(6100 S. K. m. 371)
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi istenilmekle; duruşma için belli edilen 16.06.2020 gün ve saatte temyiz eden ... vekili Avukat ....., ... ve diğerleri vekili Avukat ... ile aleyhine temyiz istenilen Hazine vekili Avukat ...geldiler. Gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlandı. Tarafların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmanın bittiği bildirildi. Süresi içinde inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Yargıtay bozma ilamında özetle; 1- ...Mevkii 21, 24 ve 26 parsel sayılı taşınmazlarla ilgili olarak hükmüne uyulan bozma ilamı doğrultusunda karar verilmemiş olmasının isabetsiz olduğu belirtilerek; Mahkemenin 22.04.2003 tarihli önceki kararında olduğu gibi, teknik bilirkişi... tarafından düzenlenmiş olan krokide çekişmeli 21 parsel sayılı taşınmazın (A) harfi ile gösterilen 360.000 metrekarelik bölümünün payları oranında davalılar, (B) harfi ile gösterilen 56.500 metrekare bölümünün Hazine; çekişmeli 24 parsel sayılı taşınmazın aynı krokide (A) harfi ile gösterilen 180.000 metrekare bölümünün payları oranında davalılar, (B) harfi ile gösterilen 517.750 metrekare bölümünün Hazine; çekişmeli 26 parsel sayılı taşınmazın aynı krokide (A) harfi ile gösterilen 80.000 metrekare bölümünün payları oranında davalılar, (B) harfi ile gösterilen 190.000 metrekare bölümünün Hazine adına tesciline karar verilmesi, 2- Aynı Mevkiili 23 parsel sayılı taşınmazın ... tarafından düzenlenmiş krokide (A) harfi ile gösterilen 40.000 metrekare bölümünün payları oranında davalılar adına tesciline karar verilmesine rağmen aynı krokide (B) harfi ile gösterilen bölüm yönünden hüküm kurulmamış olması isabetsiz ise de, davalıların dayanağını oluşturan ve (A) bölümünü kapsadığı anlaşılan (7) tahrir numaralı ve 4 dönüm miktarlı vergi kaydının miktar fazlasını oluşturan (B) bölümünde davalıların kayıt ve belgesiz olarak edinebilecekleri taşınmaz limitinin de dolmuş olması nedeniyle davalılar lehine iktisap koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla bu bölümün Hazine adına tesciline karar verilmesi; 3- Mahkemece, aynı yer 28 parsel sayılı taşınmaz yönünden; 06.12.2005 tarihli bozma kararına uyulduğu halde, bozma kararı gerekleri yerine getirilmeden ve bozma ilamına yanlış anlam verilerek, ayrı ayrı tescillerine karar verilen bölümler yönünden ifraz krokisi düzenlettirilmeden infazı olanaksız olacak şekilde hüküm kurulmasının isabetsiz olduğu belirtilerek bu nedenle; çekişmeli taşınmazın dayanak vergi kaydı miktarı olan 150 dönümlük bölümünün satın aldığı paylar ... uhdesinde kalmak üzere payları oranında davalılar ve ... adına, belgesiz olarak edinilebilecek 100 dönüm yüzölçümündeki bölümün de müstakilen ... adına tesciline karar verilmesi gereğine; ... Mevkiinde bulunan 67 parsel sayılı taşınmazla ilgili olarak da Mahkemece 06.12.2005 tarihli kesin bozma ilamına uyulduğuna göre bu ilam gereğince dayanak (6) tahrir numaralı vergi kaydı miktarı olan 400 dönümlük bölümün kuzeydeki Yusufbey yolundan başlamak üzere ayrılarak davalılar adına, geri kalan bölümün Hazine adına tesciline karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesinin, kabule göre de hüküm bölümünde kayıt miktarı belirtilmeden ve ifrazının ne şekilde yapılacağı açıklanmadan, bu konuda uzman fen bilirkişisinden rapor alınmadan, infazı olanaksız şekilde ve mahkemenin 25.04.1984 tarihli kararı onanmakla kesinleşmiş 60 ve 61 parsel sayılı taşınmazlar karıştırılmak suretiyle hüküm kurulmasının da isabetsizliğine; Aynı mevkili 63 parsel sayılı taşınmazın, Mahkemenin 22.04.2003 tarihli önceki kararı ile hükme esas alınan ve teknik bilirkişi ... tarafından düzenlenmiş olan krokide (A), (D), (E), (F), (G), (H), (K), (L) ve (M) harfleri ile gösterilen toplam 1094.000 metrekarelik bölümlerinin davalılar adına, aynı krokide (N) harfi ile gösterilen 755.500 metrekarelik bölümün Hazine adına tesciline dair 22.04.2003 tarihli önceki kararı 06.12.2005 tarihli ilamı ile Hazinenin tüm, davalıların diğer temyiz itirazlarının yerinde olmadığı belirtilerek davalılar adlarına tescile karar verilen bölümlerin kimler adına ve hangi pay oranlarıyla tesciline karar verildiğini gösterir şekilde yöntemince tescil hükmü kurulması gereğiyle bozulmuş olup, Mahkemece de bu bozma kararına uyulmuş olmakla beraber 22.04.2003 tarihli hükme esas olan krokide çekişmeli taşınmaza sınır olan ve dava konusu olmayan 62 parsel sayılı mera parseli gösterilmeyerek, 62 parsel sayılı mera parselinin alanı da 63 parsel sayılı taşınmaz içinde değerlendirilerek hesaplama ve ifrazların yapılmış olduğunun anlaşılmış olması nedeniyle bu maddi hataya dayalı bozma ilamının taraflar yararına usuli kazanılmış hak oluşturmayacağı, yalnızca taraflar adına verilen taşınmazların yüzölçümleri yönünden kazanılmış hak oluşturacağı belirtilerek; uzman fen bilirkişisinden rapor alınmak suretiyle dava konusu olmayan 62 parsel sayılı mera parseli ayrılıp dışarda bırakılarak, önceki 22.04.2003 tarihli karar ile davalılar adına tesciline karar verilen 294.000 metrekare ve 28.750 metrekarelik bölümlerin dayanak vergi kayıtlarının çekişmeli taşınmaz içinde belirlenen kapsamları karşılığı ile toplamda 800.000 metrekare ve belgesiz zilyetlik yolu ile edinilebilecek miktar olmak üzere toplam 1.122.750 metrekare bölümün yöntemince ifrazıyla davalılar adına, geriye kalan bölümün Hazine adına tesciline karar verilmesi; Yine, ...Mevkii 68 parsel sayılı taşınmazla ilgili olarak hükmüne uyulan bozma ilamının gerekleri tam olarak yerine getirilmemesi ve yapılan keşif hükme yeterli olmadığı halde bu keşifle yetinilerek hüküm kurulmuş olmasının isabetsiz olduğu belirtilerek; mahallinde yeniden yöntemince keşif yapılması, yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıklarından, çekişmeli 68 parsel sayılı taşınmazın güneyindeki, bozma kararına konu olan 104.125 metrekarelik bölümün öncesinin ne olduğu, kim tarafından hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, zilyetliğin kimden kime geçtiği gibi hususların tek tek ve olaylara dayalı olarak sorulup saptanması, ziraatçi bilirkişiden çekişmeli bölümün tarımsal niteliğini bildirir, tarım arazisi mi yoksa devletin hüküm ve tasarrufu altındaki ham toprak, taşlık ve kayalık niteliğindeki yerlerden mi olduğunu açıklayan, çekişmeli bölüm üzerine sürdürülen zilyetliğin başlangıç tarihi ile şekli ve süresini irdeleyen nitelikte, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı değerlendirmeyi içerir, gerektiğinde çekişmeli bölümün değişik yerlerinden çekilecek fotoğraflarıyla desteklenmiş ayrıntılı rapor alınması; bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek; temyize konu 104.125 metrekarelik bölüm hakkında bir karar verilmesi gereğine; Mahkemece ... Mevkii 69 parsel sayılı taşınmaz yönünden de hükmüne uyulması nedeniyle önceki bozma ilamı ile taraflar yararına kazanılmış hak, mahkemeye de bozma kararı doğrultusunda işlem yapma zorunluluğu doğduğu halde 69 parsel sayılı taşınmazın 71 parsel sayılı taşınmaza bitişik bölümünden (alınacak uzman bilirkişi raporu ile) ayrılacak 642.750 metrekarelik bölümün davalılar adına, geri kalan bölümünün ise Hazine adına tesciline karar verilmesi gerekirken bu husus göz ardı edilecek şekilde ve 71 sayılı parsel karıştırılarak karar verilmesinin isabetsizliğine" değinilmiştir. Bozma ilamına uyularak yargılamaya devam olunduğu sırada ... ve arkadaşları taşınmazların bir bölümü hakkında satın alma ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak davaya katılmışlardır. Mahkemece davacı Hazinenin davasının kısmen kabulüne, asli müdahiller ..., ...'in davası yönünden karar verilmesine yer olmadığına; dava konusu parsellerin bir kısmı malikler yönünden kesinleştiğinden asli müdahillerin hukuk mahkemelerinde dava açmalarına muhtariyetine; 21 parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişisi ... tarafından düzenlenen rapor ve krokisinde (B) harfi ile gösterilen 56500 metrekarelik bölümüne ilişkin kadastro tespitin iptali ile bu kısmının en son parsel numarası verilmek suretiyle Hazine adına; geri kalan ve (A) harfi ile gösterilen 360.000 metrekarelik kısmının toplam 104 hisse itibariyle davalılar ... ve müşterekleri adına payları oranında tesciline; 24 parsel sayılı taşınmazın aynı rapor ve krokide (B) harfi ile gösterilen 517.750 metrekarelik kısmının kadastro tespitinin iptali ile en son parsel numarası verilmek suretiyle Hazine adına, geri kalan ve (A) harfi ile gösterilen 180.000 metrekarelik kısmının ise toplam 104 hisse itibariyle davalılar ... ve müşterekleri adına payları oranında tesciline; 26 parsel sayılı taşınmazın aynı rapor ve krokide (B) harfi ile gösterilen 190.000 metrekarelik kısmının kadastro tespitinin iptali ile en son parsel numarası verilmek suretiyle Hazine adına, geri kalan ve (A) Harfi ile gösterilen 80.000 metrekarelik bölümünün toplam 104 hisse itibariyle davalılar... ve müşterekleri adına payları oranında tesciline; 23 nolu parsel sayılı taşınmazın aynı rapor ve krokide (B) harfi ile gösterilen 59.250 metrekarelik kısmının kadastro tespitinin iptali ile en son parsel numarası verilmek suretiyle Hazine adına tapuya tesciline, geri kalan ve (A) harfi ile gösterilen 40.000 metrekarelik yere ilişkin mahkemece verilen önceki karar kesinleştiğinden bu yere ilişkin karar verilmesine yer olmadığına; 28 parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişisi ... tarafından düzenlenen 03.05.2017 tarihli rapor ve krokisinde (E) harfi ile gösterilen 284.500 metrekarelik kısmının kadastro tespitinin iptali ile en son parsel numarası verilmek suretiyle Hazine adına, (D) Harfi ile gösterilen 100.000 metrekarelik kısmının ... adına, (C) Harfi ile gösterilen 150.000 metrekarelik kısmının toplam 59.325.000 hisse itibariyle davalılar ... ve müşterekleri ile ... adına payları oranında tesciline; 63 parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişisi ... tarafından düzenlenen 03.05.2017 tarihli rapor ve krokisinde (B) harfi ile gösterilen 777.000 metrekarelik kısmının kadastro tespitinin iptali ile en son parsel numarası verilmek suretiyle Hazine adına, geri kalan ve (A) harfi ile gösterilen 1.122.750 metrekarelik kısmının ise toplam 34.560 hisse itibariyle davalılar ... ve müşterekleri adına payları oranında tesciline; 67 nolu parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişisi ... tarafından düzenlenen 03.05.2017 tarihli rapor ve krokisinde (G) harfi ile gösterilen 775.000 metrekarelik kısmının kadastro tespitinin iptali ile en son parsel numarası verilmek suretiyle Hazine adına, geri kalan ve (F) harfi ile gösterilen 400.000 metrekarelik kısmının ise toplam 34.560 hisse itibariyle davalılar ... ve müşterekleri adına payları oranında tesciline; 69 parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişisi ... tarafından düzenlenen 03.05.2017 tarihli rapor ve krokisinde (K) harfi ile gösterilen 926.000 metrekarelik kısmının kadastro tespitinin iptali ile en son parsel numarası verilmek suretiyle Hazine adına, geri kalan (H) harfi ile gösterilen 642.750 metrekarelik kısmının toplam 34.560 hisse itibariyle davalılar ... ve müşterekleri adına payları oranında tesciline; 68 parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişisi ... tarafından düzenlenen 03.05.2017 tarihli krokisinde kırmızı renkte gösterilen 104.125 metrekarelik kısmın davalılar ... ve müşterekleri adına payları oranında tesciline, 68 nolu parselde geri kalan kısma ilişkin önceki karar kesinleştiğinden bu yere ilişkin yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine vekili, davalı ... vekili, davalı ... ve arkadaşları vekili, davalı ... ve ..., davalı ... ile müdahil ... ve arkadaşları tarafından temyiz edilmiştir.
1- Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre ... ve arkadaşlarının mahkemenin "karar verilmesine yer olmadığına" ilişkin kararına yönelik yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle haklarında verilen ve usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA,
2- Dosya içeriğine ve mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddi ile Şikeftik Mevkii 21, 24, 26, 28, ile ... Mevkii 63, 67, 69 parsel sayılı taşınmazlar hakkındaki usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA,
3- Şikeftik Mevkii 23 parsel sayılı taşınmaz hakkındaki temyiz itirazları yönünden yukarıda özetlenen bozma ilamı ile taşınmazın (A) harfi ile gösterilen 40.000 metrekare bölümünün payları oranında davalılar adına tesciline karar verilmesine rağmen aynı krokide (B) harfi ile gösterilen bölüm yönünden hüküm kurulmadığı, kadastro hakiminin çekişmeli olarak önüne gelen taşınmazın kabul ve redde konu tüm bölümleri yönünden açık, taraflar arasında uyuşmazlığı çözümler ve hükmün infazı sırasında tereddüt oluşturmayacak şekilde tescil hükmü kur-makla yükümlü bulunduğu, davalıların dayanağını oluşturan (7) tahrir numaralı vergi kaydının miktarı (4) hektar olup, krokide (A) harfi ile gösterilen ve davalıların adlarına tescile karar verilen bölüm, dayanak vergi kaydının miktar olarak kapsamında bulunduğu, ancak; çekişmeli taşınmazın (B) harfi ile gösterilen bölümü, dayanak vergi kaydının miktar fazlası olup, davalıların kayıt ve belgesiz olarak edinebilecekleri taşınmaz limitinin de dolmuş olması nedeniyle bu bölümün Hazine adına tesciline karar verilmesi gerektiği belirtilmek suretiyle 23 parsel hakkındaki hüküm bozulmuştur. Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde 23 nolu parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişi raporunda (B) harfi ile gösterilen 59.250 metrekarelik kısmın kadastro tespitin iptali ile en son parsel numarası verilmek suretiyle Hazine adına tapuya tesciline, geri kalan ve (A) harfi ile gösterilen 40.000 metrekarelik yere ilişkin mahkemece verilen kesinleştiğinden bu yere ilişkin karar verilmesine yer olmadığına dair karar vermiştir. Ne var ki, uyulan bozma ilamında da belirtildiği üzere, sicil oluşturmak görevi bulunan Kadastro Hakimi, çekişmeli taşınmazın kabul ve redde konu tüm bölümleri yönünden açık, taraflar arasındaki uyuşmazlığı çözümleyecek ve hükmün infazı sırasında tereddüt oluşturmayacak şekilde hüküm kurmakla yükümlü bulunmakta olup, tapu sicilinin oluşabilmesi için taşınmazın tamamı hakkında hüküm kurulması gerektiği halde; infazda tereddüt oluşturacak şekilde yalnızca (B) bölümü hakkında hüküm kurulması isabetsiz olduğu gibi, kabule göre de dosyaya içerisinde verilmiş çok sayıda karar ve bozma ilamı olduğu gözetildiğinde, (A) bölümü yönüyle hangi mahkeme ilamının kesinleştiğinin belirtilmemesi dahi isabetsiz olup, davacı Hazine vekili ile davalıların temyiz itirazlarının bu nedenlerle kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 4- Davacı Hazinenin ... Mevkii 68 parsel sayılı taşınmaz hakkındaki temyiz itirazlarına gelince; yine yukarıda özetlenen bozma ilamında bu parsel yönünden 06.12.2005 tarihli önceki bozma kararına uyulduğu halde bozma gereklerinin tam olarak yerine getirilmemesinin isabetsiz olduğu belirtilmek suretiyle hüküm araştırma ve incelemeye yönelik olarak bozulmuş ve Mahkemece bozma ilamına uyulmuş olduğu halde bozma ilamının gerekleri tam ve doğru biçimde yerine getirmemiş; zilyetliği belirlemek için hava fotoğraflarından yararlanılmaması düşünülmemiştir. O halde; sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için mahkemece öncelikle, taşınmazların bulunduğu yerde ilk çekildiği tarihten itibaren tüm stereoskopik hava fotoğrafları getirtilip dosya ikmal edildikten sonra, mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan, 3 kişilik yerel bilirkişi kurulu, aynı yönteme göre tespit edilecek taraf tanıkları, tespit bilirkişileri, teknik bilirkişi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi ve 3 kişilik ziraat mühendisleri kurulunun katılımıyla yeniden yapılacak keşifte yerel bilirkişi ve tanıklardan ...tarafından düzenlenen 04.01.1983 tarihli raporda belirtilen güney bölümünü kapsayan 104,125 metrekare yüzölçümündeki bölümün geçmişte ne durumda bulunduğu, ne zamandan beri, ne suretle kullanıldığı, öncesinde devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan (taşlık-kayalık) yerlerden olup olmadığı, imar-ihyaya konu edilip edilmedikleri, imar-ihyaya konu edilmiş iseler ihyanın hangi tarihte bitirildiği etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; yerel bilirkişi ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler, gerektiğinde yüzleştirme yapılarak yöntemince giderilmeli; 3 kişilik ziraat mühendisleri bilirkişi kurulundan, taşınmazların toprak yapılarını ve niteliklerini, zirai durumlarını, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olup olmadığı, taşımadıklarını belirtir ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; taşınmazların her yönden tüm özelliklerini gösterir renkli fotoğrafları çektirilmeli; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye getirtilen hava fotoğraflarının tamamı üzerinde uygulama yaptırılarak taşınmazların önceki ve şimdiki niteliklerini, imar ihyaya konu olmuş ise ne zaman tamamlandığı belirtir hava fotoğrafları ile tesis paftasını çakıştırılmış halde gösterir denetime elverişli ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; bundan sonra iddia ve savunma doğrultusunda toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek, tespitin yapıldığı 1973 yılı tarihine kadar 20 yıllık zilyetlik süresinin dolup dolmadığı ve iktisap koşullarının davalılar lehine oluşup oluşmadığı tartışılmalı ve sonucuna göre bir karar verilmelidir. Mahkemece, belirtilen hususlar göz ardı edilerek eksik inceleme ve araştırmaya dayalı hüküm kurulması isabetsiz olduğu gibi; Kadastro Hakimi çekişmeli olarak önüne gelen taşınmazın kabul ve redde konu tüm bölümleri yönünden açık, taraflar arasındaki uyuşmazlığı çözümleyecek ve hükmün infazı sırasında tereddüt oluşturmayacak şekilde hüküm kurmakla yükümlü bulunduğu ve taşınmazın tamamı hakkında hüküm kurulması gerektiği halde, infazda tereddüt oluşturacak şekilde yalnızca 104.125 metrekarelik bölüm hakkında hüküm kurulması ve kabule göre de dosya içerisinde çok sayıda karar ve bozma ilamı olduğu da gözetildiğinde, geriye kalan bölüm yönüyle hangi mahkeme ilamının kesinleştiğinin belirtilmemesi dahi isabetsiz olup davacı Hazine vekilinin temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile ... Mevkii 68 parsel sayılı taşınmaz hakkındaki hükmün BOZULMASINA, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 16.06.2020 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)