(3402 S. K. m. 14, 46)
Dava: Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Karar: Kadastro sırasında, ... İli Merkez ... Köyü çalışma alanında bulunan 106 ada 55 parsel sayılı 18.935,21 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, 4753 sayılı Yasa uyarınca oluşturulan tapu kaydına dayanılarak davalı ... adına tespit edilmiştir. Davacı ... , tapu kaydına ve miras yoluyla gelen hakka dayanarak, adına tescili istemiyle; davacı ... kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine ve miras yoluyla gelen hakka dayanarak, adına tescili istemiyle; davacı ... ise, dava konusu taşınmazın yüzölçümünün dayanak tapu kaydındaki miktara göre eksik yazıldığı iddiasıyla ayrı ayrı dava açmışlardır. Mahkemece, dava dosyaları birleştirilerek yapılan yargılama sonunda, davacı ...'ın davasının feragat nedeniyle, davacı Hazinenin davasının ise husumet yokluğundan reddine; davacı ...'in davasının kabulüne, çekişmeli taşınmazın kadastro tespitinin iptali ile ... adına tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı/davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.
1- Davalı-birleşen dosyanın davacısı Hazine vekilinin, taşınmazın yüzölçümünün eksik tespit edildiği iddiası ile Kadastro Müdürlüğü aleyhine açtığı davada verilen hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA,
2- Davalı-birleşen dosyanın davacısı Hazinenin, davacı ... tarafından açılan aleyhine açılan davada verilen hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; dava konusu taşınmaz; 4753 sayılı Kanun uyarınca oluşturulan tapu kaydına dayalı olarak Hazine adına tespit edilmiş olup, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 46/1. maddesinde, bu şekilde oluşan tapu kayıtlarının kapsamında kalan yerlerin, tapu kaydının oluştuğu tarihe kadar, zilyetleri yararına iktisap koşullarının gerçekleşmesi halinde, zilyetleri adına tescile karar verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu durumda anılan Yasa maddesi uyarınca, tespite esas tapu kaydının Hazine adına oluştuğu tarihe kadar, davacı taraf yararına zilyetlikle iktisap koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılması gerekir. Mahkemece, çekişmeli taşınmazda davacı taraf lehine 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. ve 46/1. madde koşullarının oluştuğu gerekçesi ile yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de, yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermek için yeterli bulunmamaktadır. Şöyle ki; mahallinde yapılan keşifte dinlenen yerel bilirkişiler ve tespit bilirkişileri, yaşları itibari ile toprak tevzii çalışmasının yapıldığı 1961 yılına kadar davacı lehine iktisap koşullarının oluşup oluşmadığını bilebilecek yaşta olmadıkları halde, bu tarihten öncesini bilebilecek yaşta mahalli bilirkişi bulunup bulunmadığı araştırılmamış; çekişmeli taşınmazın dayanağı olan belirtmelik tutanaklarında taşınmazın 5-6 yıl içinde devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden açıldığı ve zilyetlik ile iktisap koşullarının oluşmadığı belirtildiği ve tespite esas tapu kaydının revizyon gördüğü komşu 83 parsele komşu 106 ada 128 parselin hükmen tesciline esas kararda bu taşınmazın mera olduğu belirtildiği halde, yöntemince mera araştırması yapılmamış, bu kapsamda ziraat bilirkişi kurulundan, dava konusu taşınmazın niteliği ve komşu parsellerden ne şekilde ayrıldığı, aralarında doğal ya da yapay ayırıcı unsurlar bulunup bulunmadığı hususlarında ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmamış ve bir arazinin niteliğini ve üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini en iyi belirleme yöntemi hava fotoğraflarının incelenmesi olduğu halde, hava fotoğraflarından da yararlanılmamıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilemez.
Sonuç: Hal böyle olunca; sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle, çekişmeli taşınmazın tespitine esas alınan tapu kayıdının oluşumuna dayanak belirtmelik tutanakları, belirtmelik haritası, toprak tevzi haritası, komşu parsellere ait kadastro tespit tutanakları ve varsa dayanakları ile Hazine adına tapu kaydının oluştuğu tarihten önce çekilmiş en eski tarihli hava fotoğrafı ile bu tarihten 15-20-25 yıl öncesine ait farklı evrelerde çekilmiş hava fotoğrafları getirtilerek dosya ikmal edildikten sonra mahallinde, elverdiğince yaşlı (taşınmazın tespitine esas alınan tapu kaydının oluşum tarihinden 20-25 yıl öncesini bilebilecek yaşta), tarafsız ve yöreyi iyi bilen, aynı köy ve komşu köyler halkından ayrı ayrı seçilecek üçer kişilik yerel bilirkişi kurulu, taraf tanıkları, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu ve fen bilirkişinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve yapılacak bu keşifte dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazın öncesinin ne olduğu, kimden kime kaldığı, üzerindeki zilyetliğin ne zaman başladığı, taşınmazın kim tarafından, ne zamandan beri kullanıldığı, kamu orta malı niteliğinde mera, yaylak gibi yerlerden olup olmadığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olması halinde imar- ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususlarında maddi olaylara dayalı bilgi alınmalı, keşifte alınan beyanlar komşu parsellerin tutanak ve dayanağı kayıtlar ile denetlenmeli ve beyanlar arasında oluşabilecek çelişkiler yöntemince giderilmeye çalışılmalı; çekişmeli taşınmazın belirtmelik tutanağında uygulanan kayıtlar varsa bu kayıtlar mahalli bilirkişiler aracılığı ile zemine uygulanarak kapsamları belirlenmeli; ziraatçi bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmazın önceki ve mevcut niteliğini, toprak yapısını, eğimini, bitki desenini ve komşu parsellerden nasıl ayrıldığını, aralarında doğal yada yapay ayırıcı unsur bulunup bulunmadığını, kamu orta malı niteliğinde mera, yaylak gibi yerlerden olup olmadığını, imar- ihya gerektiren yerlerden olması halinde imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığını açıklayıp, tarımsal niteliğini belirten, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisine belirtilen tarihlerdeki hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak, çekişmeli taşınmazın kadastro paftasındaki konumunun bilgisayar programı aracılığıyla uydu ve hava fotoğraflarına aktarılması suretiyle, hava ve uydu fotoğraflarının ait oldukları yıllara göre taşınmazın niteliğini, kullanım sınırlarının oluşup oluşmadığını, imar-ihyaya konu olup olmadığını, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını ve zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğünü belirten rapor düzenlettirilmeli; belirtilen şekilde yapılan uygulama sonunda davacı taraf yararına 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 46/1. maddesinde öngörülen edinme koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği belirlenmeli, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir. Mahkemece bu hususlar gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olup, davalı ... vekilinin temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden hükmün BOZULMASINA, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 29.04.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)