(6100 S. K. m. 371)
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Uygulama kadastrosu sırasında, ... İli ... İlçesi ... Mahallesi çalışma alanında bulunan ve tapuda davacı ... Şirketi adına kayıtlı eski 400 ada 76 parsel sayılı 66,06 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, 66,96 metrekare yüzölçümlü olarak tespit edilmiştir. Davacı ... Şirketi, adına kayıtlı 400 ada 76 parsel sayılı taşınmazın bir bölümüne, davalının soğuk hava deposu yapmak suretiyle müdahale ettiğini ileri sürerek, müdahalenin men’i ve ka’l istemiyle Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açmış, yargılama sırasında taşınmazda uygulama kadastrosu çalışması yapılması üzerine Mahkemece, ka’l davasının tefrikine, müdahalenin men’ine ilişkin davada Mahkemenin görevsizliğine, dosyanın Kadastro Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Kadastro Mahkemesinde yapılan yargılama sonunda müdahalenin men’i davasının reddine, dava konusu 400 ada 76 parsel sayılı 66,96 metrekare yüzölçümündeki taşınmazın uygulama tespiti gibi tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Mahkemece, uygulama kadastrosunun yönetmelik hükümlerine uygun şekilde yapıldığı, uygulama kadastrosu sırasında, tesis kadastrosu paftasına aykırı bir tespitte de bulunulmadığı gerekçesiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de, yapılan araştırma ve inceleme karar vermeye yeterli bulunmamaktadır. Davacı vekili, dava dilekçesinin ekindeki, adlarına kayıtlı 400 ada 76 parsel sayılı taşınmaza ait aplikasyon krokisinde görüleceği üzere, taşınmazın koyu renkle gösterilen bölümüne davalı tarafından soğuk hava deposu yapılmak suretiyle tecavüzde bulunulduğunu ileri sürerek dava açmıştır. Mahkemece mahallinde yapılan keşifler sonucunda teknik bilirkişilerden 09.07.2013 ve 24.12.2013 tarihinde aldırılan raporlarda; yalnızca dava konusu 400 ada 76 parsel sayılı taşınmazın uygulama kadastrosu sonucunda oluşan sınırlarının gösterildiği ve taşınmaza herhangi bir tecavüzün olmadığının belirtildiği, bilahare teknik bilirkişiden 10.04.2015 tarihinde aldırılan raporda da yine, dava konusu 400 ada 76 parsel sayılı taşınmazın uygulama kadastrosu sonucunda oluşan sınırlarının gösterildiği, 1944 ve 1998 tarihli hava fotoğraflarında taşınmazın yerinin işaretlendiği, uygulama kadastrosunun yönetmelik hükümlerine uygun şekilde yapıldığı ve uygulama kadastrosu çalışmaları sırasında, tesis kadastrosu paftasına aykırı bir değerlendirme yapılmadığının belirtildiği anlaşılmıştır. Dosya arasında bulunan teknik bilirkişi raporları, dava konusu 400 ada 76 parsel sayılı taşınmazın tesis kadastrosu sonucu oluşturulan paftadaki sınır yerleri ile uygulama kadastrosu sonucu oluşturulan paftadaki sınır yerlerinin çakıştırılmasını içermediği, dava dilekçesine ekli krokide, davacının iddiasına konu koyu renkli yerin, tesis ve uygulama kadastrosu paftasında dava konusu taşınmazın neresine isabet ettiği de gösterilmediğinden yeterli ve denetime elverişli bulunmamaktadır.
Mahkemece, amacına ve yöntemine uygun bir araştırma yapılabilmesi için öncelikle, denetime veri teşkil etmek üzere, varsa tesis kadastrosunun yapıldığı tarihe en yakın tarihli başkaca hava fotoğrafları, temin edilebilen en eski ve güncel ortofoto ve uydu fotoğrafları getirtilip dosya arasına alınmalı, bundan sonra mahallinde, yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, harita ya da jeodezi mühendisi teknik bilirkişinin katılımı ile keşif yapılmalıdır. Keşif sırasında dava konusu taşınmaz ve çevresinin toprak yapısı, bitki örtüsü, zeminde mevcut ağaçların yaşı gibi hususlar ile zeminin jeolojik yapısının değerlendirilmesine ihtiyaç duyulan hallerde uzman ziraat bilirkişisi ile jeoloji mühendisi bilirkişi de keşif heyetine dahil edilmelidir. Yapılacak keşif sırasında yerel bilirkişi ve tanıklardan, tesis kadastrosu sırasında da zeminde mevcut olan sabit sınır ya da yapılar bulunup bulunmadığı sorularak varsa yerleri teknik bilirkişiye işaretlettirilmeli, fotoğrafları çekilmeli, taraflar keşif sırasında hazır bulunmakta ise zeminde ortak sınır üzerinde uzlaşıp uzlaşmadıkları tespit edilip gerektiğinde imzaları ile beyanları tevsik edilmeli, uzlaşılan sınırlar ile iddia edilen sınırlar teknik bilirkişi tarafından haritasında işaretlenmeli, keşif sırasında hazır edilmeleri halinde ziraat bilirkişisi ile jeoloji mühendisi bilirkişisinden, taşınmazlar arasında değişmeyen doğal ya da yapay sınırlar bulunup bulunmadığı, sınırlarda mevcut ağaçların yaşları gibi hususlarda bilgi alınmalı, teknik bilirkişiden denetime veri teşkil etmek üzere dosya içine getirtilen bilgi ve belgeler ile bilirkişi ve tanık anlatımlarından yararlanarak uygulama kadastrosunu denetlemesi istenmelidir. Teknik bilirkişiden, tesis kadastrosunun, paftaların üretim yılı, üretim tekniği, altlığı ve ölçeği gibi hususları da açıklar tarzda hangi yöntem ve tekniklerle yapıldığı, uygulanan yöntemlerin hata paylarının ne olduğu, üretilen haritaların zeminle uyumsuz bulunması halinde farklılığın nereden ve hangi sebeplerden kaynaklandığı, sırasıyla tersimat hatası, hesap hatası, ölçü hatası ve sınırlandırma hatası bulunup bulunmadığı, uygulama kadastrosu sonucu tespit edilen yeni sınırların niteliğinin ne olduğu ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak belirlenip belirlenmediği, uygulama kadastrosunda hata yapılmış ise doğru sınır ve haritanın nasıl olması gerektiği gibi hususlarda ve "ada raporu" ile "uygulama tutanağı ve haritasını" irdeler şekilde, teknik ve bilimsel verilere dayalı, gerekçelendirilmiş, denetlenebilir ve ayrıntılı rapor ve haritalar alınmalıdır. Raporun denetime elverişli olması için teknik bilirkişiden, düzenleyeceği haritalardan iki tanesinde hava fotoğrafı üzerinde, iki tanesinde ise ortofoto (yoksa uydu fotoğrafı) üzerinde ilk tesis kadastrosu paftası ve uygulama kadastrosu paftasını çakıştırması istenmeli; çakıştırmaların birer tanesinin ada bazında değerlendirme yapmaya elverişli geniş ölçekli olması, diğerinin ise dava konusu taşınmaz ve çevresini gösterir şekilde daha dar ölçekli olması istenmelidir. Yine, teknik bilirkişi haritasında, uygulama kadastrosunda yanlışlık varsa, infazı kabil bir hükme esas olmak üzere doğru sınırların nasıl olması gerektiği de gösterilmelidir. Açıklanan yönteme uygun inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmeli; değerlendirme yapılırken uygulama kadastrosunun amacının mülkiyet ihtilaflarını çözmek olmadığı ve mülkiyet uyuşmazlıklarının uygulama kadastrosuna ilişkin davalarda tartışma konusu yapılamayacağı göz önünde bulundurulmalıdır. Mahkemece bu yönler göz ardı edilerek, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, davacı vekilinin temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan temyiz karar harcının talep halinde temyiz edene iadesine, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 09.06.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)