(4721 S. K. m. 713)
Dava ve Karar: Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Davacı ..., ... Köyü çalışma alanında bulunan ve kadastro sırasında tespit harici bırakılan taşınmazın bir bölümü hakkında, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak, adına tescili istemiyle dava açmıştır. Mahkemece, usule ilişkin bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, 16.04.2013 havale tarihli fen bilirkişi raporunda sınırları gösterilen 15.400,00 metrekarelik taşınmazın davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Mahkemece, çekişmeli taşınmaz bölümü üzerinde, davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının gerçekleştiği kabul edilmek suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de, yapılan araştırma, inceleme ve uygulama karar vermek için yeterli bulunmamaktadır. Şöyle ki, çekişmeli taşınmazın tespit harici bırakılma nedeni araştırılmamış, komşu taşınmazlara ait tutanaklar ve dayanağı belgeler getirtilip uygulanmamış ve bu yolla yerel bilirkişi ve tanık sözleri denetlenmemiş, fen bilirkişi raporunda taşınmazın çevresinde bulunan taşınmazlar gösterilmemiş, zilyetlik süresinin belirlenmesinde esaslı yöntem olan hava fotoğraflarından yararlanılmamış ve çekişmeli taşınmaz bölümünün evveliyatı, kullanım süresi, niteliği ve üzerindeki imar-ihya işlemlerinin tamamlanıp tamamlanmadığı hususlarına ilişkin açıklama içermeyen yetersiz ziraat bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulması cihetine gidilmiştir. Ayrıca parsel sorgulama sayfasından taşınmazın bir bölümünün .... Köyü sınırlarında bir bölümünün ise ... Köyü sınırlarında kaldığı anlaşıldığı halde, fen bilirkişi raporunda bu hususta bir belirleme yapılmadığı gibi, rapora ekli krokide ziraatçı bilirkişi raporunda taşınmazın çevresinde bulunduğu belirtilen sulama kanalı da gösterilmemiştir. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak hüküm kurulamaz.
Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece öncelikle, taşınmazın bir bölümünün ... Köyü sınırlarında kaldığının anlaşılması halinde ... Köyü Tüzel Kişiliğine ve ayrıca taşınmazın çevresinde bulunduğu belirtilen su kanalının Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’ne ait olduğunun belirlenmesi durumunda ... Genel Müdürlüğü’ne davasını yöneltmesi için davacıya süre ve imkan tanınmalı, bu şekilde taraf teşkilinin sağlanması halinde, bu kişilerden savunma ve delilleri sorulup saptanmalı, bildirdikleri takdirde delilleri toplanmalı; çekişmeli taşınmaza komşu taşınmazların kadastro tespit tutanakları ile dayanak belgeleri eksiksiz olarak ilgili yerlerden getirtilmeli, taşınmazın tescil harici bırakılma nedeni ve tarihi Kadastro Müdürlüğünden sorulmalı, çekişmeli taşınmaza ait temin edilebilen en eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek taşınmazın bulunduğu köyü/mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle buradan elde edilen verilere göre, dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine (bulunmadığı takdirde bu tarihlere en yakın tarihlere) ait farklı dönemlerde çekilmiş en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafı tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirtilerek dosya ikmal edildikten sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek 3 kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu ve jeodezi ve fotogrametri uzmanı ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve yapılacak bu keşifte dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, çekişmeli taşınmaz bölümünün geçmişte ne durumda bulunduğu, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandığı, imar-ihyaya konu edilip edilmediği, edilmiş ise imar-ihyanın hangi tarihte başlayıp tamamlandığı ve kullanımın imar-ihyanın tamamladığı tarihten itibaren 20 yıla ulaşıp ulaşmadığı, kime ait olduğu, kimden kime nasıl intikal ettiği, taşınmaz bölümü üzerinde devam eden zilyetliğin bulunup bulunmadığı ve var ise ise imar-ihyanın tamamlandığı tarihten dava tarihine kadar zilyetliğin kim tarafından hangi tasarruflarla sürdürüldüğü hususlarında olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, mahalli bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişki giderilmeye çalışılmalı; komşu parsellerin dayanak kayıtlarının çekişmeli taşınmaz bölümü yönünü ne şekilde okuduğu belirlenmeli; fen bilirkişisine, keşfi takibe ve denetlemeye elverişli, dava konusu taşınmaz bölümünü komşularıyla birlikte gösterir krokili rapor düzenlettirilmeli; ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan, taşınmaz bölümünün toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, üzerindeki bitki örtüsünü, imar-ihyaya konu edilmişse imar-ihyasının tamamlandığı tarihi bildirir, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi ve taşınmaz bölümlerinin değişik yönlerden çekilmiş renkli fotoğraflarını içerir, somut verilere ve bilimsel esaslara dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiden yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik üç adet hava fotoğrafının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde, çekişmeli taşınmaz bölümünün sınırlarını ve niteliğini, imar-ihyası tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor düzenlemesi istenilmeli; çekişmeli taşınmazın bir bölümünün ... Köyü sınırlarında kaldığının belirlenmesi durumunda TMK’ nın 713/4 ve 5. maddesi gereğince yapılması gerekli yerel ilanlar bu köyde, gazete ilanı da yöntemine uygun biçimde yapılmalı; hem ... Köyü’nde hem de ... Köyü çalışma alanında davacı ve muris babası adına belgesizden tescil edilen taşınmaz bulunup bulunmadığı Tapu Müdürlüğü, Kadastro Müdürlüğü ve Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüğü'nden sorulmalı ve bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.
Sonuç: Mahkemece bu yönler göz ardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, davalı Hazine vekilinin temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulüyle hükmün BOZULMASINA, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 05.03.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)