(6100 S. K. m. 371)
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Kadastro sırasında,...Köyü çalışma alanında bulunan temyize konu 375 ada 47 parsel sayılı 30.031,77 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, Asliye Hukuk Mahkemesinde dava konusu olduğundan söz edilerek malik hanesi açık bırakılmak suretiyle tespit edilmiştir. Davacı ... ve arkadaşları tarafından Hazine, ..., ... ve diğerleri aleyhine Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tescil davası, davaya konu olan parsel hakkında tutanak düzenlenmiş olması nedeniyle Kadastro Mahkemesine aktarılmıştır. Yargılama sırasında ..., kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği iddiasına dayanarak davaya katılmıştır. Kadastro Mahkemesinde, çekişmeli parsel tutanağı ile aktarılan dava dosyası birleştirilerek yapılan yargılama sonunda ... ve arkadaşlarının davasının reddine, müdahil ...'nın davasının kabulü ile çekişmeli 375 ada 47 parsel sayılı taşınmazın müdahil ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Çekişmeli 375 ada 47 parsel sayılı taşınmazın bulunduğu yerde kadastro çalışmaları 07.08.1968 tarihinde yapılarak, bu bölümün de içinde bulunduğu taşınmaz 347 parsel numarasıyla 105.500,00 metrekare yüzölçümlü olarak ham toprak vasfı ile Hazine adına tespit edilmiştir. Dava dışı 3.kişilerin komisyona yaptıkları itirazlarının reddedilmesi ve askı ilan süresi içerisinde tespite itiraz edilmesi üzerine ... Tapulama Mahkemesi'nin 1978/139 Esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda 21.12.1984 tarihinde verilen kararla, temyize konu bölümü de içine alan ve sözü edilen hükme esas krokide (347-e) harfi ile gösterilen 71.454,00 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, ziraate elverişsiz alan olması nedeniyle tescil harici bırakılmıştır. .... tarafından tescil harici bölüm hakkında ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nde ... Tapulama Mahkemesinin anılan ilamı ile tescil harici bırakılan yere ilişkin olarak açılan tescil davası, Mahkemenin 2002/223 Esas, 2003/90 Karar sayılı ilamı ile "tescil harici bırakılma kararının kesinleşme tarihi olan 21.12.1984 tarihi ile dava tarihi arasında 20 yıllık zilyetlik süresinin geçmediği" gerekçesiyle reddedilmiş ve iş bu karar da 15.03.2004 tarihinde kesinleşmiştir. Daha sonra eldeki davanın da davacısı olan ... ve arkadaşları tarafından yine ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nde, (347-e) harfi ile gösterilen ve hükmen tescil harici bırakılan taşınmazın bir bölümünün adlarına tescili istemi ile açılan dava sonucu, hükme esas alınan fen bilirkişi raporunda taşınmazın (A) ve (B) harfleri ile gösterilen bölümleri yönünden davanın kabulüne karar verilmiş ve bu hüküm, temyiz kanun yoluna başvurulması üzerine, Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 17.01.2011 tarih 2010/5656 Esas, 2011/94 Karar sayılı ilamı ile, yapılan araştırma ve incelemenin yetersiz olduğu belirtilerek, araştırmaya yönelik bozulmuştur. Yargılama devam ederken, 30.01.2013 tarihinde yapılan kadastro çalışmaları sırasında çekişmeli taşınmaz bölümleri hakkında kadastro tespit tutanağı düzenlenmesi nedeniyle, Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından görevsizlik kararı verilerek dava konusu 375 ada 45 ve 47 parsel sayılı taşınmazlara ilişkin dava, Kadastro Mahkemesine aktarılmıştır. Kadastro Mahkemesince yapılan yargılama sonunda ise, temyize konu 375 ada 47 parsel sayılı taşınmazın katılan ... Körhasanaoğulları adına, temyize konu olmayan 375 ada 45 parsel sayılı taşınmazın ise davalı Hazine adına tesciline karar verilmiştir. Ne var ki, mahkemece yapılan araştırma ve inceleme yetersiz olduğu gibi, verilen karar da dosya kapsamına uygun bulunmamaktadır. ... tarafından, ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2002/223 Esas, 2003/90 Karar sayılı dosyası ile tescili talep edilen ancak hakkında ret kararı verilen bölümün eldeki davada lehine tescil kararı verilen 375 ada 47 parsel sayılı taşınmaz olup olmadığı belirlenmemiş; buna göre de Asliye Hukuk Mahkemesinin sözü edilen ilamının bağlayıcı nitelikte olup olmadığı hususu değerlendirilmemiştir. Bu şekilde eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulamaz.
Hal böyle olunca, doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece öncelikle, dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait stereoskopik hava fotoğrafları tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Komutanlığından getirilerek dosya arasına konulmalı; dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra, mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu ve teknik bilirkişinin katılımı ile yeniden keşif yapılmalı ve yapılacak bu keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, dava konusu taşınmazların geçmişte ne durumda bulundukları, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandıkları, kime ait oldukları, kimden nasıl intikal ettikleri, imar-ihyaya konu edilip edilmedikleri, imar-ihyaya konu edilmiş iseler, ihyanın ne zaman başlayıp bitirildiği etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; dinlenen yerel bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle oluşan çelişkilerin giderilmesine çalışılmalı; ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan, taşınmaz bölümlerinin toprak yapılarını ve niteliklerini, zirai durumlarını, üzerlerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, taşınmaz bölümleri üzerindeki bitki örtüsünü, imar-ihyaya konu olmaya başladıkları ve imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir ve komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi içerir, önceki raporları irdeler mahiyette ve taşınmazların değişik yönlerden çekilmiş fotoğraflarını ihtiva eden, somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; teknik bilirkişiden de keşfi takibe ve denetlemeye elverişli, dava konusu taşınmaz bölümlerini komşularıyla birlikte gösteren, ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2002/223 Esas, 2003/90 Karar sayılı tescil dosyası ile hakkında ret kararı verilen bölüm ile dava konusu taşınmazların çakıştırıldığı kroki ve rapor alınmalı; hava fotoğrafları jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiye tevdi edilerek yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik üç adet hava fotoğrafının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde, taşınmaz bölümlerinin sınırlarını ve niteliklerini, taşınmaz bölümlerinde imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile üzerlerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalı ve bu şekilde katılan yararına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile iktisap koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği, ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2002/223 Esas, 2003/90 Karar sayılı kararının katılan ... yönünden kesin hüküm teşkil edip etmediği saptanmalı ve bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir. Mahkemece bu hususlar göz ardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde bulunduğundan kabulüyle hükmün BOZULMASINA, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 01.10.2020 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)