(4721 S. K. m. 713)
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi istenilmekle; duruşma için belli edilen 03.03.2020 gün ve saatte temyiz eden ... vekili Avukat ... ile aleyhine temyiz istenilen Hazine vekili Avukat... geldiler. Gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlandı. Tarafların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmanın bittiği bildirildi. Süresi içinde inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Davacı ... vekili, mevki ve yönlerini dava dilekçesinde bildirdiği kadastro sırasında tescil harici bırakılan taşınmazın miras yoluyla gelen hakka, bağışlamaya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanılarak davacı adına tapuya tescili istemiyle dava açmıştır. Yargılama sırasında davalı Hazine, çekişmeli taşınmazın kendi adına tescilini talep etmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davacı ...'ün davasının reddine karar verilmiş; hüküm, davacı ... vekili ile davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava, TMK'nın 713/1. maddesine göre açılan tescil davasıdır. Mahkemece, çekişmeli taşınmaz üzerinde bulunan ağaçların yaşları dikkate alınarak davacı yararına zilyetlikle mülk edinme koşullarının gerçekleşmediği kabul edilmek suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de, yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır. Dosya kapsamından tescili talep edilen taşınmazın 1992 yılında tescil harici bırakıldığı tespit edilmekte ise de imar durumu araştırılmamış, çekişmeli taşınmaza komşu olan tüm taşınmazların tutanak ve dayanakları getirtilmemiş, çekişmeli taşınmazın niteliğinin ve imar-ihyaya konu edilip edilmediğinin, edilmişse imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığının belirlenmesi amacıyla dava tarihinden ya da taşınmaz imar planı kapsamında ve imar planı dava tarihinden önce onaylanmışsa imar planının onaylandığı tarihten 15-20-25 yıl öncesine ilişkin farklı evrelerde çekilen en az 3 adet hava fotoğrafının incelenmesi gerekirken 1985 tarihli tek hava fotoğrafının incelenmesi ile yetinilmiş, üstelik bu hava fotoğrafında tescili talep edilen çekişmeli taşınmazın (A) harfi ile gösterilen bölümünün kısmen dikili kısmen ekili kültür arazisi olduğu bildirilmesine karşın bu hususta bir değerlendirme yapılmamış, ağaçların yaşlarını bildiren ancak ağaçların sayılarını ve taşınmazların hangi bölümlerinde bulunduğunu açıklamayan yetersiz zirai rapor hükme esas alınmış ve denetime esas olacak şekilde taşınmazın fotoğrafları çektirilerek dosya arasına konulmamıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak hüküm verilemez.
Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için mahkemece, çekişmeli taşınmazın imar durumu ilgili mercilerden sorularak imar planı kapsamında olup olmadığı tereddütsüz belirlenmeli, komşu taşınmazların tutanakları ve bulunması halinde tespitlerine esas kayıtları getirtilerek dava konusu taşınmaz yönünü ne okudukları saptanmalı, imar durumu netleştirildikten sonra çekişmeli taşınmazın dava tarihinden önceki bir tarihte imar planına alınmış olması durumunda imar planına alınma tarihinden, imar planı kapsamı dışında olması veya dava tarihinden sonraki bir tarihte imar planı kapsamına alınmış olması halinde ise dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait üç ayrı evreye ilişkin stereoskopik çift hava fotoğrafları getirtilerek dosya ikmal edilmeli ve bundan sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile fen bilirkişisi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi ve 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulunun katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve yapılacak bu keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıklarından, taşınmazın öncesinin ne olduğu, taşınmaz üzerinde zilyetliğin bulunup bulunmadığı, varsa hangi tarihte ve ne zaman başladığı, zilyetliğin sürdürülüş biçimi, kimden kime ve nasıl intikal ettiği, taşınmazın imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, beyanları arasında oluşacak çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye hava fotoğrafları üzerinde stereoskopik inceleme yaptırılarak, çekişme konusu taşınmazın önceki ve şimdiki niteliği, arazinin ekonomik amaca uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp kullanılmadığı ve kullanımın hangi tarihten itibaren olduğu, kullanıma ara verilip verilmediği konusunda rapor düzenlettirilmeli; zirai bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmazın niteliğini ve kullanım durumunu kesin olarak belirleyen, üzerinde bulunan ağaçların yaşlarını, sayılarını ve taşınmazın hangi bölümünde bulunduğunu açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı ayrıntılı ve gerekçeli rapor düzenlemesi istenmeli; fen bilirkişisinden, keşif ve uygulamaları izleyip denetlemeye olanak verir ayrıntılı rapor ve kroki alınmalı, taşınmazın durumunu denetime elverişli şekilde gösterecek fotoğrafları çektirilerek dosya içine konulmalı, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir. Mahkemece bu yönler göz ardı edilerek sadece taşınmaz üzerinde bulunan ağaçların yaşları esas alınmak suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olduğu gibi; kabule göre de, davanın reddine karar verildiği ve davalı Hazine 03.07.2013 tarihli dilekçesi ile taşınmazın adına tescilini talep ettiği halde, davalı Hazine'nin tescil talebi hususunda olumlu olumsuz bir hüküm kurulmaması da isabetsiz olup, temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan temyiz karar harcının talep halinde temyiz eden davacıya iadesine, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 03.03.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)