müdürlüğü'nden getirtilmeli, dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile jeodezi ve fotogrametri mühendisi, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu, jeolog bilirkişi ve teknik bilirkişinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve yapılacak bu keşifte, taşınmaza revizyon gören tapu kaydı yerel bilirkişiler aracılığı ile yöntemince uygulanmalı, tapu kaydının hudutlarının yerel bilirkişilerce zeminde tek tek gösterilmesi istenilmeli, yerel bilirkişiler tarafından zeminde gösterilemeyen hudutların tespiti için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanmalı, uygulama sırasında tapu kaydının değişir sınırlı olduğu göz önünde bulundurularak kaydın kapsamı hakim gözetiminde duraksamaya yer vermeyecek şekilde tespit edilmeli, tapu kaydının aidiyetinin kanıtlanması halinde miktarına değer verilerek kapsamı tayin edilmeli; komşu taşınmazların dayanak kayıtlarının dava konusu taşınmaz yönünü ne okuduğu belirlenmeli, yine yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından, taşınmazın hangi sınırlar dahilinde, ne kadar zamandır, kim tarafından, ne suretle ve hangi sebebe dayalı olarak kullanıldığı, tapu kayıt maliki ... oğlu M.. mirasçılarının ne zaman taksim yaptığı, dava konusu taşınmazın kime isabet ettiği hususlarında somut olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı; teknik bilirkişiden, uygulanan tapu kaydının kapsadığı alanı gösterir, denetime açık ve keşfi takibe imkan verir rapor alınmalı; ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan, taşınmazın toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, taşınmaz üzerindeki bitki örtüsünün ne olduğunu bildirir, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi ve taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğraflarını da içerir, somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik üç adet hava fotoğrafının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde, taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor düzenlettirilmeli; jeolog bilirkişiden ise, taşınmazın Dicle Nehrinin etki alanı içerisinde kalıp kalmadığını, nehir yatağı olup olmadığını ya da nehirden kazanılıp kazanılmadığını bildirir, denetime açık, ayrıntılı ve gerekçeli rapor düzenlenmesi istenilmeli; keşifte dinlenen yerel bilirkişi ve tanık beyanları bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir. Mahkemece bu yönler göz ardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde bulunduğundan kabulüyle hükmün BOZULMASINA, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 12.10.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)