(6100 S. K. m. 266)
Dava: Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Karar: Kadastro sırasında, ... İli Merkez ... Mahallesi çalışma alanında bulunan 198 ada 10 parsel sayılı 7.631,00 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, Asliye Hukuk Mahkemesinde dava konusu olduğundan söz edilerek, malik hanesi açık bırakılmak suretiyle tespit edilmiştir. Davacı Hazine, taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğu iddiasına; davacı ... ise, irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak, taşınmazın adlarına tescili istemiyle ayrı ayrı dava açmışlardır. Mahkemece, davalar birleştirilerek yapılan yargılama sonunda, davacı ...’ın davasının reddine; davacı Hazine’nin davasının kabulüne, çekişmeli taşınmazın Hazine adına tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine vekili, davacı ... vekili, davalı Türkiye... Kurumu vekili ve davalılar ... ve arkadaşları vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Mahkemece, çekişmeli taşınmaz üzerinde davacı ... yönünden zilyetlikle iktisap koşulları oluşmadığı gerekçesiyle yazılı şekilde karar verilmiş ise de, yapılan inceleme ve araştırma hüküm kurmaya yeterli bulunmamaktadır. Şöyle ki, çekişmeli taşınmaza ait tespit tutanağında, taşınmazın ... Kömür İşletmeleri Genel Müdürlüğü’ ne ait 02.03.1943 tarihli ve 39 sıra nolu tapu kaydı kapsamında kaldığı belirtildiği halde, söz konusu tapu kaydının çekişmeli taşınmazı kapsayıp kapsamadığı belirlenmemiştir. Öte yandan, davacı ..., vergi kaydına dayandığı halde vergi kaydı mahalline uygulanmadığı gibi, taşınmazın tespit tutanağında belirtilen tapu kaydının kapsamında kalmadığının anlaşılması halinde devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olup olmadığı, davacı ... tarafından imar- ihya edilip edilmediği ve davacı lehine zilyetlik yoluyla iktisap koşullarının oluşup oluşmadığı da yöntemine uygun biçimde belirlenmemiştir. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak hüküm kurulamaz.
Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece öncelikle, tespit tutanağında taşınmazı kapsadığı belirtilen ... Kömür İşletmeleri Genel Müdürlüğü’ ne ait 02.03.1943 tarih 39 sıra nolu tapu kaydının tesisinden itibaren tüm gitti kayıtları ile başka taşınmazlara revizyon görüp görmediği Tapu Müdürlüğünden sorularak revizyon görmüş ise revizyon gördüğü taşınmazların kadastro tespit tutanakları ve komşu taşınmazlara ait tespit tutanakları ile dayanağı belgeler Kadastro Müdürlüğünden, tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ilişkin farklı dönemlere ait en az 3 adet stereoskopik hava fotoğrafı Harita Genel Müdürlüğü'nden, davacı ...’ın dayandığı vergi kaydı ilgili merciden getirtildikten sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, tespit bilirkişileri ve taraf tanıkları ile jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi, üç kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu, inşaat mühendisi bilirkişi ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve bu keşif sırasında, tapu kaydının haritası uzman teknik bilirkişi eliyle zemine uygulanarak kapsamı yöntemine uygun biçimde belirlenmeli, tapu kaydının haritasının bulunmaması ya da uygulanma kabiliyetinin olmaması halinde tapu kaydının sınırları tespit bilirkişileri ve yerel bilirkişilere tek tek okunmak suretiyle zeminde gösterilmesi istenilmeli, yerel bilirkişiler tarafından gösterilemeyen sınırların tespiti için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanmalı, gösterilen sınırlar fen bilirkişisi tarafından kroki üzerinde işaretlenerek tapu kaydının kapsamı duraksamasız şekilde saptanmalı, tapu kayıt uygulamasında varsa kaydın revizyon gördüğü parseller de dikkate alınmalı; tapu kaydının sınırları itibariyle sabit sınırlı olup olmadığı belirlenmeli ve gayri sabit sınır olduğunun anlaşılması halinde kaydın miktarı ile geçerli olacağı düşünülmeli; çekişmeli taşınmazın kısmen veya tamamen tapu kaydının kapsamı dışında kaldığının belirlenmesi halinde, taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden kime nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ve hangi hakka istinaden kullanıldığı, taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu edilip edilmediği, imar-ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman tamamlandığı yerel bilirkişi ve tanıklardan etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanaklarıyla denetlenmeli, beyanları arasında oluşacak çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak yöntemince giderilmeye çalışılmalı; davacı ...’ın dayandığı vergi kaydının sınırları tek tek okunarak kapsamı belirlenmeli; ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmazın toprak yapısı ve niteliği ile imar-ihya ve zilyetlik durumunu belirtir bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; çekişmeli taşınmazı tüm yönleriyle gösterir yakın plan fotoğrafları çektirilerek dosyaya konulmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiden, hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelenmesi suretiyle, taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, taşınmazın öncesinin ne olduğunu, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olup olmadığını, böyle yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu edilip edilmediğini, edilmiş ise imar-ihya hangi tarihte tamamlandığını, taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini açıklayan rapor düzenlemesi istenilmeli; inşaat mühendisi bilirkişisine, çekişmeli taşınmaz üzerinde bulunan bina ve muhdesatın yaşlarını ve niteliklerini bildirir şekilde somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan ayrıntılı ve gerekçeli rapor düzenlettirilmeli; teknik bilirkişiden ise, uygulanan tapu kaydı ve vergi kaydının kapsadığı alanı gösterir, keşfi takibe ve denetlemeye imkan verir ayrıntılı rapor ve kroki alınmalı ve bundan sonra toplanmış ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir. Mahkemece bu hususlar gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulüyle hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan temyiz karar harcının talep halinde temyiz edenlere ayrı ayrı iadesine, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 09.04.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)