(6100 S. K. m. 371)
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Yargıtay bozma ilamında özetle; "Mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin hüküm vermek için yeterli olmadığı açıklanarak, mahallinde, yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, 3 kişilik zirai bilirkişi kurulu ve fen bilirkişisinin katılımı ile keşif yapılması, çekişmeli 396 ada 1 parsel sayılı taşınmaz yönünden davacının dayandığı tapu kaydının sınırlarının yerel bilirkişilere tek tek sorularak gösterilmesinin istenilmesi, gösterilen sınırların fen bilirkişisine krokide işaretlettirilmesi, bilinemeyen hudutlar bakımından tanık bilgisine başvurulması; taşınmazlarda ekonomik amaca uygun tasarruf bulunup bulunmadığı, bulunuyor ise şekli ve ne zamandan beri kullanıldığı hususunda ayrıntılı beyan alınması; ayrıca keşifte alınan beyanların dava konusu taşınmazın davacıya babasından kaldığı yönünde olduğu göz önüne alınarak, taşınmazın davacıya ne suretle ve hangi hukuki işlem sonucu intikal ettiğinin sorulması; komşu taşınmazların kadastro tespitlerinde uygulanmış olan kayıtlar var ise bunlar getirtilerek bilirkişi sözlerinin ve teknik bilirkişi raporlarının denetlenmesi; zirai bilirkişi kurulundan, taşınmazların devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olup olmadığı, tarım arazisi vasfı taşıyıp taşınmadığı, zirai faaliyete konu olup olmadığı hususunda ayrıntılı rapor alınması; önceki raporlar ile çelişki doğması halinde bu çelişkilerin giderilmesine çalışılması; bundan sonra toplanmış ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm kurulması" gereğine değinilmiştir. Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne, çekişmeli 396 ada 1 parsel sayılı taşınmazın kadastro tespitinin iptali ile fen bilirkişileri tarafından düzenlenen 02.3.2018 tarihli rapora ekli krokide (A) harfi ile gösterilen 9.190,00 metrekarelik bölümünün davacı ... adına, geriye kalan kısmının ise tespit gibi tapuya kayıt ve tesciline, çekişmeli 110 ada 1 ve 115 ada 9 parsel sayılı taşınmazların tesbit gibi tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı vekili ile davalı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.
1- Dosya içeriğine, mahkemece hükmüne uyulan bozma kararında açıklandığı gibi işlem yapılıp sonucuna göre hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin 110 ada 1 ve 115 ada 9 parsel sayılı taşınmazlara ilişkin hükme yönelik yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddi ile bu parseller hakkındaki usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA,
2- Dava konusu 396 ada 1 parsel sayılı taşınmaz hakkındaki hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; Mahkemece, bozma ilamına uyulduğu halde, bozma ilamının gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Bozma ilamına uyulmakla taraflar yararına usuli kazanılmış hak oluşur. Bu hakkın zedelenmemesi için bozma ilamının gereklerinin tam ve eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekir. Her ne kadar Mahkemece, çekişmeli taşınmazın hükme esas bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen bölümünün davacının dayandığı tapu kaydının kapsamında kaldığı, diğer kısım yönünden ise davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının gerçekleşmediği gerekçe gösterilmek sureti ile yazılı şekilde karar verilmiş ise de, yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmak için yeterli bulunmamaktadır. Hükmüne uyulan bozma ilamında, yöntemince kayıt uygulaması yapılması gereğine değinilmekle birlikte, davacı yanın dayandığı tapu kaydı ifrazen oluştuğu halde krokisinin bulunup bulunmadığı araştırılmamış; kök kayıttan ifrazen oluşan kaydın kadastro sırasında revizyon görüp görmediği sorulup saptanılmamış; varsa revizyon gördüğü taşınmazlara ait kadastro tutanakları ve kadastro sonucu oluşan tapu kayıtları celbedilmemiş; mahalli bilirkişi ve tanıklarca taşınmazın sınırında “kısmen ... ’e satılan yer” olarak okunan taşınmaz 388 ada 5 parsel olarak gösterildiği ve bu parsel başka kişiler adına kayıtlı olduğu halde, bu kişiler ile tapu kaydının sınırında okunan kişi arasında irtibat bulunup bulunmadığı nüfus kayıtları celbedilmek sureti ile denetlenmemiştir. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilemez.
Hal böyle olunca, doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece öncelikle, davacının dayandığı 30.12.1958 tarih 5 sıra numaralı tapu kaydının ifrazen oluştuğu anlaşıldığından, haritası bulunup bulunmadığı araştırılmalı ve mevcut ise dosya arasına celbedilmeli, diğer yandan davacının dayandığı tapu kaydı ile aynı kök kayıttan ifrazen oluştuğu anlaşılan 30.12.1958 tarih ve 6 sıra numaralı tapu kaydının kadastro sırasında revizyon görüp görmediği mercilerinden sorularak, varsa revizyon gördüğü taşınmazlara ait kesinleşme durumunu gösterir şekilde onaylı kadastro tutanak örnekleri ve tespitleri kesinleşmiş ise tapu kayıtları getirtilerek dosya ikmal edilmeli; bundan sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile teknik bilirkişinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve yapılacak bu keşif sırasında öncelikle, teknik bilirkişi eliyle davacı tarafın dayandığı tapu kaydının varsa krokisi/haritası zemine uygulanarak kaydın kapsamı 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 20/A maddesi uyarınca haritasına göre belirlenmeli; tapu kaydının krokisinin/haritasının bulunmaması veya uygulanamaması durumunda, tapu kaydı tesisinden itibaren tüm tedavülleriyle birlikte okunup sınırlarının bilirkişilerce zeminde tek tek gösterilmesi istenilmeli; bilirkişilerin gösteremediği sınırlar için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanmalı; kayıt uygulamasında özellikle şahıs sınırı üzerinde durularak, “kısmen ...’e satılan yer” olarak gösterilen taşınmazın bu kişiyle irtibatı bulunup bulunmadığı gerektiğinde nüfus kayıtları ile denetlenmeli; tapu kayıt uygulamasında davacının dayandığı tapu kaydı ile aynı kökten gelen müfrez kaydın revizyon durumu göz önünde bulundurulmalı ve bundan sonra davacının dayandığı kaydın çekişmeli taşınmaza uyup uymadığı kesin olarak belirlenerek sonucuna göre bir hüküm kurulmalıdır. Mahkemece, bu yönler göz ardı edilerek eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 01.04.2021 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)