(4721 S. K. m. 713) (6100 S. K. m. 114, 115)
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Davacılar, ... ve ... mirasçıları, ... İlçesi ... Köyü çalışma alanında bulunan ve kadastro sırasında tespit harici bırakılan taşınmazın bir bölümü hakkında, irsen intikal, tapu kaydı ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak, 1/2 payın ... mirasçıları, 1/2 payın ... mirasçıları adına tescili istemiyle dava açmışlardır. Mahkemece verilen önceki tarihli hüküm, Dairemizin 21.03.2016 tarih 2015/17790 Esas, 2016/ 2966 Karar sayılı ilamı ile "...tescil davasının kamu tüzel kişilerine karşı açılması gerektiği halde ...'nın davaya dahil edilmediği belirtilerek, taraf teşkili sağlanmaksızın esas hakkında hüküm kurulmasının isabetsizliğine" değinilerek bozulmuştur. Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davacı ...'ın davasının aktif husumet yokluğundan reddine, diğer davacıların davasının kabulüne, harita mühendisi tarafından düzenlenmiş bulunan 03.10.2013 tarihli krokili raporda (A) harfi ile gösterilmiş olan 2.994,59 metrekare büyüklüğündeki taşınmazın tarla vasfı ile 1/2 hissesinin ... mirasçıları adına, 1/2 hissesinin ... mirasçıları adına tapu siciline kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davalılar ... ve Hazine vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.
Mahkemece, taraf teşkilinin sağlanması gereğine değinilen bozma ilamına uyulmak suretiyle yapılan yargılama sonunda davanın esasına ilişkin hüküm kurulmuş ise de, dava TMK 713. maddesi gereğince açılan tescil davası olup, sözü edilen kanun maddesinin 3. bendi uyarınca çekişmeli taşınmazın sınırında ...'ye ait demiryolu hattı ile ... Yolunun bulunması nedeniyle Karayolları Genel Müdürlüğü ile ...‘nin ilgili kamu tüzel kişisi olarak davaya dahil edilmesi zorunludur. Her ne kadar sehven bu hususa bozma ilamında değinilmemiş ise de, taraf teşkilinin sağlanması, 6100 sayılı HMK’nın 114/1-d maddesi gereğince kamu düzenine ilişkin dava şartlarından olup, yargılamanın her aşamasında re’sen gözetilmesi gerektiği göz önüne alındığında, bu hususu içermeyen bozma ilamının usuli kazanılmış hak oluşturduğundan söz edilemeyeceğine göre (HMK 115/1), mahkemece bu husus göz ardı edilerek yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olduğu gibi, işin esası yönünden yapılan araştırma ve inceleme de yetersizdir.
Hal böyle olunca; sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle, davacılara, davalarını ... Genel Müdürlüğü ve Karayolları Genel Müdürlüğü’ne yöneltmeleri için süre ve imkan tanınmalı, bu şekilde taraf teşkilinin sağlanması halinde, dahili davalılardan savunma ve delilleri sorulmalı, bildirdikleri takdirde delilleri toplanmalı ve bundan sonra, davacıların dayandığı 02.04.1979 tarih ve 1 sıra nolu tapu kaydı, tesisinden itibaren tedavülleri ile getirtilmeli, tapu kaydının başka taşınmazlara revizyon görüp görmediği sorularak, revizyon görmüşse ilgili taşınmazların kadastro tutanakları ve kesinleşmiş olmaları durumunda tapu kayıtlarının onaylı örnekleri dosya arasına alınmalı, bundan sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, ve yöreyi iyi bilen şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile teknik bilirkişinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalıdır. Yapılacak bu keşif sırasında davacıların dayandığı tapu kaydı ihdasından itibaren tedavülleriyle birlikte okunup hudutları mahalli bilirkişilere zeminde tek tek göstertilmeli, bilirkişilerin gösteremediği hudutların tespiti için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanmalı, yerel bilirkişi ve tanıkların gösterdiği hudutlar yerel bilirkişiye haritasında işaretlettirilmeli; dayanılan tapu kaydının kayıt malikleri ile taraflar arasında akdi-irsi ilişki olup olmadığı saptanmalı; taşınmazın öncesinin kime ait olduğu, kimden kime ne şekilde intikal ettiği, kim tarafından ne şekilde zilyet ve tasarruf edildiği yerel bilirkişi ve tanıklardan ayrıntılı sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; uzman bilirkişiden, keşfi izlemeye ve bilirkişi sözlerini denetlemeye imkan verecek şekilde ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, bundan sonra mahalli bilirkişi ve tanıkların, taşınmazın uzun yıllardır ekilip biçilmediğine yönelik beyanları da göz önüne alınmak suretiyle, toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.
Mahkemece bu yönler göz ardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulüyle hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan temyiz karar harcının talep halinde temyiz eden Belediye Başkanlığına iadesine, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 06.07.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)