(3402 S. K. m. 14, 17)
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Yargıtay bozma ilamında özetle; "Mahkemece nizalı taşınmazın hangi nedenle tespit harici bırakıldığının ve niteliğinin belirlenmediği, taşınmazın niteliği konusunda hava fotoğraflarından da yararlanılmadığı belirtilerek, dava tarihinden geriye doğru 20-30 yıl öncesine ait stereoskopik hava fotoğraflarının dosya arasına konulması, ziraat mühendisi, jeodezi veya fotogrametri uzmanı bilirkişi heyeti aracılığıyla yeniden mahallinde keşif yapılması, taşınmazın niteliğinin ve kullanım durumunun belirlenmesi, taşınmazın tespit harici bırakılma sebebine göre, taşınmazda davacı yararına 3402 sayılı Yasa'nın 14. ve 17. maddelerinde belirtilen iktisap koşullarının oluşup oluşmadığının belirlenmesi, bundan sonra toplanan deliller uyarınca karar verilmesi" gereğine değinilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda, 31.10.2011 tarihli teknik bilirkişi raporuna ekli krokide (A) harfi ile gösterilen 1.576,89 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz bölümünün davacı ... adına tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Mahkemece, dava konusu taşınmaz bölümünde davacı ... yararına 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. ve 17. maddelerinde öngörülen koşulların gerçekleştiği kabul edilmek suretiyle hüküm kurulmuş ise de, yapılan araştırma, inceleme ve uygulama karar için yeterli bulunmamaktadır. Mahkemece Yargıtay bozma ilamına uyulduğuna göre, bozma ilamında işaret edilen hususların eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekir. Bozma ilamına uyulmakla, taraflar yararına usuli kazanılmış hak oluşur. Bu hakkın zedelenmemesi için bozma gereklerinin yerine getirilmesi zorunludur. Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde, bölgede kadastro tespitinin ne zaman yapıldığı, dava konusu taşınmazın hangi sebeple tespit harici bırakıldığı sorulmamış, taşınmaz bölümüne komşu başkaca taşınmazlar olup olmadığı belirlenmemiş, bozma sonrası yapılan keşfe yerel bilirkişi ve taraf tanıklarının katılımları sağlanmak suretiyle, yerel bilirkişi ve tanıklardan taşınmazın kullanım durumu ve şekline dair bilgi alınmamış, dosya arasına alınan hava fotoğrafları bozma ilamında değinildiği üzere jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi yerine, Kadastro Müdürlüğünde görevli fen memuru ve orman mühendisi bilirkişiye inceletilmiş, yine bozma sonrası yapılan keşfe, bozma ilamında değinildiği üzere, ziraat mühendisi bilirkişinin katılımı sağlanmak suretiyle bilirkişiden, taşınmazın öncesinin ne olduğunu, taşınmazda imar-ihya işlemi yapılıp yapılmadığını, yapılmış ise imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını ve kullanım durumunun ne olduğunu kesin olarak belirleyen, bilimsel verilere dayalı gerekçeli rapor aldırılmamıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayanılarak hüküm kurulamaz.
Hal böyle olunca, sağlıklı sonuca varılabilmesi için, mahkemece öncelikle, karar tarihinden önce yürürlüğe giren 6360 sayılı Kanun gereğince taşınmazın bulunduğu Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi'nin sınırlarının il mülki sınırları olarak belirlendiği, Büyükşehir Belediyesi olan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliğinin kaldırıldığı, köylerin mahalle olarak, belediyelerin ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katıldığı göz önünde bulundurularak, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nı davaya dahil etmesi için davacı tarafa süre ve imkan tanınmalı, taraf teşkili bu şekilde tamamlandıktan sonra Kadastro Müdürlüğünden, dava konusu taşınmaz bölümünün hangi tarihte ve hangi sebeple tespit harici bırakıldığı sorulmalı, taşınmaz bölümüne komşu başkaca taşınmazlar olup olmadığı belirlenerek, bu taşınmazlara ait kadastro tutanakları ve varsa dayanağı olan kayıtlar getirtilmeli, dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen ve davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, jeodezi ve fotogrametri mühendisi, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu ve teknik bilirkişinin katılımı ile yeniden keşif yapılmalıdır. Mahallinde yapılacak keşif sırasında yerel bilirkişi ve tanıklardan, dava konusu taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandığı, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, imar-ihyaya konu edilip edilmediği, imar-ihyaya konu edilmiş ise imar-ihyanın ne zaman başlayıp bitirildiği etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; komşu taşınmazların dayanak kayıtlarının dava konusu taşınmazın yönünü ne okuduğu belirlenmeli; bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli; dinlenen yerel bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişkiler giderilmeye çalışılmalı; ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan taşınmaz bölümünün toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, taşınmaz üzerindeki bitki örtüsünü, taşınmazın imar-ihyaya konu olmaya başladığı ve imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi ve taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğraflarını da içerir ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiden dosya arasında bulunan stereoskopik hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde, taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, taşınmazda imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalı; teknik bilirkişiye, keşfi takibe elverişli, dava konusu taşınmazı, komşularıyla birlikte gösterir krokili rapor düzenlettirilmeli; bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir. Mahkemece, belirtilen hususlar göz ardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, davalı ... vekilinin temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde bulunduğundan kabulüyle hükmün BOZULMASINA, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 20.02.2020 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)