(3402 S. K. m. 14)
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Davacı ..., ... Köyü çalışma alanında bulunan ve kadastro sırasında tespit harici bırakılan taşınmaz hakkında, irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak, adına tescili istemiyle dava açmıştır. Yargılama sırasında çekişmeli taşınmaz bölümü 18.09.2014 tarihinde 136 parsel numarasıyla ihdasen Hazine adına tescil edilmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne ve çekişmeli 136 parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişisinin 23.03.2015 tarihli raporunda (P) harfi ile gösterilen 90.933,60 metrekarelik ve (S) harfi ile gösterilen 8.522,76 metrekarelik kısmının Hazine adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Mahkemece, çekişmeli taşınmaz bölümleri üzerinde davacı yararına zilyetlikle mülk edinme koşullarının gerçekleştiği kabul edilmek suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de, yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır. Davacı ..., dava dilekçesinde irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayandığı halde, Mahkemece çekişmeli taşınmazın kimden intikal ettiği, kök muristen gelip gelmediği, taşınmaz murise ait ise mirasçılar arasında yöntemince taksim edilip edilmediği açıklığa kavuşturulmamış, bu doğrultuda hüküm verilirken bir kişinin belgesiz zilyetlik nedeniyle edinebileceği taşınmaz miktarına ilişkin kısıtlama göz önüne alınmamıştır. Öte yandan, dava konusu taşınmazın niteliğinin belirlenmesinde esaslı unsur olan hava fotoğraflarından yöntemince yararlanılmamış, hava fotoğrafı incelemesinin harita mühendisi bilirkişi tarafından detaylı bir şekilde yapılması gerekirken, bu konuda harita mühendisi tarafından hazırlanan bilirkişi raporunda, dava konusu yerlerin hava fotoğrafı üzerine işaretlendiği belirtildikten sonra "dava konusu yerlerde imar-ihyaya dönük tarımsal faaliyetlerin yapıldığı tespit edilmiştir" şeklinde soyut ve ayrıntılı olmayan görüş belirtilmiş; taşınmaz bölümlerinin niteliğinin belirlenmesi hususunda hava fotoğraflarının incelenmesi konusunda uzmanlıkları bulunmayan jeoloji ve ziraatçi bilirkişiler tarafından yapılan inceleme ile yetinilmiştir. Ayrıca ziraatçi bilirkişi raporunda, aynı gün temyiz incelemesi yapılan diğer dosyalarda olduğu şekilde 29 yılı aşkın zilyetlikten bahsedilmekle beraber, taşınmazda imar-ihyanın tamamlandığı tarihten dava tarihine kadar zilyetliğin ne şekilde sürdürüldüğü hususu somut olarak belirtilmemiştir. Bu şekilde eksik araştırma ve inceleme ile karar verilemez.
Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için mahkemece öncelikle, dava konusu 107 parsel sayılı taşınmazın dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait en az üç ayrı zaman dilimine ilişkin stereoskopik hava fotoğrafları getirtilerek dosya ikmal edildikten sonra, taşınmaz bölümleri başında, taşınmazların bulunduğu köy ile komşu köylerden yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen ve davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve yapılacak bu keşifte dinlenilecek mahalli bilirkişiler ve tanıklardan, taşınmazın önceki niteliğinin ne olduğu, kim tarafından ve ne şekilde kullanıldığı, davacının irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı hukuki sebebine dayandığı gözetilerek, taşınmazın kimden intikal ettiği, kök muristen intikal ettiğinin anlaşılması halinde terekeye dahil taşınmazların tüm mirasçıların katılımı ile taksim edilip edilmediği ve taksim edilmiş ise ise taksimin ne zaman yapıldığı, çekişmeli taşınmazın taksime konu olup olmadığı, taksimden sonra taşınmazı kimin kullandığı, taşınmazın imar-ihyaya konu edilip edilmediği, edilmişse imar-ihyasına ne zaman başlanıp hangi tarihte tamamlandığı hususları sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, yerel bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanakları ve dayanakları ile denetlenmeli, beyanları arasındaki çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmeye çalışılmalı; ziraatçı bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmazın niteliğiyle ilgili önceki tarihli ziraat bilirkişi raporunu da irdeleyen, tarımsal niteliğini taşınmazın diğer bölümleri ve komşu parsellerle karşılaştırmalı biçimde açıklayan, taşınmazın toprak yapısını, eğimini, bitki desenini ve zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetlik mevcut ise zilyetliğin şeklini ve süresini bildiren, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisinden belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik çift hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak, çekişme konusu taşınmaz bölümlerinin hava fotoğraflarında gösterilmesi istenilmeli ve taşınmaz bölümlerinin önceki ve şimdiki niteliğinin, arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp kullanılmadığının, imar-ihyaya muhtaç olup olmadığının, imar-ihyaya muhtaç yerlerden ise imar-ihyasına ne zaman başlanıldığının ve hangi tarihte tamamlandığının belirlenmesine çalışılmalı; fen bilirkişisine, keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli, ayrıntılı rapor ve harita düzenlettirilmeli; davacının kök murisinin terekesi yöntemince taksim edilmemiş ise murisin terekesinin 100 dönüm belgesiz yoluyla taşınmaz edinebileceği, geçerli bir taksimin varlığı halinde taksim tarihinden tespit tarihine kadar mirasçıların 20 yıllık bağımsız zilyetliklerinin bulunması halinde her bir mirasçının kendi adına belgesiz zilyetlikten tespit edilen taşınmaz miktarı araştırılarak norm sınırının 3402 sayılı Yasa'nın 14. maddesi gereğince kuru arazide 100 dönüm olduğu göz önüne alınmalı ve bundan sonra toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm kurulmalıdır. Mahkemece bu yönler göz ardı edilerek, eksik incelemeyle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetsiz olduğu gibi, kabule göre de; dava konusu (S) bölümü yönünden 1985 ve 1999 tarihli hava fotoğrafı incelemesinde taşınmaz üzerinde imar ihyaya dönük tarımsal faaliyetin bulunmadığı belirlemesi yapıldığı halde, bu bölüm yönünden de kabul kararı verilmesi de isabetsiz olup, davalı ... vekilinin temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulüyle hükmün BOZULMASINA, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 25.06.2020 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)