(3402 S. K. m. 20)
Dava ve Karar: Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Yargıtay bozma ilamında özetle; "Mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin hüküm vermek için yeterli olmadığı belirtilerek, öncelikle davacı tarafın dayandığı 15.09.1961 tarih, 16 ve 18 sayılı ve davalı tarafın tutunduğu 14.02.1962 tarih, 344 sayılı sicilden gelen 12.06.1944 tarih 2 sayılı tapu kayıtlarının ilk oluştuğu günden itibaren tüm tedavülleri ile birlikte Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü ve Tapu Sicil Müdürlüğünden varsa haritalarıyla birlikte açıkta pay kalmayacak ve tüm maliklerini gösterecek biçimde getirtilmesi; tapu kaydına dayanan tarafların kayıt maliki ya da malikleri ile akdi yada irsi ilişkisinin saptanması; kayda dayanan tarafın tapu kayıt maliki ya da malikleri ile akdi ya da irsi ilişkisi saptandığı takdirde, dayanılan tapu kayıtlarının dava dışı başka taşınmaz ya da taşınmazlara revizyon görüp görmediğinin belirlenmesi ve daha sonra dava konusu 190 ada 5 ve 23 parsel sayılı taşınmazlar başında yeniden keşif yapılarak, 3402 sayılı Kadastro Kanunu' nun 20. maddesi hükmü uyarınca dayanılan tapu kayıtlarının kapsamının belirlenmesi, dava konusu taşınmazların tümü ya da bir bölümünün dayanılan tapu kayıtlarının kapsamı dışında kalması halinde kayıt kapsamı dışında kalan taşınmaz yada taşınmaz bölümleri yönünden zilyetlik araştırması yapılması ve sonucuna göre karar verilmesi" gereğine değinilmiştir. Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde, bozma ilamının gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Bozma ilamına uyulmakla taraflar lehine usuli kazanılmış hak oluşacağından, bu hakkın ihlal edilmemesi için bozma gereklerinin tam ve eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekir. Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde, mahallinde yapılan keşifte dinlenen mahalli bilirkişilerin dava konusu taşınmazın ... , ..., ... ve ...'e ait olduğunu, bunlardan ...'in hissesinin diğerlerinden biraz daha fazla olduğunu beyan ettikleri, davacı tarafın ...'in hissesinin 1/4 olduğuna yönelik iddialarını ispat edemediği gerekçeleriyle yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de; tapu kayıtları tesisinden itibaren tüm tedavülleri ile getirtilmeden, revizyon durumu kesin olarak belirlenmeden, uyuşmazlığın çözümünde komşu parsel tutanak ve dayanaklarından yararlanılmadan, 190 ada 5 parsel sayılı taşınmazın dava konusu olduğu söylenen Kadastro Mahkemesi’nin 1995/93 Esas sayılı dava dosyası getirtilmeden ve taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetlik kesin olarak belirlenmeden hüküm kurulmuş olması nedeniyle yapılan araştırma ve incelemenin hüküm vermek için yeterli olduğundan söz edilemez.
Sonuç: Hal böyle olunca; sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle davacı tarafın dayandığı 15.9.1961 tarih, 16 ve 18 sayılı ve davalı tarafın tutunduğu 14.2.1962 tarih, 344 sayılı sicilden gelen 12.6.1944 tarih 2 sayılı tapu kayıtları ilk oluştuğu günden itibaren tüm tedavülleri ile birlikte Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü ve Tapu Sicil Müdürlüğünden varsa haritalarıyla birlikte açıkta pay kalmayacak ve tüm maliklerini gösterecek biçimde getirtilmeli, dayanılan tapu kayıtlarının dava dışı başka taşınmaz ya da taşınmazlara revizyon görüp görmediği, Tapu Sicil Müdürlüğü ve Kadastro Müdürlüğünden ayrı ayrı sorulup saptanmalı, revizyon görmüş ise dava konusu taşınmazlarla birlikte revizyon gördüğü dava dışı taşınmazları ve bu taşınmazlara dıştan komşu taşınmazları da bir arada gösterecek şekilde geniş kapsamlı birleşik harita Kadastro Müdürlüğünden getirtilmeli, ayrıca taşınmazı dıştan çevreleyen komşu taşınmazların tespit tutanakları ve varsa dayanakları kayıtlar, başka davanın konusu olmaları halinde ilgili dava dosyaları da celp edilmeli, dayanılan tapu kayıtlarının dava dışı başka taşınmazlara revizyon gördüğü ve davalı olduğu saptandığı takdirde usulün 45 ve onu izleyen maddeleri hükmü uyarınca dava dosyalarının birleştirilip birleştirilmeyeceği üzerinde durulmalı, 190 ada 5 parsel sayılı taşınmazın dava konusu olduğu söylenen Kadastro Mahkemesi’nin 1995/93 Esas sayılı dava dosyası getirtilerek dosya arasına konulmalı, vurgulanan bu olgunun dava ekonomisi ve kaydın kapsamının sağlıklı biçimde belirlenebilmesi için zorunlu olduğu özellikle dikkate alınmalı, daha sonra yöreyi iyi bilen elverdiğince yaşlı, yansız, yerel ve uzman bilirkişi, tutanak bilirkişilerinin tümü, taraf tanıklarının katılımıyla dava konusu 190 ada 5 ve 23 parsel sayılı taşınmazlar başında yeniden keşif yapılmalı, 3402 sayılı Kadastro Kanununun 20. maddesi hükmü uyarınca dayanılan tapu kayıtları ilk oluştuğu günden itibaren tüm tedavülleriyle birlikte yerel bilirkişi yardımı, uzman bilirkişi eliyle ayrı ayrı yerine uygulanmalı, uygulamada tapu kayıtlarının revizyon gördüğü dava dışı taşınmazlar varsa özellikle gözönünde tutulmalı, tapu kayıtlarında tarif edilen sınır yerlerinden yerel bilirkişilerce bilinemeyen sınır yerleri bulunduğu takdirde bu konuda taraflara tanık dinletme olanağı sağlanmalı, uzman bilirkişiye tapu kayıtlarında tarif edilen sınır yerleri düzenleyeceği haritada ayrı ayrı işaretlettirilmeli, uygulamaya ilişkin yerel bilirkişi ve tanık sözleri, dıştan komşu taşınmazların tespit tutanağı içeriği ve varsa dayanakları kayıtlarla denetlenmeli, bu yolla dava konusu taşınmazların taraflardan hangisinin dayandığı tapu kaydının kapsamında kaldığı duraksamasız saptanmalı; tapu kayıtlarının iç içe girmesi halinde bir başka deyişle örtüşmesi halinde önceki günlü doğru temele dayanan hukuksal değerini yitirmeyen kayda değer verileceği düşünülmeli; dava konusu taşınmazların tümü yada bir bölümünün dayanılan tapu kayıtlarının kapsamı dışında kaldığının anlaşılması halinde kayıt kapsamı dışında kalan taşınmaz ya da taşınmaz bölümleri yönünden yöntemine uygun şekilde zilyetlik araştırması yapılmalı, bu konuda zilyetliğin başlangıç günü, süresi ve sürdürülüş biçimi ve kayıt kapsamı dışında kalan taşınmaz bölümünün öncesinin kime ait olduğu kimden kime kaldığı yolunda hakkında yerel bilirkişi ve tanıklardan olaylara dayalı bilgi alınmalı; tespit tutanağı bilirkişilerinin beyanları ile yerel bilirkişi ve tanık beyanları arasında aykırılık bulunduğu takdirde tespit tutanağı bilirkişileri de taşınmazlar başında ayrı ayrı dinlenerek çelişki giderilmeli; uzman bilirkişiden keşfi izlemeye, bilirkişi sözlerini denetlemeye imkan verecek şekilde ayrıntılı, gerekçeli rapor alınmalı; bundan sonra davanın paya yönelik olduğu göz önünde tutularak, 190 ada 5 parsel sayılı taşınmazın dava konusu olduğu söylenen Kadastro Mahkemesi’nin 1995/93 Esas sayılı dava dosyası dikkate alınmak suretiyle Tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna uygun bir karar verilmelidir. Mahkemece böylesine bir araştırma ve soruşturma yapılmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz, davacı ... ve arkadaşlarının temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan temyiz karar harcının talep halinde temyiz edenlere iadesine, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 01.04.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)