(4721 S. K. m. 713)
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Davacılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... 20.3.2008 tarihli dava dilekçesi ile ... Köyü çalışma alanında yapılan kadastro sırasında adlarına tespit edilen 184 ada 1, 7, 8 ve 9; 186 ada 10; 187 ada 2 ve 3; 189 ada 23, 25 ve 26; 225 ada 1; 234 ada 48, 49, 61, 62, 65, 66, 67 ve 68 parsel sayılı taşınmazların sınırlarında paftada yol olarak gösterilen bölümlerin gerçekte yol olmadığını ileri sürerek bu bölümün taşınmazlarına eklenmesi istemiyle dava açmışlardır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne, fen bilirkişisinin 29.04.2013 tarihli raporunda G (G2) harfi ile gösterilen 62,44 metrekare yüzölçümündeki alanın 225 ada 1 nolu parsele, (H) harfi ile gösterilen 226,44 metrekare yüzölçümündeki bölümün ise 234 ada 49 sayılı parsele eklenerek davacılar ... ve ... adına eşit hisseler ile tapuya kayıt ve tesciline, 225 ada 3 parsel ve 234 ada 48 parsel arasında kalan ve fen bilirkişisinin 02.07.2012 havale tarihli raporunda (I) harfi ile gösterilen 181,01 metrekare yüzölçümündeki bölümün 234 ada 48 parsel sayılı taşınmaza eklenmek suretiyle davacı ... adına tapuya kayıt ve tesciline, ... Köyü 234 ada 61 parsel, 234 ada 62 parsel, 234 ada 65 parsel, 234 ada 66 parsel, 234 ada 67 parsel, 234 ada 68 parsel, 189 ada 23 parsel, 189 ada 25 parsel, 189 ada 26 parsel, 187 ada 2 parsel, 187 ada 3 parsel, 184 ada 1 parsel, 184 ada 7 parsel, 184 ada 8 parsel, 184 ada 9 parsel, 186 ada 10 parsel sayılı taşınmazlar ile ilgili açılan davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar vekili ile davalı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi neticesinde; “4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 713. maddesi uyarınca dava konularının yöntemince ilanının yapılması” gereğine değinilerek hüküm bozulmuştur.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda; 225 ada 1 parsele ilişkin açılan davanın kabulüne, fen bilirkişisinin 29.04.2013 tarihli raporunda G (G2) harfi ile gösterilen 62,44 metrekarelik alan 225 ada 1 nolu parsel yüzölçümüne eklenerek davacılar ... ve ... adına eşit hisseler ile tapuya kayıt ve tesciline, 234 ada 49 parsele ilişkin açılan davanın kabulüne, fen bilirkişisinin 29.04.2013 tarihli raporunda (H) harfi ile gösterilen 226,44 metrekarelik alan 234 ada 49 nolu parsel yüzölçümüne eklenerek davacılar ... ve ... adına eşit hisseler ile tapuya kayıt ve tesciline, 234 ada 48 parsele ilişkin açılan davanın kabulü ile 225 ada 3 parsel ve 234 ada 48 parsel arasında kalan fen bilirkişisinin 02.07.2012 havale tarihli raporunda (I) harfi ile gösterdiği 181,01 metrekarelik yolun alan 234 ada 48 parsel sayılı taşınmaz alanına eklenmek suretiyle davacı ... adına tapuya kayıt ve tesciline, 225 ada 3 parsel hakkında açılan dava için 234 ada 48 parsel yönünden hüküm kurulduğundan yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına, 234 ada 61 parsel, 234 ada 62 parsel, 234 ada 65 parsel, 234 ada 66 parsel, 234 ada 67 parsel, 234 ada 68 parsel, 189 ada 23 parsel, 189 ada 25 parsel, 189 ada 26 parsel, 187 ada 2 parsel, 187 ada 3 parsel, 184 ada 1 parsel, 184 ada 7 parsel, 187 ada 8 parsel, 184 ada 9 parsel, 186 ada 10 parsel sayılı taşınmazlar ile ilgili açılan davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacılar vekili ve davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Mahkemece; bilirkişi raporunda (G), (H) ve (I) harfleri ile gösterilen taşınmaz bölümlerinin yol olmadığı, diğer parsellere bitişik olan yol bölümlerine yönelik davada ise tespit harici bırakılma tarihi ile dava tarihi arasında 20 yıl dolmadığı gerekçesi ile yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de, mahkemenin, davanın reddine ilişkin gerekçesi hukuki dayanaktan yoksun olduğu gibi, uyuşmazlığın çözümünde hava ve uydu fotoğraflarından yararlanılmamış olması, yetersiz ziraat bilirkişisi raporları ile yetinilmesi, taşınmaz bölümleri üzerinde sürdürülen zilyetliğin süre ve niteliğinin kesin olarak belirlenmemesi, usule aykırı olarak tanık ve bilirkişilerin duruşmada dinlenmesi nedenleri ile yapılan araştırma ve inceleme de hüküm kurmaya elverişli değildir.
Hal böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle, Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek taşınmaz bölümlerinin bulunduğu köyü/mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle, buradan elde edilen verilere göre dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine (bulunmadığı takdirde bu tarihlere en yakın tarihlere) ait farklı dönemlerde çekilmiş en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafı tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden, aynı tarihler arasında düzenlenen fotoplan, fotometrik ve fotogrametrik paftalar ise, İl Kadastro Müdürlüğü'nden getirtilerek dosya arasına konulmalı, bundan sonra mahallinde, yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile 3 kişilik ziraat mühendisleri kurulu, jeodezi ve fotogrametri uzmanı harita mühendisi ve fen bilirkişinin katılımıyla yapılacak keşifte, yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından, taşınmaz bölümlerinin hangi tarihten beri kim tarafından kullanıldığı ve zilyetliğin ne şekilde sürdürüldüğü hususları maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, tanık ve bilirkişi sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli, beyanları arasındaki çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak yöntemince giderilmeye çalışılmalı; jeodezi ve fotogrametri uzmanına hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak, temin edilebilen en eski tarihli uydu fotoğrafları da değerlendirilmek suretiyle, dava konusu taşınmaz bölümlerinin sınırını ve niteliğini, üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor düzenlettirilmeli ve dava konusu taşınmazların konumunun hava ve uydu fotoğrafları üzerinde gösterilmesi istenilmeli; ziraatçi bilirkişi kurulundan, taşınmaz bölümlerinin toprak yapısını, bitki örtüsünü ve niteliğini, üzerlerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, taşınmazların imar-ihya gerektiren yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu olmaya başladığı ve imar- ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi içerir, somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, taşınmaz bölümlerinin farklı açılardan fotoğrafları çekilerek sınırları harita çizim programı vasıtasıyla fotoğraflara yansıtılmalı; fen bilirkişiden, keşfi izlemeye ve denetlemeye elverişli rapor ve kroki düzenlenmesi istenmeli; mahkeme hakiminin, taşınmazın konumuna, niteliğine ve çevre parsellerle karşılaştırılmalı olarak fiziksel özelliklerine ilişkin gözlemi keşif tutanağına aynen yansıtılmalı; bundan sonra toplanmış ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.
Mahkemece bu hususlar gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeyle yazılı olduğu şekilde karar verilmesi isabetsiz olup, temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan temyiz karar harcının talep halinde temyiz edenlere iadesine, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 09.06.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)